พึงทราบวินิจฉัยในบทว่า อุปสงฺกมิ ในอานันทสูตรที่ ๑๐.

พระอานนทเถระเห็นพวกภิกษุเหล่าอื่น ยังพระศาสดาให้บอกพระกรรมฐานขันธ์ ๕ประกอบแล้วสืบต่อแล้วบรรลุพระอรหัตต์ แล้วพยากรณ์พระอรหัตต์ในสำนักพระศาสดาจึงคิดว่า แม้เราก็จักยังพระศาสดาให้ตรัสบอกพระกรรมฐานขันธ์ ๕ แล้ว ประกอบอยู่สืบต่ออยู่บรรลุพระอรหัตต์แล้วจักพยากรณ์พระอรหัตต์ ดังนี้ จึงเข้าไปเฝ้า.

ก็พระศาสดาแม้ไม่ทรงเห็นการละกิเลสทั้งหลายอันมรรคเบื้องบนสามพึงฆ่าของพระเถระในเวลาที่พระองค์ยังทรงพระชนม์อยู่ ก็ตรัสบอกด้วยพระดำริว่า เราจักกำหนดดูจิตของภิกษุนี้. ก็จิตของพระเถระแม้นั้นฟังมนสิการพระกรรมฐานครั้งหนึ่งหรือสองครั้งก็พึงไปด้วยคิดว่า เวลานี้เป็นเวลาอุปฐากพระพุทธเจ้า.

พระอานนทเถระนั้นมีธรรมเป็นเครื่องบ่มวิมุตติ ยังจิตของท่านให้ร่าเริงอยู่ เป็นผู้ประกอบเนืองๆ ในพระกรรมฐาน เกิดแล้วด้วยประการฉะนี้.

จบอรรถกถาอานันทสูตรที่ ๑๐ จบอรรถกถาทิฏฐิวรรคที่ ๕ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อัชฌัตติกสูตร

๒. เอตังมมสูตร

๓. เอโสอัตตาสูตร

๔. โมจเมสิยาสูตร

๕. มิจฉาทิฏฐิสูตร

๖. สักกายทิฏฐิสูตร

๗. อัตตานุทิฏฐิสูตร

๘. อภินิเวสสูตรที่ ๑

๙. อภินิเวสสูตรที่ ๒

๑๐. อานันทสูตร. จบจุลปัณณาสก์. -----------------------------------------------------

รวมวรรคที่มีในจุลปัณณาสก์นั้น คือ

๑. อันตวรรค

๒. ธัมมกถิกวรรค

๓. อวิชชาวรรค

๔. กุกกุฬวรรค

๕. ทิฏฐิวรรค

รวม ๕ วรรค ตติยปัณณาสก์และนิบาตก็เรียกในขันธสังยุตนั้น

รวมปัณณาสก์ที่มีในขันธสังยุต ๓ ปัณณาสก์. จบขันธสังยุต. -----------------------------------------------------