พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๕
ปฏิสัมภิทากถา
เล่ม ๓๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๕๙–๑๐๖๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในวรรคที่ ๕มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
_______
๕. ปญฺจมวคฺค
(๔๗) ๕. ปฏิสมฺภิทากถา
๕. ปฏิสัมภิทากถา (๔๗)
ว่าด้วยปฏิสัมภิทา
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๕ ปฏิสัมภิทากถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๒๖๒–๒๖๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๔๖๒–๔๖๓
*สพฺพํ ญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ? อามนฺตา. สมฺมติญาณํ๑๕๔ ปฏิสมฺภิทาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺมติญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ? อามนฺตา. เย เกจิ สมฺมตึ ชานนฺติ, สพฺเพ เต ปฏิสมฺภิทาปตฺตาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพํ ญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ? อามนฺตา. เจโตปริยาเย ญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เจโตปริยาเย ญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ? อามนฺตา. เย เกจิ ปรจิตฺตํชานนฺติ สพฺเพ เต ปฏิสมฺภิทาปตฺตาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
*สพฺพํ ญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ? อามนฺตา. สพฺพา ปญฺญา ปฏิสมฺภิทาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพา ปญฺญา ปฏิสมฺภิทาติ? อามนฺตา. ปฐวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส อตฺถิ ปญฺญา, สา ปญฺญา ปฏิสมฺภิทาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อาโปกสิณํ ฯเปฯ เตโชกสิณํ ฯเปฯ วาโยกสิณํ ฯเปฯ นีลกสิณํ ฯเปฯ ปีตกสิณํ ฯเปฯ โลหิตกสิณํ ฯเปฯ โอทาตกสิณํ ฯเปฯ อากาสานญฺจายตนํ ฯเปฯ วิญฺญาณญฺจายตนํ ฯเปฯ อากิญฺจญฺญายตนํ ฯเปฯ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส ฯเปฯ ทานํ ททนฺตสฺส ฯเปฯ จีวรํ ททนฺตสฺส ฯเปฯ ปิณฺฑปาตํ ททนฺตสฺส ฯเปฯ เสนาสนํ ททนฺตสฺส ฯเปฯ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ททนฺตสฺส อตฺถิ ปญฺญา, สา ปญฺญา ปฏิสมฺภิทาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
สก. ญาณทั้งปวงเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
สก. สมมติญาณเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. สมมติญาณเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ชนเหล่าใดรู้สมมติ ชนเหล่านั้นทั้งหมดเป็นผู้ถึงปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ญาณทั้งปวงเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. เจโตปริยญาณ(ญาณที่กำหนดรู้ใจผู้อื่น) เป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. เจโตปริยญาณเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ชนเหล่าใดรู้จิตของผู้อื่น ชนเหล่านั้นทั้งหมดเป็นผู้ถึงปฏิสัมภิทาใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ญาณทั้งปวงเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ปัญญาทั้งปวงเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ปัญญาทั้งปวงเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ผู้เข้าสมาบัติที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์มีปัญญา ปัญญานั้นเป็นปฏิสัมภิทา ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ผู้เข้าสมาบัติที่มีอาโปกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีเตโชกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีวาโยกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีนีลกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีปีตกสิณเป็น อารมณ์ ฯลฯ มีโลหิตกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีโอทาตกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีอากาสานัญจายตนะเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีวิญญาณัญจายตนะเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีอากิญจัญญายตนะเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีเนวสัญญานาสัญญายตนะเป็นอารมณ์ ฯลฯ ถวายทาน ฯลฯ จีวร ฯลฯ บิณฑบาต ฯลฯ เสนาสนะ ฯลฯ ถวาย คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร มีปัญญา ปัญญานั้นเป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
- ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๓๒/๒๑๒)
- ๒เพราะมีความเห็นว่า ญาณทั้งหมดของพระอริยะเป็นโลกุตตระ จึงจัดเป็นปฏิสัมภิทาญาณได้ทั้งหมด ซึ่ง ต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า ญาณของพระอริยะบางอย่างไม่จัดเป็นปฏิสัมภิทาญาณ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๓๒/๒๑๒)
*น วตฺตพฺพํ “สพฺพํ ญาณํ ปฏิสมฺภิทา”ติ? อามนฺตา. อตฺถิ โลกุตฺตรา ปญฺญา, สา ปญฺญา น ปฏิสมฺภิทาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตน หิ สพฺพํ ญาณํ ปฏิสมฺภิทาติ. ปฏิสมฺภิทากถา นิฏฺฐิตา.
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “ญาณทั้งปวงเป็นปฏิสัมภิทา” ใช่ไหม
สก. ใช่
ปร. โลกุตตรปัญญามีอยู่ โลกุตตรปัญญานั้นไม่เป็นปฏิสัมภิทาใช่ไหม
สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ปร. ดังนั้น ญาณทั้งปวงจึงเป็นปฏิสัมภิทา
ปฏิสัมภิทากถา จบ
จบ ปฏิสัมภิทากถา