พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๒๑
ธัมมาภิสมยกถา
เล่ม ๓๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๖๕–๑๘๖๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๒/๑๖ ในวรรคที่ ๒๑มี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๒๑ ธัมมาภิสมยกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๑๐๐๓–๑๐๐๔
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากจตุตถฌานแล้วจึงเสด็จปรินิพพานในลำดับอันกระชั้นชิด ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพาน”
จบ อาเนญชกถา
(๒๑๑) ๔. ธัมมาภิสมยกถา
ว่าด้วยเรื่องสัตว์ผู้อยู่ไนครรภ์บรรลุธรรมได้
{๑๘๖๕} [๘๙๗] สกวาทีถามว่า การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?
ส. การแสดงธรรม การฟังธรรม การสนทนาธรรม การสอบถาม การสมาทานศีล ความคุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ความเป็นผู้รู้จักประมาณในโภชนะ การประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่ในปฐมยามและปัจฉิมยามแห่งราตรีมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. การแสดงธรรม ... การฟังธรรม การประกอบความเพียร เครื่องตื่นอยู่ในปฐมยามและปัจฉิมยามแห่งราตรีไม่มีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าการแสดงธรรม การฟังธรรม ... การประกอบความเพียร เครื่องตื่นอยู่ในปฐมยามและปัจฉิมยามแห่งราตรีไม่มีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์”
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะบางพวก ซึ่งมีความเห็นว่า การบรรลุธรรมของสัตว์ผู้อยู่ในครรภ์สามารถมีได้ โดยอ้างถึงการที่บุคคลเป็นพระโสดาบันในภพก่อนแล้วกลับมาเกิดเป็นมนุษย์ต้องอยู่ในครรภ์มารดาแล้วคลอดออกมา (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๒๐)
{๑๘๖๖} ส. การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งสัมมาทิฏฐิมี ๒ อย่าง คือ (๑) ปรโตโฆสะ เสียงคือคำแนะนำจากผู้อื่น (๒) โยนิโสมนสิการการพิจารณาโดยอุบายอันแยบคาย มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งสัมมาทิฏฐิมี ๒ อย่าง คือ (๑) ปรโตโฆสะ (๒) โยนิโสมนสิการ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์”{๑๘๖๗} ส. การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. การบรรลุธรรมมีแก่บุคคลผู้หลับแล้ว ผู้ประมาทแล้ว ผู้มีสติหลงลืม ผู้ไม่มีสัมปชัญญะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น...
จบ ธัมมาภิสมยกถา
(๒๑๒-๒๑๔) ๕-๗. ติสโสปิกถา
ว่าด้วยเรื่องการบรรลุอรหัตตผลอีก ๓ เรื่อง
{๑๘๖๘} [๘๙๘] สกวาทีถามว่า การบรรลุอรหัตตผลมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?
จบ ธัมมาภิสมยกถา