|๑๑๕.๔๓๖| ๕ อจฺเฉรรูปํ สุคตสฺส ญาณํ สตฺถา ยถา ปุคฺคลํ พฺยากาสิ อุสฺสนฺนปุญฺญาปิ ภวนฺติ เหเก ปริตฺตปุญฺญาปิ ภวนฺติ เหเก ฯ |๑๑๕.๔๓๗| อยํ กุมาโร สีวถิกาย ฉฑฺฑิโต องฺคุฏฺฐเสฺนเหน ยาเปสิ รตฺตึ ฯ น ยกฺขภูตา น สิริสปา วา วิเหฐเยยฺยุํ กตปุญฺญกุมารํ |๑๑๕.๔๓๘| สุนขาปิ อิมสฺส ปลิหึสุ ปาเท ธงฺกา สิงฺคาลา ปริวตฺตยนฺติ ฯ คพฺภาสยํ ปกฺขิคณา หรนฺติ กากา ปน อกฺขิมลํ หรนฺติ |๑๑๕.๔๓๙| น อิมสฺส รกฺขํ วิทหึสุ เกจิ น โอสถํ สาสปธูปนํ วา ฯ นกฺขตฺตโยคํ ปน อุคฺคเหสุํ น สพฺพธญฺญานิปิ อากิรึสุ |๑๑๕.๔๔๐| เอตาทิสํ อุตฺตมกิจฺฉปตฺตํ รตฺตาภตํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ ฯ นวนีตปิณฺฑํ วิย เวธมานํ สสํสยํ ชีวิตสาวเสสํ |๑๑๕.๔๔๑| ตมทฺทส เทวมนุสฺสปูชิโต ทิสฺวา ปน พฺยากริ ภูริปญฺโญ อยํ กุมาโร นครสฺสิมสฺส อคฺคกุลิโก ภวิสฺสติ โภควา จ |๑๑๕.๔๔๒| กิสฺส วตํ กึ ปน พฺรหฺมจริยํ กิสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก เอตาทิสํ พฺยสนํ ปาปุณิตฺวา ตํ ตาทิสํ ปจฺจนุโภสฺสติทฺธินฺติ ฯ |๑๑๕.๔๔๓| พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปูชํ อกาสิ ชนตา อุฬารํ ตตฺรสฺส จิตฺตสฺส อหุ อญฺญถตฺตํ วาจํ อภาสิ ผรุสํ อสพฺภํ |๑๑๕.๔๔๔| โส ตํ วิตกฺกํ ปฏิวิโนทยิตฺวา ปีติปสาทํ ปฏิลทฺธา ปจฺฉา ตถาคตํ เชตวเน วสนฺตํ ยาคุยา อุปฏฺฐาสิ โส สตฺตรตฺตํ ฯ |๑๑๕.๔๔๕| ตสฺส วตํ ตํ ปน พฺรหฺมจริยํ ตสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก เอตาทิสํ พฺยสนํ ปาปุณิตฺวา ตํ ตาทิสํ ปจฺจนุโภสฺสติทฺธึ ฯ |๑๑๕.๔๔๖| ฐตฺวาน โส วสฺสสตํ อิเธว สพฺเพหิ กาเมหิ สมงฺคิภูโต กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ สหพฺยตํ คจฺฉติ วาสวสฺสาติ ฯ กุมารเปตวตฺถุ ปญฺจมํ ฯ

