นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอพฺยากโต นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอพฺยากโต นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ

นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย

นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย.

นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอกุสลํ นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตญฺจ นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๓ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙ ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๙

เหตุยา เอกูนตฺตึส อารมฺมเณ จตุวีส อวิคเต เอกูนตฺตึส ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ วิตฺถาโร ฯ

นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยเหตุธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ อารัมมณปัจจัย

นกุสลํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอพฺยากโต นทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นทุกฺขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ นอกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ นทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอพฺยากตํ นทุกฺขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นกุสลํ นทุกฺขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นทุกฺขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นกุสลํ นทุกฺขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอกุสลํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๑๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มีวาระ ๙สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุยา เอกูนตฺตึส อวิคเต เอกูนตฺตึส สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยมี ๕ นัย เหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัยมี ๕ นัย เหตุธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

นกุสลํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอพฺยากตํ นอทุกฺขมสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นอทุกฺขมสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นกุสลํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นอทุกฺขมสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอทุกฺขมสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอพฺยากตํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นกุสลํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นอกุสลํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุยา เอกูนตฺตึส อวิคเต เอกูนตฺตึส สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ นกุสลตฺติกนวิปากตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๓ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑๘ ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑๓ปัญหาวาร ก็พึงให้พิสดาร

นกุสลํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาโก จ นอพฺยากโต นวิปาโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาโก จ นอกุสโล นวิปาโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอพฺยากตํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นกุสลํ นวิปากญฺจ นอพฺยากตํ นวิปากญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ นวิปากญฺจ นอพฺยากตํ นวิปากญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นกุสลํ นวิปากญฺจ นอกุสลํ นวิปากญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกูนตฺตึส อวิคเต เอกูนตฺตึส สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙ ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๙ ในปัจจัยทั้งปวง ก็มีวาระ ๙