สปฺปจฺจยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปจฺจโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัป- *ปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อธิปติยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

สปฺปจฺจยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปจฺจโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น สัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

นอธิปติยา เอกํ นปุเรชาเต เอกํ นปจฺฉาชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๑ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต-*วารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร

สปฺปจฺจโย กุสโล ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่ เป็นสัปปัจจยธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ปฏิจจวาร

สปฺปจฺจยํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปจฺจโย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น สัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ แม้ในปัญหาวาร ก็มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

สปฺปจฺจยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น สัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ เอกํ นอธิปติยา เอกํ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๑ปัญหาวาร

สปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็นสัปปัจจยธรรม โดยเหตุปัจจัย

สปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต- *ธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา เทฺว อนนฺตเร เอกํ ฯ สปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย ฯ ปุเรชาเต เอกํ ปจฺฉาชาเต เอกํ สพฺพตฺถ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๑ อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณูปนิสสยะ ในปุเรชาตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

สปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อปฺปจฺจโย อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปจฺจยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต- *ธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ เอกํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ เอกํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สปฺปจฺจยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------- สงฺขตทุกกุสลตฺติกํ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อ-*ปัจจัย ๒ สัปปัจจยทุกกุสลัตติกะ จบ