คนฺถวิปฺปยุตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น คันถวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

คนฺถสมฺปยุตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา ฉ อารมฺมเณ ฉ อธิปติยา ปญฺจ อวิคเต ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอธิปติปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต ฉ ฯเปฯ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปฺปยุตฺเต ฉ ฯเปฯ สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๖ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖ ฯลฯ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปัญหาวาร

คนฺถสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม คนฺถสมฺปยุตฺตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศล- *ธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา ฉ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สหชาเต ฉ อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม จตฺตาริ มคฺเค จตฺตาริ สมฺปยุตฺเต ฉ อวิคเต ฉ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๖ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๔ ในมัคคปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖ปฏิจจวาร

คนฺถวิปฺปยุตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ คนฺถสมฺปยุตฺตทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------- คนฺถคนฺถนิยทุกกุสลตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยคันถสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