arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียติกทุกปัฏฐาน

กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลัตติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ

เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๖๕–๓๗๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๙ ในอนุโลมปัจจนียติกทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียติกทุกปัฏฐาน กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลัตติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๖๐๘–๖๑๖

หน้า ๖๐๘

๖. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และ

ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอเหตุก-ธรรม ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๖๔] ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ.

กุสลติกสเหตุกทุกนกุสลติกนสเหตุกทุกะ จบ

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุสัมปยุตตบท

[๓๖๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

เหมือนสเหตุกทุกะ

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

หน้า ๖๐๙

กุสลติกเหตุสเหตุกทุกนกุสลติกนเหตุสเหตุกทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุสเหตุกบท

[๓๖๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรมที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุก-ธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

หน้า ๖๑๐

๗. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๘. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๙. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรมที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๖๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

สเหตุกนเหตุบท

[๓๖๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๖๑๑

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุกธรรมที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรมที่เป็นอกุศล ฯลฯ

๕. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล ฯลฯ

๖. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ วาระ.

๗. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่กุศล ฯลฯ

๘. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ

๙. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม

หน้า ๖๑๒

ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๖๙] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

กุสลติกเหตุสเหตุกทุกนกุสลติกนเหตุสเหตุกทุกะ จบ

กุสลติกเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

นกุสลติกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๕. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุเหตุสัมปยุตตบท

[๓๗๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-ธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตต-ธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-ธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ ฯลฯ

หน้า ๖๑๓

๓. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-

ธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุ-วิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

หมวดอกุศล ก็พึงแจก ๓ วาระ.

หมวดอัพยากตะ ก็พึงแจก ๓ วาระ.

รวมเป็น ๙ วาระ.

เหตุสัมปยุตตนเหตุบท

๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุ-

ธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ

๒. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุ-

ธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัย ฯลฯ

๓. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุ-

ธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตต-ธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ มี ๓ วาระ.

๔. ฯลฯ อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่

ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ วาระ.

หน้า ๖๑๔

๗. ฯลฯ อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่

ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ ฯลฯ มี ๓ วาระ รวมเป็น ๙ วาระ.

กุสลติกเหตุเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลติกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

กุสลติกนเหตุสเหตุกทุกนกุสลติกนเหตุนสเหตุกทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๖. นเหตุสเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

นเหตุสเหตุกบท

[๓๗๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัย ฯลฯ

๓. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม ที่

หน้า ๖๑๕

เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ วาระ.

๔. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ

๕. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ

๖. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ ฯลฯ มี ๓ วาระ.

๗. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรม ฯลฯ

๘. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ

๙. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรมที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

กุสลติกนเหตุสเหตุกทุกนกุสลติกนเหตุนสเหตุกทุกะ จบ

หน้า ๖๑๖

กุสลติกสัปปัจจยทุกนกุสลติกนสัปปัจจยทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๗. สัปปัจจยทุกะ)

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑.อารัมมณปัจจัย

อัปปัจจยบท

[๓๗๒] ๑. ธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม ที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ฯลฯ

๓. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ

๔. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่

ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ ฯลฯ

๕. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่

ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ.

อสังขตธรรม ก็เช่นเดียวกับอัปปัจจยธรรม

กุสลติกสัปปัจจยทุกนกุสลติกนสัปปัจจยทุกะ จบ