พระญาณของพระสุคตศาสดาน่าอัศจรรย์ เป็นเหตุให้พระองค์ทรง พยากรณ์บุคคลว่า บุคคลบางคนมีบุญมาก บางคนมีบุญน้อย ได้ถูก ต้องคฤหบดีผู้นี้เมื่อยังเป็นเด็ก ถูกเขาทิ้งไว้ในป่าช้า เป็นอยู่ได้ด้วยน้ำ นมจากนิ้วมือตลอดราตรี ยักษ์และภูตปีศาจ หรืองูเล็กงูใหญ่ ก็ไม่ เบียดเบียนเด็กผู้มีบุญอันได้ทำไว้แล้ว แม้สุนัขทั้งหลายก็พากันมาเลีย เท้าทั้งสองของเด็กนี้ ฝูงกาและสุนัขจิ้งจอก ก็พากันมาเดินเวียนรักษา ฝูงนกก็พากันมาคาบเอามลทินครรภ์ไปทิ้ง ส่วนฝูงกาพากันมานำเอาขี้ตา ไปทิ้ง มนุษย์และอมนุษย์ไรๆ มิได้จัดแจงรักษาเด็กนี้ หรือใครๆ ที่ จะทำเมล็ดพรรณผักกาดให้เป็นยามิได้มี และไม่ได้ถือเอาการประกอบ ฤกษ์ยามทั้งไม่ได้เรี่ยรายซึ่งข้าวเปลือกทั้งปวง พระผู้มีพระภาคผู้อันเทวดา และมนุษย์บูชาแล้ว มีพระปัญญากว้างขวาง ได้ทอดพระเนตรเห็นเด็ก อันบุคคลนำมาทิ้งไว้ในป่าช้าในราตรี ผู้ถึงแล้วซึ่งความทุกข์อย่างยิ่งเช่น นี้ เหมือนก้อนแห่งเนยใสหวั่นไหวอยู่ มีความสงสัยว่ารอดหรือไม่รอด หนอ เหลืออยู่แต่สักว่าชีวิต ครั้นแล้วได้ทรงพยากรณ์ว่า เด็กคนนี้จัก เป็นผู้มีตระกูลสูง มีโภคสมบัติในพระนครนี้. พวกอุบาสกผู้ยืนอยู่ในที่ใกล้พระศาสดาทูลถามว่า อะไรเป็นวัตรเป็นพรหมจรรย์ของเขา นี้เป็นวิบากแห่งวัตร หรือพรหมจรรย์ที่เขาประพฤติแล้วเช่นไร เขาถึงความพินาศเช่นนี้แล้ว จักเสวยความสำเร็จเช่นนั้น เพราะกรรมอะไร? พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ว่า เมื่อก่อน มหาชนทำการบูชาอย่างโอฬารแก่ภิกษุสงฆ์ผู้มีพระพุทธเจ้าเป็น เป็นประธาน เด็กนั้นมิได้มีจิตเอื้อเฟื้อในการบูชา ได้กล่าววาจาหยาบ คายอันมิใช่สัตบุรุษ ภายหลังเด็กนั้นถามมารดาตักเตือนให้กลับความวิตก อันลามกนั้นแล้ว กลับได้ปีติและความเลื่อมใส ได้บำรุงพระตถาคตซึ่ง ประทับอยู่ ณ วิหารเชตวัน ด้วยข้าวยาคู ๗ วัน ข้อนั้นเป็นวัตรเป็น พรหมจรรย์ของเขา นี้เป็นวิบากแห่งวัตรและพรหมจรรย์ที่เขาประพฤติ แล้วนั้น เขาถึงความพินาศเช่นนั้นแล้ว จักได้ความสำเร็จเช่นนั้น เขา ตั้งอยู่ในมนุษย์โลกนี้สิ้นร้อยปี เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทั้งปวง เมื่อตายไปจักเข้าถึงความเป็นสหายแห่งท้าววาสวะ ในสัมปรายภพ. จบ กุมารเปตวัตถุที่ ๕.

