พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๑ แห่งสมาธิสังยุต ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า สมาธิกุสโล ความว่า เป็นผู้ฉลาดในการกำหนดองค์อย่างนี้ คือปฐมฌานมีองค์ ๕.

บทว่า น สมาปตฺติกุสโล ความว่า ไม่สามารถทำจิตให้ร่าเริงให้สามารถแล้วเข้าฌานได้.

พึงทราบบทที่เหลือโดยนัยนี้. จบอรรถกถาสมาธิสมาปัตติสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------