arnon.onlineเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๙

อตีตารัมมณกถา

เล่ม ๓๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๔๓–๑๓๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๒ ในวรรคที่ ๙มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

_______

๙. นวมวคฺค

(๘๙) ๖. อตีตารมฺมณกถา

๖. (ก) อตีตารัมมณกถา (๘๙)

ว่าด้วยจิตมีอดีตธรรมเป็นอารมณ์

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๙ อตีตารัมมณกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๓๔๓–๓๔๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๖๑๐–๖๑๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*อตีตารมฺมณํ จิตฺตํ อนารมฺมณนฺติ? อามนฺตา. นนุ อตีตารมฺมณนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตีตารมฺมณํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “อตีตารมฺมณํ จิตฺตํ อนารมฺมณนฺ”ติ. อตีตารมฺมณํ จิตฺตํ อนารมฺมณนฺติ? มิจฺฉา. หญฺจิ วา ปน อนารมฺมณํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “อตีตารมฺมณนฺ”ติ. อนารมฺมณํ อตีตารมฺมณนฺติ? มิจฺฉา.

*อตีตารมฺมณํ จิตฺตํ อนารมฺมณนฺติ? อามนฺตา. นนุ อตีตํ อารพฺภ อตฺถิ อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตีตํ อารพฺภ อตฺถิ อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธิ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “อตีตารมฺมณํ จิตฺตํ อนารมฺมณนฺ”ติ. อตีตารมฺมณนฺติกถา นิฏฺฐิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. จิตที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ เป็นสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้ ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. จิตมีอดีตธรรมเป็นอารมณ์มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากจิตมีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “จิตที่มี อดีตธรรมเป็นอารมณ์ เป็นสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้” คำของท่านที่ว่า “จิต ที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ เป็นสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้” จึงผิด ก็หรือว่าหาก จิตเป็นสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “จิตมีอดีตธรรมเป็น อารมณ์” คำของท่านที่ว่า “จิตที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้ แต่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์” จึงผิดสก. จิตที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ เป็นสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ความนึกถึง ฯลฯ ความตั้งใจ ปรารภอดีต มีอยู่มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากความนึกถึง ฯลฯ ความตั้งใจ ปรารภอดีตมีอยู่ ท่านก็ไม่ควร ยอมรับว่า “จิตที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ เป็นสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้”

อตีตารัมมณกถา จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๕๕๙-๕๖๑/๒๔๕)
  2. ๒เพราะมีความเห็นว่า อดีตไม่มี ดังนั้น จิตที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ จึงรับรู้อารมณ์ไม่ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๕๕๙-๕๖๑/๒๔๕)