arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน

เหตุทุกสเหตุกทุกนเหตุทุกนสเหตุกทุกะ

เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๙๘–๙๔๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๖ ในอนุโลมปัจจนียทุกทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน เหตุทุกสเหตุกทุกนเหตุทุกนสเหตุกทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๘๔๗–๘๖๑

หน้า ๘๔๗

๖. อนุโลมปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน

เหตุทุกสเหตุกทุกนเหตุทุกนสเหตุกทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑. สเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

สเหตุกบท

[๘๙๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยสเหตุกธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม

อาศัยสเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุ-

อาศัยสเหตุกธรรม ที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๘๙๙] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

หน้า ๘๔๘

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๙๐๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยสเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๙๐๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

สเหตุกบท

[๙๐๒] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๙๐๓] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย

หน้า ๘๔๙

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม

ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุก-ธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. สเหตุกรรมที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย

๕. สเหตุกธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย

๖. สเหตุกธรรมาที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุก-ธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๐๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

ปัญหาวาระพึงให้พิสดาร.

หน้า ๘๕๐

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

อเหตุกบท

[๙๐๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยอเหตุกธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม

อาศัยอเหตุกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๐๖] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกสเหตุทุกนเหตุทุกนสเหตุกทุกะ จบ

หน้า ๘๕๑

เหตุทุกเหตุสัมปยุตตทุกนเหตุทุกนเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๒. เหตุสัมปยุตตทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุสัมปยุตตบท

[๙๐๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยเหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

เหมือนกับสเหตุกะ

เหตุวิปปยุตตบท

[๙๐๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยเหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุ-

ธรรม อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๐๙] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกเหตุสัมปยุตตทุกนเหตุทุกนเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

หน้า ๘๕๒

เหตุทุกเหตุสเหตุกทุกนเหตุทุกนเหตุสเหตุกทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๓. เหตุสเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุสเหตุกบท

[๙๑๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรมที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๑๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

สเหตุกนเหตุบท

[๙๑๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่เป็นธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๑๓] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกเหตุสเหตุกทุกนเหตุทุกนเหตุสเหตุกทุกะ จบ

หน้า ๘๕๓

เหตุทุกเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

นเหตุทุกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๔. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุเหตุสัมปยุตตบท

[๙๑๔] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-ธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุ-สัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๑๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

เหตุสัมปยุตตนเหตุบท

[๙๑๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุ-ธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๘๕๔

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๑๗] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกเหตุเหตุสัมปยุตตทุกนเหตุทุกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

เหตุทุกนเหตุสเหตุกทุกนเหตุทุกนเหตุนสเหตุกทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๕. นเหตุสเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

นเหตุสเหตุกบท

[๙๑๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๑๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

นเหตุอเหตุกบท

[๙๒๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม

ที่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๘๕๕

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๒๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกนเหตุสเหตุกทุกนเหตุทุกนเหตุนสเหตุกทุกะ จบ

เหตุทุกสัปปัจจยทุกนเหตุทุกนสัปปัจจยทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๖. สัปปัจจยทุกะ)

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

สัปปัจจยบท

[๙๒๒] ๑. อัปปัจจยธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่-ธรรม ที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย ฯลฯ

๒. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม

ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

หน้า ๘๕๖

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๒๓] ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

อสังขตบท (ในสังขตทุกะที่ ๗) ก็เหมือนกับอัปปัจจยธรรม ฯลฯ

เหตุทุกสัปปัจจยทุกนเหตุทุกนสัปปัจจยทุกะ จบ

เหตุทุกสนิทัสสนทุกนเหตุทุกนสนิทัสสนทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๘. สนิทัสสนทุกะ)

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

สนิทัสสนบท

[๙๒๔] ๑. สนิทัสสนธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรมที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุ-ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

หน้า ๘๕๗

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๒๕] ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

อนิทัสสนบท

[๙๒๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยอนิทัสสนธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๒๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกสนิทัสสนทุกนเหตุทุกนสนิทัสสนทุกะ จบ

เหตุทุกสัปปฏิฆทุกนเหตุทุกนสัปปฏิฆทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๙. สัปปฏิฆทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

สัปปฏิฆบท

[๙๒๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๘๕๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๒๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อัปปฏิฆบท

[๙๓๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๓๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกสัปปฏิฆทุกนเหตุทุกนสัปปฏิฆทุกะ จบ

เหตุทุกรูปีทุกนเหตุทุกนรูปีทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑๐. รูปีทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

รูปีบท

[๙๓๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยรูปีธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๘๕๙

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๓๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

อรูปีบท

[๙๓๔] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อรูปีธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยอรูปีธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๓๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกรูปีทุกนเหตุทุกนรูปีทุกะ จบ

เหตุทุกโลกิยทุกนเหตุทุกนโลกิยทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑๑. โลกิยทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

โลกิยบท

[๙๓๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยโลกิยธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๘๖๐

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๓๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

โลกุตตรบท

[๙๓๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมอาศัยโลกุตตรธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๓๙] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกโลกิยทุกนเหตุทุกนโลกิยทุก จบ

เหตุทุกเกนจิวิญเญยยทุกะ

นเหตุทุกนเกนจิวิญเญยยทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑๒. เกนจิวิญเญยยทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เกนจิวิญเญญยยบท

[๙๔๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

หน้า ๘๖๑

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

เกนจินวิญเญยยบท

[๙๔๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เกนจินวิญเญยยธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม อาศัยเกนจินวิญเญยยธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๔๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

เหตุทุกเกนจิวิญเญยยทุกนเหตุทุกนเกนจิวิญเญยยทุกะ จบ

เหตุทุกอาสวทุกนเหตุทุกโนอาสวทุกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑๓. อาสวทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

อาสวบท

[๙๔๔] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยอาสวธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