พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียติกทุกปัฏฐาน
กุสลัตติกสัปปัจจยทุกนกุสลัตติกนสัปปัจจยทุกะ
เล่ม ๔๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๗๒–๓๗๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๙ ในอนุโลมปัจจนียติกทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ
๑. กุสลติกะ ๗. สัปปัจจยทุกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียติกทุกปัฏฐาน กุสลัตติกสัปปัจจยทุกนกุสลัตติกนสัปปัจจยทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๕ หน้า ๒๑๙–๒๒๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๕ หน้า ๓๕๓–๓๕๘
อพฺยากโต อปฺปจฺจโย ธมฺโม นอพฺยากตสฺส นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. อพฺยากโต อปฺปจฺจโย ธมฺโม นกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. อพฺยากโต อปฺปจฺจโย ธมฺโม นอกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. อพฺยากโต อปฺปจฺจโย ธมฺโม นอกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ นอพฺยากตสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. อพฺยากโต อปฺปจฺจโย ธมฺโม นกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ นอกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๕)
อารมฺมเณ ปญฺจ, อธิปติยา อุปนิสฺสเย ปญฺจ. (อสงฺขตํ อปฺปจฺจยสทิสํ.) ๑. กุสลตฺติก ๘. สนิทสฺสนทุก
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น กุศลซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น กุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย (๕)
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ
(อสังขตทุกะเหมือนกับอัปปัจจยทุกะ)
อพฺยากโต สนิทสฺสโน ธมฺโม นอพฺยากตสฺส นสนิทสฺสนสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. อพฺยากโต สนิทสฺสโน ธมฺโม นกุสลสฺส นสนิทสฺสนสฺส ฯเปฯ (ฉ ปญฺหา กาตพฺพา.)
อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา ตีณิ, อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต ฉ, อตฺถิยา อวิคเต ฉ.
กุสลํ อนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อกุสเลน ตีณิเยว. อพฺยากเตน ตีณิเยว. เหตุยา นว ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต นว. ๑. กุสลตฺติก ๑๐. สปฺปฏิฆทุก
๑. กุสลติกะ ๙. สนิทัสสนทุกะ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อัพยากฤตซึ่งไม่ใช่เห็นได้โดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่ง ไม่ใช่เห็นได้ ฯลฯ (พึงเพิ่มเป็น ๖ วาระ)
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๖ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๖ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ... เพราะสภาวธรรมที่เป็นอกุศล มี ๓ วาระ ... เพราะ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต มี ๓ วาระ
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
อพฺยากตํ สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสปฺปฏิโฆ จ นอกุสโล นสปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. กุสลํ อปฺปฏิเฆน ตีณิ. อกุสลํ อปฺปฏิเฆน ตีณิ. อพฺยากตํ อปฺปฏิเฆน ตีณิ. กุสลํ อปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อปฺปฏิฆญฺจ ตีณิ. อกุสลํ อปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อปฺปฏิฆญฺจ ตีณิ. เหตุยา ปณฺณรส ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ตีณิ ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ปณฺณรส. ๑. กุสลตฺติก ๑๑. รูปีทุก
๑. กุสลติกะ ๑๐. สัปปฏิฆทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตซึ่งกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่ง กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้อาศัยสภาวธรรม ที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
... เพราะสภาวธรรมที่กระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ... มี ๓ วาระ
... เพราะสภาวธรรมที่กระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล ... มี ๓ วาระ
... เพราะสภาวธรรมที่กระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต... มี ๓ วาระ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบไม่ได้... มี ๓ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบไม่ได้... มี ๓ วาระ
เหตุปัจจัย มี ๑๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๕ วาระ
อพฺยากตํ รูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นรูปี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ รูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นรูปี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ รูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นรูปี จ นอกุสโล นรูปี จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
กุสลํ อรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ตีณิ. อกุสลํ อรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ตีณิ. อพฺยากตํ อรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ตีณิ. เหตุยา นว ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ตีณิ ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต นว. ๑. กุสลตฺติก ๑๒. โลกิยทุก
๑. กุสลติกะ ๑๑. รูปีทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต ซึ่งเป็นรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตซึ่งเป็นรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นรูป มี ๓ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูป มี ๓ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูป มี ๓ วาระ
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
อพฺยากตํ โลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ (๑) นอพฺยากโต นโลกิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ โลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ๑ นกุสโล นโลกิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ โลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ๑ นอกุสโล นโลกิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ โลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ๑ นอกุสโล นโลกิโย จ นอพฺยากโต นโลกิโย จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ โลกิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา นกุสโล นโลกิโย จ นอกุสโล นโลกิโย จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา ปญฺจ ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
กุสลํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นโลกุตฺตโร จ นอกุสโล นโลกุตฺตโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)
อพฺยากตํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อพฺยากตํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นโลกุตฺตโร จ นอกุสโล นโลกุตฺตโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ฉ ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ฉ. ๑. กุสลตฺติก ๑๓. เกนจิวิญฺเญยฺยทุก
- ๑ฉ.ม. ปจฺจยา
๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็น โลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่ง เป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็น โลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็น โลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นกุศลซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่ง เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่ง เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
กุสลํ เกนจิ วิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นเกนจิ วิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ เกนจิ วิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นเกนจิ วิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ เกนจิ วิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นเกนจิ วิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกูนวีสติ, อารมฺมเณ นว ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต เอกูนวีสติ.
๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิต บางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๙ วาระ
กุสลํ เกนจิ นวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นเกนจิ นวิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ เกนจิ นวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นเกนจิ นวิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ เกนจิ นวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นเกนจิ นวิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนวีสติ, อารมฺมเณ นว ฯเปฯ วิปาเก ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต เอกูนวีสติ. (เอเตน อุปาเยน เกนจิ นวิญฺเญยฺยา เอกูนวีสติปญฺหา กาตพฺพา.) ๑. กุสลตฺติก ๑๔. อาสวโคจฺฉก
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่จิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็น กุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่จิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่จิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็น กุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๙ วาระ
(โดยอุบายนี้พึงเพิ่มสภาวธรรมที่จิตบางดวงรู้ไม่ได้ให้เป็น ๑๙ วาระ)
จบ กุสลัตติกสัปปัจจยทุกนกุสลัตติกนสัปปัจจยทุกะ