สงฺกิเลสิกญฺเจวโนจกิเลสํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโกเจวโนจกิเลโส กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

กิเลสญฺเจวสงฺกิเลสิกญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโสเจว- สงฺกิเลสิโกจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ สงฺกิเลสิกญฺเจวโนจกิเลสํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโกเจวโนจกิเลโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ กิเลสญฺเจวสงฺกิเลสิกญฺจ อกุสลญฺจ สงฺกิเลสิกญฺเจวโนจกิเลสํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโสเจวสงฺกิเลสิโกจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และสังกิเลสิกธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ-*ปัจจัย มี ๓ นัย อกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อกุสลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรมและสังกิเลสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรมและสังกิเลสิกธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรมแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ กิเลสทุกอกุสลสทิสํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ ----------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙เหมือนกับกิเลสทุกอกุศล ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัยปฏิจจวาร

สงฺกิเลสิกญฺเจวโนจกิเลสํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโกเจวโนจกิเลโส อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรมอาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ กิเลสสงฺกิเลสิกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยกิเลสสังกิเลสิกทุกกุสลัตติกะ จบ