arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐาน

นกามาวจรทุกนกุสลัตติกกามาวจรทุกกุสลัตติกะ

เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๑๘–๔๒๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐาน นกามาวจรทุกนกุสลัตติกกามาวจรทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๕ หน้า ๔๘๗–๕๐๐

หน้า ๔๘๗

{๓๑๖} [๕๓] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคดด้วยอุเบกขาเวทนาซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๑๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๑๘} [๕๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจรซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นกามาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกามาวจรซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นกามาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๑๙} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๓๒๐} [๕๕] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศล (อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย)ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๓๒๑} [๕๖] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจรซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งเป็นกุศล (อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย)ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๓๒๒} [๕๗] สภาวธรรมที่เป็นอปริยาปันนะซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอปริยาปันนะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นปริยาปันนะซึ่งเป็นกุศล (อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอปริยาปันนะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย)ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

หน้า ๔๘๘

{๓๒๓} [๕๘] สภาวธรรมที่เป็นนิยยานิกะซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิยยานิกะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอนิยยานิกะซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิยยานิกะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๓๒๔} [๕๙] สภาวธรรมที่เป็นนิยตะซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิยตะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอนิยตะซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิยตะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๓๒๕} [๖๐] สภาวธรรมที่เป็นอนุตตระซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่สอุตตระซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๓๒๖} [๖๑] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๓๒๘} สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๒๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๓๓๐} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่

หน้า ๔๘๙

เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๓๑} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

๑. เหตุทุกะ ๒. เวทนาติกะ

{๓๓๒} [๖๒] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๓๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุขเวทนาเป็นมูล มี ๓ วาระเท่านั้น

{๓๓๔} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๓๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๓. วิปากติกะ

{๓๓๖} [๖๓] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นวิบาก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นวิบาก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๓๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๓๘} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นเหตุให้เกิดวิบาก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๙๐

{๓๓๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๔๐} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๔๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๔. อุปาทินนติกะ

{๓๔๒} [๖๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน โดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน โดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน และที่ไม่เป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน โดยอารัมมณปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (มี ๙ วาร ย่อ)

หน้า ๔๙๑

{๓๔๓} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่อันตัณหาทิฎฐิยึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๔๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๔๕} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิยึดครองและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิไม่ยึดครองและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๔๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๕. สังกิลิฏฐติกะ

{๓๔๗} [๖๕] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของสังกิเลส อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๔๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๔๙} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๕๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

หน้า ๔๙๒

๑. เหตุทุกะ ๖. วิตักกติกะ

{๓๕๑} [๖๖] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีวิตกมีวิจาร อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีวิตกมีวิจาร เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๕๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๕๓} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่มีวิตกมีแต่เพียงวิจาร อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีวิตกมีแต่เพียงวิจาร เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๕๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๕๕} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่มีวิตกไม่มีวิจาร อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีวิตกไม่มีวิจาร เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๕๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๗. ปีติติกะ

{๓๕๗} [๖๗] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสหรคตด้วยปีติ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๕๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๕๙} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสหรคตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๖๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๖๑} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสหรคตด้วยอุเบกขาเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๖๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

หน้า ๔๙๓

๑. เหตุทุกะ ๘. ทัสสนติกะ

{๓๖๓} [๖๘] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๖๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๖๕} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๖๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๖๗} [๖๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ และที่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ และที่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณและที่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ และที่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ทุกมูล มี ๑ นัย ย่อ ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๓ วาร)

๑. เหตุทุกะ ๙. ทัสสนเหตุติกะ

{๓๖๘} [๗๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

{๓๖๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...

