พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต ปัณณาสก์ · คหปติวรรค
มหานามสูตร
เล่ม ๒๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในคหปติวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต ปัณณาสก์ คหปติวรรค มหานามสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๒๗๖–๒๗๘
๕. มหานามสูตร
ว่าด้วยคุณสมบัติของอุบาสก
{๑๑๕} [๒๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ ในแคว้นสักกะ ครั้งนั้น พระเจ้าศากยะพระนามว่ามหานามะเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่ท่านพระองค์ผู้เจริญ บุคคลชื่อว่าเป็นอุบาสกด้วยสาเหตุเท่าไรหนอ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนมหานามะ เมื่อใด บุคคลถึง พระพุทธเจ้า ถึงพระธรรม ถึงพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ด้วยสาเหตุเท่านี้แล บุคคลนั้นย่อมชื่อว่าเป็นอุบาสก มหานามะ”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็อุบาสกชื่อว่าเป็นผู้มีศีลด้วยสาเหตุเท่าไรหนอ”
“ดูก่อนมหานามะ เมื่อใด อุบาสกเว้นขาดจากปาณาติบาต (การฆ่าสัตว์) เว้นขาดจากอทินนาทาน (การลักทรัพย์) เว้นขาดจากกาเมสุมิจฉาจาร (การประพฤติผิดในกาม) เว้นขาดจากมุสาวาท (การพูดเท็จ) เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท ดูก่อนมหานามะ ด้วย สาเหตุเท่านี้แล อุบาสกชื่อว่าเป็นผู้มีศีล”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็อุบาสกชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตน ไม่ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ผู้อื่น ด้วยสาเหตุเท่าไรหนอ”
“ดูก่อนมหานามะ เมื่อใด อุบาสก
(๑) ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา
(๒) ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยศีล
(๓) ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยจาคะ
(๔) ตนเองเป็นผู้ต้องการเห็นภิกษุ แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นในการเห็นภิกษุ
(๕) ตนเองเป็นผู้ต้องการฟังสัทธรรม แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นในการฟังสัทธรรม
(๖) ตนเองเป็นผู้ทรงจำธรรมที่ตนฟังแล้วได้ แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นเพื่อการทรงจำธรรม
(๗) ตนเองเป็นผู้พิจารณาอรรถแห่งธรรมที่ตนฟังแล้ว แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นในการพิจารณาอรรถแห่งธรรม(๘) ตนเองรู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมแต่ไม่ชักชวนผู้อื่นในการปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมดูก่อนมหานามะ ด้วยสาเหตุเท่านี้แล อุบาสกชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติ เพื่อประโยชน์ตน ไม่ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ผู้อื่น”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็อุบาสกชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนและเพื่อประโยชน์ผู้อื่นด้วยสาเหตุเท่าไรหนอ”“ดูก่อนมหานามะ เมื่อใด อุบาสก
(๑) ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธาและชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อม ด้วยศรัทธา
(๒) ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีลและชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อม ด้วยศีล
(๓) ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะและชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยจาคะ
(๔) ตนเองเป็นผู้ต้องการเห็นภิกษุและชักชวนผู้อื่นในการเห็นภิกษุ
(๕) ตนเองเป็นผู้ต้องการฟังสัทธรรมและชักชวนผู้อื่นในการฟังสัทธรรม
(๖) ตนเป็นผู้ทรงจำธรรมที่ตนฟังแล้วได้และชักชวนผู้อื่นเพื่อการทรงจำธรรม
(๗) ตนเองเป็นผู้พิจารณาอรรถแห่งธรรมที่ตนฟังแล้วและชักชวนผู้อื่นในการพิจารณาอรรถแห่งธรรม
(๘) ตนเองรู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมและชักชวนผู้อื่นในการปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม
ดูก่อนมหานามะ ด้วยสาเหตุเท่านี้แล อุบาสกชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติ เพื่อประโยชน์ตนและเพื่อประโยชน์ผู้อื่น”
๖. ชีวกสูตร
ว่าด้วยคุณสมบัติของอุบาสก
{๑๑๖} [๒๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ สวนมะม่วงของหมอชีวก ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น หมอชีวกโกมารภัจจ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลชื่อว่าเป็นอุบาสกด้วยสาเหตุเท่าไรหนอ”
จบ มหานามสูตร