นอนุปฺปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปฺปนฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนุปฺปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปฺปาที ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนุปฺปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปฺปนฺโน จ นอุปฺปาที จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอุปฺปาทึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปฺปาที ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอุปฺปาทึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปฺปนฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอุปฺปาทึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปฺปนฺโน จ นอุปฺปาที จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอนุปฺปนฺนญฺจ นอุปฺปาทิญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปฺปนฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนุปฺปนฺนญฺจ นอุปฺปาทิญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปฺปาที ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนุปฺปนฺนญฺจ นอุปฺปาทิญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปฺปนฺโน จ นอุปฺปาที จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอตีตตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม และไม่ใช่อุปปาทิธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม และไม่ใช่อุปปาทิธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม และไม่ใช่อุปปาทิธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม และไม่ใช่อุปปาทิธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม และไม่ใช่อุปปาทิธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรมและไม่ใช่อุปปาทิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นอตีตัตติกะ

นอตีตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอตีโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นอตีโต ธมฺโม นอตีตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอตีโต ธมฺโม นอนาคตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอตีโต ธมฺโม นอตีตสฺส จ นอนาคตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอนาคโต ธมฺโม นอนาคตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอนาคโต ธมฺโม นอตีตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอนาคโต ธมฺโม นอตีตสฺส จ นอนาคตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอตีโต จ นอนาคโต จ ธมฺมา นอตีตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอตีโต จ นอนาคโต จ ธมฺมา นอนาคตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอตีโต จ นอนาคโต จ ธมฺมา นอตีตสฺส จ นอนาคตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอตีตารมฺมณตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม และไม่ใช่อนาคตธรรมโดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม และไม่ใช่อนาคตธรรมโดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม และไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรมโดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม และไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรมโดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม และไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรมและไม่ใช่อนาคตธรรม โดยเหตุปัจจัย นอตีตารัมมณัตติกะ

นอตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นอนาคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นอชฺฌตฺตตฺติกํ

อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนาคตารัมมณธรรม ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปันนารัมมณธรรม ฯลฯ นอัชฌัตตัตติกะ

นอชฺฌตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอชฺฌตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นพหิทฺธา ธมฺมํ ปฏิจฺจ นพหิทฺธา ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอชฺฌตฺตารมฺมณตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธาธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่พหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยนอัชฌัตตารัมมณัตติกะ

นอชฺฌตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอชฺฌตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอชฺฌตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นพหิทฺธารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นพหิทฺธารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นพหิทฺธารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นพหิทฺธารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอชฺฌตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสนิทสฺสนตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นสนิทัสสนัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ จ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ จ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ จ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสน- อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัย

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆญฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัย

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆญฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัย

เหตุยา ตึส อวิคเต ตึส ฯ ยถา กุสลตฺติเก สหชาตวารมฺปิ ปจฺจยวารมฺปิ นิสฺสยวารมฺปิ สํสฏฺฐวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปญฺหาวารมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ปจฺจนีย ติกปฏฺฐานํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------------

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓๐ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓๐ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี ปัญหา-*วารก็ดี ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปัจจนียติกปัฏฐาน จบ.