arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต วรรคที่ไม่ได้สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ · จาลวรรค

อภิภายตนสูตร

เล่ม ๒๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๒/๑๗ ในจาลวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต วรรคที่ไม่ได้สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ จาลวรรค อภิภายตนสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๓๘๗–๓๘๘

หน้า ๓๘๗

พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์ แต่เมื่อใด ญาณทัสสนะ อันประเสริฐยิ่งเวียน ๘ รอบอย่างนี้ของเราบริสุทธิ์ดีแล้ว เมื่อนั้น เราจึงปฏิญาณว่าได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพและมนุษย์ ก็แล ญาณทัสสนะได้เกิดขึ้นแก่เราว่า ‘เจโตวิมุตติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก’ ดังนี้”

๕. อภิภายตนสูตร

ว่าด้วยอภิภายตนะ ๘

{๑๖๒} [๖๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อภิภายตนะ มี ๘ ประการนี้ อภิภายตนะ ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ผู้ที่ถือรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่เล็ก มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๑

ผู้ที่ถือรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่ใหญ่ มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๒

ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่เล็ก มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๓

หน้า ๓๘๘

ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่ใหญ่ มีผิวพรรณดี และ มีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๔ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีเขียว วรรณะก็เขียว มองเห็นก็เขียว รัศมีก็เขียว ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๕ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีเหลือง วรรณะก็เหลือง มองเห็นก็เหลือง รัศมีก็เหลือง ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๖ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีแดง วรรณะก็แดง มองเห็นก็แดง รัศมีก็แดง ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๗ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีขาว วรรณะก็ขาว มองเห็นก็ขาว รัศมีก็ขาว ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อภิภายตนะมี ๘ ประการนี้แล”

๖. วิโมกขสูตร

ว่าด้วยวิโมกข์ ๘ ประการ

{๑๖๓} [๖๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิโมกข์ มี ๘ ประการนี้ วิโมกข์ ๘ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อภิภายตนะ อายตนะคือเหตุครอบงำ หมายถึงญาณที่เกิดแก่ผู้บำเพ็ญฌานซึ่งสามารถครอบงำ ปัจจนีกธรรม(สิ่งที่เป็นปฏิปักษ์คือนิวรณ์ ๕) และอารมณ์ทั้งหลายได้ (นัย ที.ม.อ.๑๖๔-๑๖๕, ม.ม.อ. ๑๘๗, องฺ.อฏฺฐก.อ. ๒๗๐)