หน้า ๔๙๔

ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาร

{๓๗๐} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๗๑} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๓๗๒} [๗๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุอันไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณและที่ไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ และที่ไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๗๓} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ที่ไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ และที่ไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๗๔} โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๐. อาจยคามิติกะ

{๓๗๕} [๗๒] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นเหตุให้ถึงจุติและปฏิสนธิ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้ถึงจุติและปฏิสนธิ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๗๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๗๗} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้ถึงจุติปฏิสนธิและไม่เป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้

หน้า ๔๙๕

ถึงจุติปฏิสนธิและไม่เป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน เกิดขี้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้ถึงจุติปฏิสนธิและไม่เป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้ถึงจุติปฏิสนธิและไม่เป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๑. เสกขติกะ

{๓๗๘} [๗๓] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นของเสกขบุคคล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นของเสกขบุคคล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๗๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๘๐} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นของอเสกขบุคคล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นของอเสกขบุคคล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๓๘๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๘๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นของเสกขบุคคลและไม่เป็นของอเสกขบุคคล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นของเสกขบุคคลและไม่เป็นของอเสกขบุคคล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นของเสกขบุคคลและไม่เป็นของอเสกขบุคคล อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นของเสกขบุคคลและไม่เป็นของอเสกขบุคคล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๒. ปริตตติกะ

{๓๘๓} [๗๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นปริตตะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปริตตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๙๖

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นปริตตะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปริตตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๘๔} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นมหัคคตะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นมหัคคตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๘๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๘๖} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นอัปปมาณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัปปมาณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๘๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๓. ปริตตารัมมณติกะ

{๓๘๘} [๗๕] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีปริตตะเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๘๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๙๐} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีมหัคคตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๙๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๙๒} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีอัปปมาณะเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๙๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๔. หีนติกะ

{๓๙๔} [๗๖] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นธรรมอย่างต่ำ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างตํ่า เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๙๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

หน้า ๔๙๗

{๓๙๖} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นธรรมอย่างปานกลาง อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างปานกลาง เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นธรรมอย่างปานกลาง อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างปานกลาง เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๙๗} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นธรรมอย่างประณีต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างประณีต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๓๙๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๕. มิจฉัตตนิยตติกะ

{๓๙๙} [๗๗] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นมิจฉัตตนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นมิจฉัตตนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๐๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๐๑} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นสัมมัตตนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นสัมมัตตนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๐๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๐๓} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๖. มัคคารัมมณติกะ

{๔๐๔} [๗๘] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีมรรคเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๙๘

{๔๐๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๐๖} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีมรรคเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีมรรคเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๐๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๐๘} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีมรรคเป็นอธิบดี อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีมรรคเป็นอธิบดี เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๐๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๗. อุปปันนติกะ

{๔๑๐} [๗๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดขึ้นแล้ว เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเกิดขึ้นแล้วโดยอารัมมณปัจจัย{๔๑๑} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๘. อตีตติกะ

{๔๑๒} [๘๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปัจจุบัน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นปัจจุบัน โดยอารัมมณปัจจัย{๔๑๓} ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๙. อตีตารัมมณติกะ

{๔๑๔} [๘๑] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีอดีตเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีอดีตเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๑๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๑๖} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีอนาคตเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีอนาคตเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๙๙

{๔๑๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๑๘} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีปัจจุบันเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีปัจจุบันเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๑๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๒๐. อัชฌัตตติกะ

[๘๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุ ซึ่งเป็นภายใน โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ”๙ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ”๓ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๓ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายนอก เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุ ซึ่งเป็นภายนอก โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ” ๓ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๓ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(อัชฌัตตติกธรรม หาไม่ได้ในปฏิจจวารเป็นต้น)

หน้า ๕๐๐

๑. เหตุทุกะ ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ

{๔๒๐} [๘๓] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีภายในเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีภายในเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๒๒} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีภายนอกเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีภายนอกเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

(อัชฌัตตพหิทธารมณ์ไม่มี)

๑. เหตุทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

{๔๒๔} [๘๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร(แม้ในนเหตุนอนิทัสสนกัปปฏิฆมูล มี ๓ วารเหมือนกัน)

{๔๒๕} [๘๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๖} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร