This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Front matter of the printed edition
๔ สุวณฺณกกฺกฏกชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๔. สุวรรณกักกฏกชาดก ว่าด้วยปูตัวฉลาด
๔. สุวัณณกักกฏกชาดก (๓๘๙) ว่าด้วยปูทองที่ฉลาด (กาด่างูว่า)
This unit’s Mahachula text is shown as one range after the Royal items (§94–101 in Mahachula numbering) Go to the Mahachula text
สิงฺคี มิโค อายตจกฺขุเนตฺโต อฏฺฐิตฺตโจ วาริสโย อโลโม เตนาภิภูโต กปณํ รุทามิ หเร สขา กิสฺส นุ มํ ชหาสิ ฯ
ปูมีก้ามเหมือนเขาแห่งมฤค ตายาว มีกระดูกเป็นหนัง อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน เราถูกมันหนีบร้องไห้อยู่เหมือนคนกำพร้า ดูกรสหายผู้เจริญ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไปเสีย?
โส อสฺสสนฺโต มหตา ผเณน ภุชงฺคโม กกฺกฏกชฺฌปตฺโต สขา สขารํ ปริตายมาโน ภุชงฺคมํ กกฺกฏโก อคฺคเหสิ ฯ
งูเห่า เมื่อจะปลอบกาให้เบาใจ จึงแผ่แม่เบี้ยใหญ่เลื้อยไปใกล้ปู จะช่วยเหลือสหายของตนไว้ ปูจึงเอาก้ามอีกข้างหนีบคอไว้.
น วายสํ โน ปน สปฺปราชํ ฆาสตฺถิโก กกฺกฏโก อเทยฺย ปุจฺฉามิ ตํ อายตจกฺขุเนตฺต อถ กิสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา ฯ
ก็ปูเป็นสัตว์ต้องการอาหารแต่ไม่กินกา ไม่กินงู ดูกรท่านผู้มีตายาว เราขอถามท่าน เพราะเหตุไร ท่านจึงหนีบเราทั้งสองไว้?
อยํ ปุริโส มม อตฺถกาโม โย มํ คเหตฺวา อุทกาย เนติ ตสฺมึ มเต ทุกฺขมนปฺปกํ เม อหญฺจ เอโส จ อุโภ น โหม ฯ
บุรุษใดปรารถนาประโยชน์แก่เรา จับเราไปปล่อยในน้ำ บุรุษนั้น เมื่อเขาตาย ความทุกข์จักมีแก่เราไม่น้อย เรากับบุรุษนั้นเป็นคนๆ เดียวกัน
มมญฺจ ทิสฺวาน ปวฑฺฒกายํ สพฺโพ ชโน หึสิตุเมวมิจฺเฉ สาทุญฺจ ถูลญฺจ มุทุญฺจ มํสํ กากาปิ มํ ทิสฺวาน วิเหฐเยยฺยุํ ฯ
อนึ่ง คนทั้งปวงได้เห็นเราผู้มีกายอันเติบโตขึ้น ก็ปรารถนาจะเบียดเบียน เราผู้มีเนื้อดีและอ่อนนุ่ม แม้กาทั้งหลายเห็นเราแล้วก็พึงเบียดเบียนเรา.
สเจ ตสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา อุฏฺฐาตุ โปโส วิสมาวมามิ มมญฺจ กากญฺจ ปมุญฺจ ขิปฺปํ ปุเร วิสํ คาฬฺหมุเปติ มจฺจํ ฯ
ถ้าท่านหนีบเราทั้งสองไว้ เพราะเหตุบุรุษนั้น ก็ขอให้บุรุษจงลุกขึ้นเถิด เราจะดูดพิษออกเสียให้หมด ขอท่านจงรีบปล่อยเรา และกาโดยเร็วเถิด ก่อนที่พิษจะแล่นเข้าไปสู่บุรุษรุนแรง ทำให้ตายเสีย.
สปฺปํ ปโมกฺขามิ น ตาว กากํ ปฏิพทฺธโก โหติ หิ ตาว กาโก ปุริสญฺจ ทิสฺวาน สุขึ อโรคํ กากํ ปโมกฺขามิ ยเถว สปฺปํ ฯ
เราจะปล่อยงูไป แต่กาเรายังไม่ปล่อยก่อน เพราะว่า เราจะเอากาไว้เป็น ประกันก่อน เราเห็นบุรุษมีความสุข ปราศจากโรคแล้ว จึงจะปล่อย กาไป เหมือนกับงู.
