arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน วิตักกัตติกะ · ปฏิจจวาร

ปัจจนียปัฏฐาน

เล่ม ๔๑

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๘–๙๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๒ ในปฏิจจวารมี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน วิตักกัตติกะ ปฏิจจวาร ปัจจนียปัฏฐาน (ฉบับหลวง เล่ม ๔๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๑)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๖ หน้า ๓๖๒–๓๘๖

หน้า ๓๖๒

๒๐ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๓๗วาระ.

เพราะเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ

ในกุสลติกะท่านนับไว้อย่างไร ในติกะนี้ พึงนับอย่างนั้น.

อนุโลมนัย จบ

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๘] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัย วิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ๑ ฯลฯ

โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น.

๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม

เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น

ข้อความต่อจากนี้ขาดไป ข้อความเต็มเป็น ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น. (ดูข้อความเต็มทำนองนี้จากข้อ ๖๒)

หน้า ๓๖๓

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๔๙] ๔. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ วิตก และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๖. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม

อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

หน้า ๓๖๔

คือ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๕๐] ๗. สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุ-ปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ วิตก และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ฯลฯ

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๕๑] ๘. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตกเกิดขึ้น.

โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยวิตก ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น.

๙. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

หน้า ๓๖๕

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

[๕๒] ๑๐. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตกซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และกฏัตตา-รูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

[๕๓] ๑๑. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูปกฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น พาหิรรูป . . .อาหาร-สมุฏฐานรูป. . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ

สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ กฏัตตา-รูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

๑๒. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

หน้า ๓๖๖

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

๑๓. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

[๕๔] ๑๔. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

[๕๕] ๑๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารว้จารธรรมอาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัย หทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูปอาศัมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

๑๖. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม

อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตกอาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

หน้า ๓๖๗

[๕๖] ๑๗. สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกอวิจารมัตตธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตกอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น. กฎัตตารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

[๕๗] ๑๘. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุเกิดขึ้น.

๑๙. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

๒๐. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม

และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

หน้า ๓๖๘

[๕๘] ๒๑. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุเกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

๒๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมและหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

๒๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม

อาศัยสวิตักกวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และ วิตก อาศัยขันธ์๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

[๕๙] ๒๔. สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

หน้า ๓๖๙

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

[๖๐] ๒๕. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

๒๖. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก ซึ่งเป็นอเหตุกะ และมหาภูตรูปเกิดขึ้น, ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

[๖๑] ๒๗. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัย อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

หน้า ๓๗๐

[๖๒] ๒๘. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัย สวิตักกสวิจารธรรมและอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะและ วิตก เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม และวิตก เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น.

โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และวิตก เกิดขึ้น.

๒๙. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม

และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะและวิตก เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๖๓] ๓๐. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรมซึ่งเป็นอเหตุกะ และวิตก เกิดขึ้น, ฯลฯ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐาน-รูป อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

หน้า ๓๗๑

[๖๔] ๓๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรม วิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ วิตกและ หทยวัตถุ เกิดขึ้น.

๓๒. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม

อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ วิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๖๕] ๓๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัยสวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรมและอวิตักกอวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรม วิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ วิตกและหทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม วิตกและมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

หน้า ๓๗๒

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๖๖] ๑. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น.

[๖๗] ๒. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

[๖๘] ๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น กฏัตตารูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น, หทยวัตถุ อาศัยวิจาร เกิดขึ้น.

หน้า ๓๗๓

มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ.

พาหิรรูป. . .อาหารสมุฏฐานรูป . . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ

สำหรับพวกอสัญญสัตว์ (มหาภูตรูป ๓) อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

[๖๙] ๔. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และมหา-ภูตรูป เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

[๗๐] ๕. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมและ อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจารเกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารธรรม และมหาภูตรูปเกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและวิจาร ฯลฯ.

[๗๑] ๖. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

หน้า ๓๗๔

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตกเกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๗๒] ๗. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม วิตกและมหาภูตรูป เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป ฯลฯ.

๓. นอธิปติปัจจัย

[๗๓] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ฯลฯ มี๗ วาระ.

[๗๔] ๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-มัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ฯลฯ.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

หน้า ๓๗๕

๙. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้นในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๑๐. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตต-ธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.

๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตกเกิดขึ้น.

๑๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมอาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.

[๗๕] ๑๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-อวิจารธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

หน้า ๓๗๖

๑๔. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม

เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุเกิดขึ้น.

๑๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม

เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้นขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.

อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม มี ๗ วาระ.

[๗๖] ๑๖. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ มี ๗ วาระ.

๑๗. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

๑๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัย ฯลฯ เกิดขึ้น

เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น, ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร ฯลฯ

หน้า ๓๗๗

๔. นอนันตรปัจจัย ฯลฯ ๗. นอุปนิสสยปัจจัย

[๗๗] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอัญญ-มัญญปัจจัย เพราะนอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ เหมือนกับนอารัมมณปัจจัย.

