พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน
นปริตตัตติกนเหตุทุกปริตตัตติกเหตุทุกะ
เล่ม ๔๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๗๓–๖๙๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๙ ในปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ
๑๒-๑๓. ปริตตติกทวยะ ๑. เหตุทุกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน นปริตตัตติกนเหตุทุกปริตตัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๕ หน้า ๓๗๖–๓๗๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๕ หน้า ๖๒๗–๖๓๐
นปริตฺตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มหคฺคโต เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกาทส, อารมฺมเณ เอกาทส, อธิปติยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน นว ฯเปฯ อวิคเต เอกาทส.
สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปริตตะซึ่ง ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ
นปริตฺตารมฺมณํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปริตฺตารมฺมโณ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เตรส, อารมฺมเณ เตรส, อธิปติยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน นว ฯเปฯ อวิคเต เตรส. ๑๔-๑๗. หีนตฺติกาทิ ๑. เหตุทุก
สภาวธรรมที่มีปริตตะเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มี ปริตตะเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ
นหีนํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มชฺฌิโม เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา นว ฯเปฯ วิปาเก ฉ ฯเปฯ อวิคเต นว.
๑๔-๑๗. หีนติกะเป็นต้น ๑. เหตุทุกะ
สภาวธรรมชั้นกลางซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นชั้นต่ำซึ่งไม่เป็น เหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
นมิจฺฉตฺตนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา นว ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต นว.
สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่ใช่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
นมคฺคารมฺมณํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ฉพฺพีส ฯเปฯ อาเสวเน ปณฺณรส ฯเปฯ อวิคเต ฉพฺพีส.
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีมรรค เป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๖ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๖ วาระ
นอนุปฺปนฺโน นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปนฺนสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นอุปฺปาที นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปนฺนสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นอนุปฺปนฺโน นนเหตุ จ นอุปฺปาที นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปนฺนสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา ตีณิ, สหชาเต อญฺญมญฺเญ นิสฺสเย ตีณิ, อุปนิสฺสเย ฉ, ปจฺฉาชาเต วิปาเก อินฺทฺริเย มคฺเค สมฺปยุตฺเต วิปฺปยุตฺเต อตฺถิยา อวิคเต ตีณิ. ๑๘-๑๙. อตีตตฺติกทฺวย ๑. เหตุทุก
สภาวธรรมที่มิใช่ยังไม่เกิดขึ้นซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ยังไม่เกิดขึ้นและที่ไม่ใช่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๖ วาระ
ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
นอตีโต นนเหตุ ธมฺโม ปจฺจุปฺปนฺนสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นอนาคโต นนเหตุ ธมฺโม ปจฺจุปฺปนฺนสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นอตีโต นนเหตุ จ นอนาคโต นนเหตุ จ ธมฺมา ปจฺจุปฺปนฺนสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ อธิปติยา ฉ, อนนฺตเร ตีณิ ฯเปฯ อุปนิสฺสเย ฉ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
๑๘-๑๙. อตีตติกทวยะ ๑. เหตุทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอดีตซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น ปัจจุบันซึ่งไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนาคตซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น ปัจจุบันซึ่งไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอดีตและที่ไม่เป็นอนาคตซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่งไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
นอตีตารมฺมณํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อตีตารมฺมโณ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา สตฺตรส, อารมฺมเณ สตฺตรส, อธิปติยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน นว ฯเปฯ อวิคเต สตฺตรส. ๒๐-๒๑. อชฺฌตฺตตฺติกทฺวย ๑. เหตุทุก
สภาวธรรมที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นอชฺฌตฺตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พหิทฺธา เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นพหิทฺธา นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺโต เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เทฺว ฯเปฯ อวิคเต เทฺว.
๒๐-๒๑. อัชฌัตตติกทวยะ ๑. เหตุทุกะ
สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายใน ตนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายนอกตนซึ่ง ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
นอชฺฌตฺตารมฺมณํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺตารมฺมโณ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เทฺว.
นพหิทฺธารมฺมณํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พหิทฺธารมฺมโณ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ฉ, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา เทฺว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน เทฺว ฯเปฯ อวิคเต ฉ. ๒๒. สนิทสฺสนตฺติก ๑. เหตุทุก
สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่ใช่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๒ วาระสภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
จบ นปริตตัตติกนเหตุทุกปริตตัตติกเหตุทุกะ