นาคสูตรที่ ๙ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า อารญฺญกสฺส ได้แก่ ช้างอยู่ในป่า.

บทว่า โคจรปสุตสฺส ได้แก่ ไปหาอาหาร.

บทว่า หตฺถีกุลภาปิ ได้แก่ ลูกช้างรุ่นใหญ่ๆ.

บทว่า หตฺถิจฺฉาปา ได้แก่ ลูกช้างรุ่น.

บทว่า โอภคฺโคภคฺคํ ได้แก่ เหนี่ยวโน้มลงมาตั้งไว้.

บทว่า โอคาหํ โอติณฺณสฺส ได้แก่ ช้างหยั่งลงสู่ท่าน้ำ อันได้ชื่อว่าโอคาหะ เพราะเป็นที่อันช้างพึงดำลงไปได้.

บทว่า โอคาหา อุตฺติณฺณสฺส ได้แก่ ช้างขึ้นจากท่าน้ำ.

บทว่า วูปกฏโฐ ได้แก่ หลีกออกไปตัวเดียว.

บัดนี้ เพราะไม่มีกิจด้วยช้างตัวประเสริฐของพระทศพล แต่พระองค์ทรงนำพระดำรัสนี้มา เพื่อแสดงถึงบุคคลเปรียบด้วยช้างนั้นในพระศาสนา ฉะนั้น เมื่อพระองค์จะทรงแสดงถึงบุคคลนั้น จึงตรัสคำมีอาทิว่า เอวเมว โข ดังนี้.

จบอรรถกถานาคสูตรที่ ๙ -----------------------------------------------------