๘. นปุเราชาตปัจจัย

[๗๘] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ.

[๗๙] ๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ

๙. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้นฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๑๐. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ วิจาร อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น. จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

หน้า ๓๗๘

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และกฏัตตารูปอาศัยวิตก เกิดขึ้น.

๑๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยอวิตักกอวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-มัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๘๐] ๑๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรมฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น, จิตต-สมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๑๔. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม

เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุเกิดขึ้น.

๑๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

หน้า ๓๗๙

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๘๑] ๑๖. อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจาร-ธรรม ฯลฯ มี ๗ วาระ (วาระที่ ๑๖-๒๒)

๒๓. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-

ธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ในที่มีนปุเรชาตปัจจัยเป็นมูล ที่เป็นสุทธิกอรูปภูมิกระทำอย่างไร อรูปภูมิทั้งหลาย พึงกระทำอย่างนั้น.

๙. นปัจฉาชาตปัจจัย ๑๐. นอาเสวนปัจจัย

[๘๒] อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ

[๘๓] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ

หน้า ๓๘๐

๑๑. นกัมมปัจจัย

[๘๔] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น.

[๘๕] ๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น.

๓. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัย อวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

[๘๖] ๔. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น. พาหิรรูป . . . อาหารสมุฏฐานรูป . . . อุตุสมุฏฐาน ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

หน้า ๓๘๑

๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น.

[๘๗] ๖. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-ธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัยคือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น.

[๘๘] ๗. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมและอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม และวิตก เกิดขึ้น.

๑๒. นวิปากปัจจัย ฯลฯ ๑๗. นสัมปยุตตปัจจัย

[๘๙] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย ฯลฯ เพราะนอาหารปัจจัย ฯลฯ

คือ พาหิรรูป. . .อาหารสมุฏฐานรูป. . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ

เพราะนอินทริยปัจจัย ฯลฯ

คือ พาหิรรูป. . . อาหารสมุฏฐานรูป. . .อุตุสมุฏฐานรูป. ฯลฯ

หน้า ๓๘๒

สำหรับพวกอสัญญสัตว์ รูปชีวิตินทรีย์ อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ฯลฯ

เพราะนฌานปัจจัย ฯลฯ

คือ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยปัญจวิญญาณ ฯลฯ พาหิรรูป. . .

อาหารสมุฏฐานรูป . . . อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ

สำหรับพวกอสัญญสัตว์ ฯลฯ

(ในหมวด นอาเสวนปัจจัย เป็นมูล พึงทำให้เหมือนกับ นปุเรชาต-ปัจจัย โดยประกอบอวิตักกวิจารมัตตธรรมเข้ากับวิบาก อีกประการหนึ่ง พึงแสดงวิบาก โดยประกอบอวิตักกวิจารมัตตธรรม กับอวิตักกวิจารมัตตธรรม)

เพราะนมัคคปัจจัย เพราะนสัมปยุตตปัจจัย ฯลฯ.

๑๘. นวิปปยุตตปัจจัย

[๙๐] ๑. ฯลฯ เพราะนวิปปยุตตปัจจัย ฯลฯ

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม

เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น.

๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม

อาศัยสวิตักกวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-สวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

หน้า ๓๘๓

[๙๑] ๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

๕. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

๖. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม

เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ วิจาร อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น.

๗. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม

อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

[๙๒] ๘. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.

พาหิรรูป. . .อาหารสมุฏฐานรูป. . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ.

หน้า ๓๘๔

สำหรับพวกอสัญญสัตว์ ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ.

๙. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม

เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจารเกิดขึ้น.

[๙๓] ๑๐. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-ธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิจาร เกิดขึ้น.

[๙๔] ๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมและอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมและวิตก เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น.

๑๙. โนนัตถิปัจจัย ๒๐. โนวิคตปัจจัย

[๙๕] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะโนนัตถิปัจจัย เพราะโนวิคตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๙๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๓๓ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในนสมนันตร-

หน้า ๓๘๕

ปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัยมี ๗ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓๗ วาระในนอาเสวนปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปากปัจจัยมี ๒๐ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในนสัมปยุตต-ปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๗วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.

พึงนับจำนวนวาระเหมือนอย่างการนับในปัจจนียนัย ในกุสลติกะ

ปัจจนียนัย จบ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๙๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ.

พึงนับเหมือนอย่างการนับในอนุโลมปัจจนียนัย ในกุสลติกะ.

ปัจจนียานุโลมนัย

[๙๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ ฯลฯ

พึงนับเหมือนอย่างการนับในปัจจนียานุโลมนัย ในกุสลติกะ.

ปฏิจจวาระ จบ

แม้สหชาตวาระ ก็พึงแจกเช่นเดียวกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๓๘๖

ปัจจยวาระ

อนุโลมนัย

เหตุปัจจัย

[๙๙] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ฯลฯ มี ๗ วาระ.

ฯลฯ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น มี ๕ วาระเหมือนกับปฏิจจวาระ.

[๑๐๐] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิจารเกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น. วิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