พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม · โลกุตตรกุศลจิต
มรรคจิตดวงที่ ๓
เล่ม ๓๔ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๖ ในโลกุตตรกุศลจิตมี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม โลกุตตรกุศลจิต มรรคจิตดวงที่ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๓๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๔)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๔ หน้า ๑๔๕–๑๔๕
มรรคจิตดวงที่ ๓
{๒๗๒} [๓๖๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อบรรลุภูมิที่ ๓ เพื่อละกามราคะและพยาบาทไม่ให้มี เหลือ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อัญญินทรีย์ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
จบ มรรคจิตดวงที่ ๓
มรรคจิตดวงที่ ๔
{๒๗๓} [๓๖๓] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อบรรลุภูมิที่ ๔ เพื่อละรูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ และอวิชชา ไม่ให้มีเหลือ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานเป็น ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา อยู่ในสมัยใด ... ผัสสะ ... อัญญินทรีย์ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
- ๑ภูมิที่ ๓ หมายถึงสามัญญผลขั้นที่ ๓ คืออนาคามิผลภูมิ (นัย อภิ.สงฺ.อ. ๒๗๑,๒๙๖)
- ๒ภูมิที่ ๔ หมายถึงสามัญญผลขั้นที่ ๔ คืออรหัตตผลภูมิ (นัย อภิ.สงฺ.อ. ๒๗๑,๒๙๖)
- ๓รูปราคะ ความยินดีพอใจติดอยู่ในรูปภพ อรูปราคะ ความยินดีพอใจติดอยู่ในอรูปภพ มานะ ความสำคัญตัว อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน อวิชชา ความหลงอันเป็นเหตุไม่รู้สภาพจริง ทั้ง ๕ นี้ เรียกว่า อุทธัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องสูง คือกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพเบื้องสูง ซึ่งต้องละด้วยอรหัตตมรรคเท่านั้น (อภิ.สงฺ.อ. ๒๙๗)
จบ มรรคจิตดวงที่ ๓