arnon.onlineเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๕

สัญญาเวทยิตกถา ที่ ๓

เล่ม ๓๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๒๕–๑๖๒๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๑ ในวรรคที่ ๑๕มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๕ สัญญาเวทยิตกถา ที่ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๔๐–๘๔๓

หน้า ๘๔๐

ป. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกุตตระหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. ถ้าอย่างนั้น สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติก็ต้องเป็นโลกิยะ

จบ ทุติยสัญญาเวทยิตกถา

(๑๕๓) ๙. ตติยสัญญาเวทยิตกถา

ว่าด้วยเรื่องผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติทำกาละได้

{๑๖๒๕} [๗๓๒] สกวาทีถามว่า บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. ผัสสะอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด เวทนาอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด สัญญาอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด เจตนาอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด จิตอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุดของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุดของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายราชคิริกะ ซึ่งมีความเห็นว่า แม้บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติก็พึงทำกาละคืออาจตายได้ เพราะไม่มีข้อกำหนดแน่นอนว่าบุคคลโน้นมีความตายเป็นธรรมดา บุคคลโน้นไม่มีความตายเป็นธรรมดา ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า ในขณะที่บุคคลเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมิใช่สมัยที่ควรตาย เพราะสภาวธรรมที่เกิดในสมัยใกล้ตายเช่นผัสสะเป็นต้นไม่มี ดังนั้น ผู้เข้าสมาบัตินั้นจึงตายไม่ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๑)
หน้า ๘๔๑

ส. หากว่าผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุดของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มี ท่านก็ไม่ ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้”{๑๖๒๖} ส. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมีอยู่หรือ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลผู้ไม่มีผัสสะมีการทำกาละ บุคคลผู้ไม่มีเวทนามีการทำกาละ ... บุคคลผูไม่มีจิตมีการทำกาละหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลผู้มีผัสสะมีการทำกาละ ... บุคคลผู้มีจิตมีการทำกาละ มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าบุคคลผู้มีผัสสะมีการทำกาละ ... บุคคลผู้มีจิตมีการทำกาละ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนโรธสมาบัติพึงทำกาละได้”{๑๖๒๗} ส. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

หน้า ๘๔๒

ส. ยาพิษพึงเข้าไป ศัสตราพึงเข้าไป ไฟพึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ยาพิษไม่พึงเข้าไป ศัสตราไม่พึงเข้าไป ไฟไม่พึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่ายาพิษไม่พึงเข้าไป ศัสตราไม่พึงเข้าไป ไฟไม่พึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้”{๑๖๒๘} ส. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ยาพิษพึงเข้าไป ศัสตราพึงเข้าไป ไฟพึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลนั้นมิได้เข้านิโรธสมาบัติหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

[๗๓๓] ป. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละหรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. นิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละ” มีอยู่หรือ ?

ส. ไม่มี

หน้า ๘๔๓

ป. หากว่านิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละ” ไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละได้”{๑๖๒๙} [๗๓๔] ส. บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. นิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่าิ “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้” มีอยู่หรือ ?

ป. ไม่มี

ส. หากว่านิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละ” ไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้”

จบ ตติยสัญญาเวทยิตกถา

(๑๕๔) ๑๐. อสัญญสัตตูปิกากถา

ว่าด้วยเรื่องสมาบัติที่เป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์

{๑๖๓๐} [๗๓๕] สกวาทีถามว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์หรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์ หรือภพแห่งอสัญญสัตว์นั่นแหละคือสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแยกเป็น ๒ อย่าง คือ (๑) อสัญญสมาบัติ สมาบัติของพวกปุถุชนที่เจริญภาวนาโดยมุ่งความเบื่อหน่ายสัญญาเป็นสำคัญ เมื่อตายไป ก็ไปเกิดในภพอสัญญสัตว์ จัดเป็นโลกิยะ (๒) นิโรธสมาบัติ สมาบัติของเหล่าท่านอริยบุคคลซึ่งไม่เป็นเหตุให้เข้าถึงภพอสัญญสัตว์ จัดเป็นโลกุตตระ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๒)