คลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒ ขุรปุตฺตวคฺโค ๑ ขุรปุตฺตชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๒. ขุรปุตตวรรค ๑. ขุรปุตตชาดก ว่าด้วยทำตนให้ไร้ประโยชน์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๖. ฉักกนิบาต] ๒. ขรปุตตวรรค ๑. ขรปุตตชาดก (๓๘๖) ๒. ขรปุตตวรรค หมวดว่าด้วยม้าเกิดแต่ลา ๑. ขรปุตตชาดก (๓๘๖) ว่าด้วยม้าสินธพลูกลา (ม้าสินธพกล่าวกับแพะท้าวสักกะจำแลงว่า)
ฉบับมหาจุฬาฯ ของหน่วยนี้แสดงเป็นช่วงเดียวท้ายหน่วย (ข้อ ๗๖–๘๑ ตามเลขของฉบับมหาจุฬาฯ) ไปที่ฉบับมหาจุฬาฯ
สจฺจํ กิเรวมาหํสุ กลกํ พาโลติ ปณฺฑิตา ปสฺส พาโล รโหกมฺมํ อาวิกุพฺพํ น พุชฺฌติ ฯ
เป็นความจริงทีเดียว ที่บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า แพะเป็นสัตว์โง่เขลา ดูเถิด แพะโง่เขลา มิได้รู้จักกรรมที่ควรทำในที่ลับและที่แจ้ง.
ตฺวํ นุ โข สมฺม พาโลสิ ขุรปุตฺต วิชานหิ รชฺชุยาหิ ปริกฺขิตฺโต วงฺโกฏฺโฐ โอหิโตมุโข ฯ
แน่ะม้าผู้เป็นสหาย ท่านจงรู้เถิดว่า ท่านเป็นสัตว์โง่เขลา เพราะท่าน นั่นแหละถูกเขาผูกด้วยเชือก มีปากคดถูกปิดหน้า.
อปรํปิ สมฺม เต พาลฺยํ โย มุตฺโต น ปลายสิ โส จ พาลตโร สมฺม ยํ ตฺวํ วหสิ เสนกํ ฯ
แน่ะสหาย ความโง่ของเจ้ายังมีอยู่อีก เจ้าเขาแก้ออกแล้วไม่หนีไปเสีย นั่นและชื่อว่า เจ้ายังมีโง่อยู่อีก แน่ะสหาย พระเจ้าเสนกะที่เจ้าพา ไปนั้นยังโง่ไปกว่าเจ้าเสียอีก.
ยนฺนุ สมฺม อหํ พาโล อชราช วิชานหิ อถ เกน เสนโก พาโล ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ
ดูกรพระยาแพะผู้สหาย ได้ยินว่า ท่านรู้ว่า เราเป็นสัตว์โง่เขลา แต่ พระเจ้าเสนกะ โง่เขลากว่า เพราะเหตุไรเล่า ขอเจ้าจงบอกเหตุที่เราถาม นั้นเถิด?
อุตฺตมตฺถํ ลภิตฺวาน ภริยาย โย ปทสฺสติ เตน ชหิสฺสตตฺตานํ สา เจวสฺส น เหสฺสติ ฯ
พระเจ้าเสนกะได้มนต์วิเศษชื่อว่า สัพพรุทชานนมนต์ แล้วประทาน มนต์นั้นแก่พระอัครมเหสี ทรงยอมสละพระองค์ ด้วยเหตุนั้น พระ- อัครมเหสีนั้น จักไม่เป็นพระเทวีของพระเจ้าเสนกะ เพราะฉะนั้น พระเจ้าเสนกะจึงทรงโง่เขลากว่าท่าน.
น ปิยมฺเมติ ชนินฺท ตาทิโส อตฺตํ นิรงฺกตฺว ปิยานิ เสวติ อตฺตาว เสยฺโย ปรมาว เสยฺโย ลพฺภา ปิยา โอจิตตฺเตน ปจฺฉาติ ฯ ขุรปุตฺตชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------
ข้าแต่จอมประชาชน บุคคลผู้เช่นกับพระองค์ ทำตนให้ไร้ประโยชน์ ด้วยคิดว่า สิ่งนี้เป็นที่รักของเรา ชื่อว่า ไม่ซ่องเสพสิ่งที่เป็นที่รัก ทั้งหลาย ตนเท่านั้น ประเสริฐกว่าสิ่งที่ประเสริฐอย่างอื่น ภรรยาผู้เป็นที่ รักอันบุรุษผู้มีตนอันเจริญแล้วอาจจะได้ในภายหลัง. จบ ขุรปุตตชาดกที่ ๑.
