ในทุติยนกุหนาสูตรที่ ๙ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อภิญฺญตฺถํ ได้แก่ เพื่อความรู้ธรรมทั้งปวง โดยจำแนกมีกุศลเป็นต้น และโดยจำแนกมีขันธ์เป็นต้น โดยไม่วิปริตด้วยความรู้อันวิเศษยิ่ง. บทว่า ปริญฺญตฺถํ ได้แก่ เพื่อกำหนดรู้และเพื่อก้าวล่วงธรรมอันเป็นไปในภูมิ ๓ โดยนัยมีอาทิว่า อิทํ ทุกฺข์ นี้เป็นทุกข์ ดังนี้.

ในบทนั้น ความรู้ยิ่งในสิ่งที่ควรรู้ยิ่ง เป็นวิสัยของอริยสัจ ๔ ก็การรู้รอบ คือการกำหนดรู้ผิว่า การกำหนดรู้เป็นวิสัยของทุกขสัจไซร้ พรหมจรรย์เว้นจากการตรัสรู้ด้วยปหานะ สัจฉิกิริยา และภาวนาย่อมเป็นไปไม่ได้พึงทราบว่า ในที่นี้ท่านประสงค์เอาปหานะเป็นต้น.

บทที่เหลือมีเนื้อความได้กล่าวไว้แล้วในสูตรตามลำดับ.

จบอรรถกถาทุติยนกุหนาสูตรที่ ๙ ---------------------------------------