สาสวญฺเจวโนจอาสวํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สาสโวเจวโนจอาสโว กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ----------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

อาสวญฺเจวสาสวญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโวเจวสาสโวจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ สาสวญฺเจวโนจอาสวํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สาสโวเจวโนจอาสโว อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อาสวญฺเจวสาสวญฺจ อกุสลญฺจ สาสวญฺเจวโนจอาสวํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโวเจวสาสโวจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นอาสวะและสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

สาสวญฺเจวโนจอาสวํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโวเจวสาสโวจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร

อาสโวเจวสาสโวจ อกุสโล ธมฺโม อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม เป็นปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา สตฺต อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

อาสโวเจวสาสโวจ อกุสโล ธมฺโม อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ สตฺต ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๗

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปฏิจจวาร

สาสวญฺเจวโนจอาสวํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สาสโวเจวโนจอาสโว อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ อาสวสาสวทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยอาสวสาสวทุกกุสลัตติกะ จบ