พระญาณของพระสุคต น่าอัศจรรย์ โดยที่พระศาสดาทรงพยากรณ์บุคคลได้อย่างถูกต้องว่า บุคคลบางเหล่าในโลกนี้ มีบุญมากก็มี บางเหล่ามีบุญน้อยก็มี

คหบดีผู้นี้เมื่อยังเป็นเด็ก ถูกเขาทิ้งไว้ในป่าช้า เป็นอยู่ด้วยน้ำนมที่ไหลออกจากนิ้วมือตลอดราตรี ยักษ์และภูตผีปีศาจ หรือสัตว์เลื้อยคลาน ก็ไม่เบียดเบียนเด็กผู้ที่ได้ทำบุญไว้แล้ว

แม้สุนัขทั้งหลายก็พากันมาเลียเท้าทั้งสองของเด็กนั้น ฝูงเหยี่ยวและสุนัขจิ้งจอกก็พากันวนเวียนรักษา ฝูงนกก็พากันคาบรกไปทิ้ง ส่วนฝูงกาพากันคาบขี้ตาออกไป

เด็กที่บุคคลนำมาทิ้งไว้ในป่าช้าในยามราตรี ได้รับความลำบากอย่างยิ่งเช่นนี้ สั่นเทาอยู่ เป็นดุจก้อนเนยข้น ยังเหลืออยู่เพียงชีวิต มีความสงสัยว่า (ตัวจะรอดหรือไม่รอดหนอ)

พระผู้มีพระภาคผู้อันเทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ทรงมีพระปัญญากว้างขวาง ได้ทอดพระเนตรเห็นแล้ว ครั้นแล้วได้ทรงพยากรณ์เด็กนั้นว่า เด็กคนนี้จักเป็นผู้มีสกุลสูง สำหรับนครนี้ (อุบาสกซึ่งอยู่ในที่ใกล้พระศาสดาทูลถามว่า)

ข้อปฏิบัติของเขาเป็นอย่างไร พรหมจรรย์ของเขาเป็นอย่างไร เขาประพฤติข้อปฏิบัติและพรหมจรรย์อย่างไร จึงมีวิบากอย่างนี้ เขาถึงความพินาศเช่นนี้แล้วจึงกลับมาเสวยความสำเร็จเช่นนั้นๆ (พระสังคีติกาจารย์เมื่อจะแสดงคำพยากรณ์ของพระผู้มีพระภาค จึงกล่าว ๔ คาถาว่า)

เมื่อก่อน หมู่ชนได้ทำการบูชาพระสงฆ์ ซึ่งมีพระพุทธเจ้าเป็นประธานอย่างโอฬาร เด็กนั้นได้มีความคิดเห็นในการบูชานั้นเป็นอย่างอื่นไป เขาได้กล่าววาจาหยาบคาย ซึ่งมิใช่ของสัตบุรุษ

ภายหลังเขาบรรเทาความคิดนั้นแล้ว กลับได้ปีติและความเลื่อมใส ได้บำรุงพระตถาคต ซึ่งประทับอยู่ที่พระเชตวัน ด้วยข้าวต้ม ๗ วัน

เขาอยู่ในมนุษยโลกนี้แหละเป็นเวลาร้อยปี เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง หลังจากตายไป จักเข้าถึงความเป็นสหายของท้าววาสวะ ในสัมปรายภพกุมารเปตวัตถุที่ ๕ จบ ๖. เสริณีเปติวัตถุ เรื่องนางเสริณีเปรต (อุบาสกคนหนึ่งถามนางเสริณีเปรตว่า)

นางผู้มีร่างกายซูบผอม มีแต่ซี่โครงปรากฏ เธอเปลือยกาย มีผิวพรรณและรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว ซูบผอม มีร่างกายสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น เธอเป็นใครเล่ามายืนอยู่ที่นี้ (นางเสริณีเปรตตอบว่า)

ท่านผู้เจริญ ดิฉันเกิดเป็นเปรตในยมโลก ได้รับความลำบาก เพราะทำกรรมชั่วไว้จึงต้องจากโลกนี้ไปยังเปตโลก (อุบาสกถามว่า)

เมื่อก่อนเธอได้ทำกรรมชั่วทางกาย วาจา ใจอะไรไว้หรือ เพราะผลกรรมอะไรเธอจึงต้องจากโลกนี้ไปยังเปตโลก (นางเสริณีเปรตตอบว่า)