ฉบับมหาจุฬาฯ ข้อ ๗๖–๘๑ ของหน่วยนี้
แสดงเป็นช่วงทั้งหน่วย ไม่วางใต้ข้อของฉบับหลวง — หลักฐานภายนอกขัดกับการเรียงคำแปล
ได้ยินว่า เป็นความจริงที่บัณฑิตทั้งหลาย กล่าวถึงแพะว่าเป็นสัตว์โง่ ดูเอาเถิด สัตว์โง่ไม่รู้จักกรรมที่ควรทำในที่ลับหรือที่แจ้ง (แพะท้าวสักกะจำแลงกล่าวว่า)
เจ้าม้าเพื่อนยาก เจ้าจงรู้เถิดว่า เจ้าช่างเป็นสัตว์โง่จริงๆ เพราะเจ้าถูกสนตะพายจนปากคดหน้าคว่ำ
เพื่อน ความโง่ของเจ้าอีกอย่างหนึ่ง คือถูกเขาปล่อยแล้วไม่หนีไป เพื่อนเอ๋ย แต่พระเจ้าเสนกะที่เพื่อนลากไปโง่กว่าเจ้าเสียอีก (ม้าสินธพฟังคำของแพะจำแลงแล้วจึงกล่าวว่า)
พญาแพะเพื่อนยาก ท่านรู้เหตุที่เราโง่ แต่พระเจ้าเสนกะโง่เพราะเหตุอะไร เราถามแล้ว เจ้าจงบอกเหตุนั้น (แพะท้าวสักกะจำแลงบอกว่า)
ผู้ใดได้ประโยชน์สูงสุด แล้วจะยกให้ภรรยา ด้วยการยกให้นั้น เขาจักต้องสละตน ส่วนภรรยานั้นจักไม่เป็นภรรยาของเขาอีก @เชิงอรรถ : @ ประโยชน์สูงสุด ในที่นี้หมายถึงมนต์วิเศษชื่อสัพพรุตชานนมนต์ คือมนต์รู้เสียงร้องของสรรพสัตว์@(ขุ.ชา.อ. ๕/๘๐/๗๐)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๔๒}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๖. ฉักกนิบาต] ๒. ขรปุตตวรรค ๒. สูจิชาดก (๓๘๗) (แพะท้าวสักกะจำแลงกล่าวอีกว่า)
พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งชน บุคคลผู้เช่นกับพระองค์ มาทอดทิ้งตัวเองด้วยคิดว่า เรามีสิ่งอันเป็นที่รัก ย่อมไม่ประสบสิ่งอันเป็นที่รักทั้งหลาย เพราะตนแลประเสริฐกว่า และยังประเสริฐกว่าสิ่งอันเป็นที่รักชั้นเยี่ยม บุรุษสั่งสมประโยชน์แล้วก็จะพึงได้ภรรยาอันเป็นที่รักในภายหลังขรปุตตชาดกที่ ๑ จบ
คลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
อรรถกถา
คำอธิบายชั้นหลัง — ไม่ใช่พุทธพจน์
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎก1 คัมภีร์ · 73 ย่อหน้า — โหลดเมื่อคุณเปิดอ่าน ไม่อยู่ในหน้านี้ตั้งแต่แรก
เปิดหน้าของฉบับนี้ · ขุรปุตตชาดก ว่าด้วย ทำตนให้ไร้ประโยชน์คลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
การจับคู่ข้อของฉบับมหาจุฬาฯ
ตัวบทสามฉบับต่อข้อ เรียง บาลี → ฉบับหลวง → ฉบับมหาจุฬาฯ · เลือกแสดงทั้งสามหรือทีละฉบับได้ที่แถบเครื่องมือ
หลักฐานภายนอกขัดกับการเรียงคำแปล