กาโก ตทา เทวทตฺโต อโหสิ วารโณ ปน กณฺหสปฺโป อโหสิ อานนฺทภโทฺร กกฺกฏโก อโหสิ อหํ ตทา พฺราหฺมโณ โหมิ สตฺถาติ ฯ สุวณฺณกกฺกฏกชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------
พระเทวทัตต์ในครั้งนั้น ได้เกิดเป็นกา ส่วนช้างเกิดเป็นงูเห่า พระอานนท์ ผู้เจริญเกิดเป็นปู เราผู้เป็นศาสดาในครั้งนั้น เกิดเป็นพราหมณ์. จบ สุวรรณกักกฏกชาดกที่ ๔.
Mahachula edition, §94–101 of this unit
Shown as one range for the whole unit, not placed under Royal items — external evidence places a paragraph in another unit
เราถูกปูทองซึ่งมีตาโปนออกมา มีกระดูกเป็นหนัง อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน หนีบแล้ว ร้องขอความกรุณาอยู่ เพื่อนเอ๋ย เพราะเหตุใดหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไป (พระศาสดาทรงแสดงข้อความนี้ว่า)
งูผู้เป็นเพื่อนนั้น เมื่อจะป้องกันกาผู้เป็นเพื่อน จึงพ่นพิษพร้อมกับแผ่พังพานใหญ่ไปจนถึงตัวปู ปูจึงได้หนีบงูไว้อีก @เชิงอรรถ : @ คำว่า มีกระดูกเป็นหนัง ได้แก่ กระดองปู
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๔๕}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๖. ฉักกนิบาต] ๒. ขรปุตตวรรค ๔. สุวัณณกักกฏกชาดก (๓๘๙) (งูถามปูว่า)
ก็ธรรมดาปูไม่ต้องการจะจับกากิน และไม่ต้องการจะจับงูเห่ากิน ท่านผู้มีตาโปน เราขอถามท่าน เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไรท่านจึงหนีบเราทั้ง ๒ ไว้ (ปูจึงบอกเหตุผลที่หนีบกาไว้ว่า)
ชายนี้เป็นผู้หวังความเจริญแก่ข้าพเจ้า จับข้าพเจ้าแล้วนำไปที่แอ่งน้ำ เมื่อเขาตาย ข้าพเจ้าจะมีทุกข์มิใช่น้อย ข้าพเจ้าและชายนี้ก็จะไม่มีทั้ง ๒ คน
อนึ่ง ชนทั้งมวลเห็นข้าพเจ้ามีร่างกายเจริญเติบโต มีเนื้ออร่อย มีเนื้อมาก และมีเนื้อนุ่ม ก็ต้องการจะเบียดเบียน แม้กาทั้งหลายเห็นข้าพเจ้าแล้วก็พึงเบียดเบียน (งูต้องการลวงปู จึงกล่าวว่า)
ถ้าเราทั้ง ๒ ถูกหนีบเพราะเหตุแห่งชายนี้ ขอชายนี้จงลุกขึ้น ข้าพเจ้าจะดูดพิษให้ ขอท่านจงปล่อยข้าพเจ้าและกาโดยเร็ว ก่อนที่พิษอันร้ายแรงจะเข้าสู่ชายนี้ (ปูได้ฟังดังนั้นคิดอุบายได้แล้ว จึงกล่าวว่า)
ข้าพเจ้าจะปล่อยงูแต่จะยังไม่ปล่อยกา กาจักเป็นตัวประกันก่อนจนกว่าข้าพเจ้าจะเห็น ชายนี้มีความสุข ปราศจากโรคแล้ว จึงจะปล่อยกาเหมือนปล่อยงู
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๔๖}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๖. ฉักกนิบาต] ๒. ขรปุตตวรรค ๕. มัยหกสกุณชาดก (๓๙๐) (พระศาสดาตรัสพระคาถาสุดท้ายประชุมชาดกว่า)
กาในกาลนั้นคือพระเทวทัต ส่วนงูเห่าคือมาร ปูคือพระอานนท์ ส่วนพราหมณ์โชคดีคือเราผู้เป็นศาสดาสุวัณณกักกฏกชาดกที่ ๔ จบ
This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Commentary
Later explanatory literature — not the Buddha’s word
Text layerอรรถกถาexplains the พระไตรปิฎก1 work(s) · 71 paragraphs — loaded when you open it, not part of this page
Open this edition’s own page · สุวรรณกักกฏกชาดก ว่าด้วย ปูตัวฉลาดThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
How Mahachula paragraphs are matched
Three editions per item, in the order Pali → Royal Thai → Mahachula Thai · show all three or one at a time from the toolbar
external evidence places a paragraph in another unit