๒๑-๕๐. ชลาพุชาทิทานูปการสูตร ที่ ๑-๓๐ เล่ม ๑๗

สาวตฺถี ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย เยน มิเธกจฺโจ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ชลาพุชานํ นาคานํ ฯเปฯ สํเสทชานํ นาคานํ ฯ อุปปาติกานํ นาคานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตีติ ฯ อิธ ภิกฺขุ เอกจฺโจ กาเยน ทฺวยการี โหติ วาจาย ทฺวยการี มนสา ทฺวยการี ตสฺส สุตํ โหติ อุปปาติกา นาคา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลาติ ฯ ตสฺส เอวํ โหติ อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อุปปาติกานํ นาคานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺยนฺติ ฯ โส อนฺนํ เทติ ปานํ เทติ วตฺถํ เทติ ยานํ เทติ มาลํ เทติ คนฺธํ เทติ วิเลปนํ เทติ เสยฺยํ เทติ อาวสถํ เทติ ปทีเปยฺยํ เทติ ฯ โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อุปปาติกานํ นาคานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ ฯ อยํ โข ภิกฺขุ เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน มิเธกจฺโจ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อุปปาติกานํ นาคานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตีติ ฯ (อิมินา เปยฺยาเลน สห ทส สุตฺตนฺตา วิตฺถารา จตูสุ โยนีสุ จตฺตาฬีสํ เวยฺยากรณา กาตพฺพา ทส สุตฺตนฺตา โหนฺติ ปณฺณาสํ สุตฺตนฺตา โหนฺติ) ฯ นาคสํยุตฺตํ ฯ ตสฺสุทฺทานํ สุทฺธกญฺจ ปณีตตรํ จตุโร จ อุโปสถา ตสฺส สุตํ จตุโร จ ทานูปการา จตุโร นาเคหิ สุปฺปกาสิตาติ ฯ ---------

พระนครสาวัตถี. ภิกษุนั้นนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอเป็นเหตุ เป็นปัจจัยให้บุคคลบางคนในโลกนี้ เมื่อตายไป เขาย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของพวกนาคที่เป็นชลาพุชะ ... ของพวกนาคที่เป็นสังเสทชะ ... ของพวกนาคที่เป็นอุปปาติกะ? พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุ บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้กระทำกรรมทั้งสองด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ เขาได้สดับมาว่า พวกนาคที่เป็นอุปปาติกะ มีอายุยืน มีวรรณะงามมีความสุขมาก. เขาจึงมีความปรารถนาอย่างนี้ว่า โอหนอ เมื่อตายไป ขอเราพึงเข้าถึงความเป็นสหายของพวกนาคที่เป็นอุปปาติกะ. เขาจึงให้ข้าว น้ำ ผ้า ยาน มาลา ของหอม เครื่อง-*ลูบไล้ ที่นอน ที่พัก ประทีป และอุปกรณ์แห่งประทีป เมื่อตายไป เขาย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของพวกนาคที่เป็นอุปปาติกะ. ดูกรภิกษุ ข้อนี้แลเป็นเหตุ เป็นปัจจัยให้บุคคลบางคนในโลกนี้ เมื่อตายไป เข้าถึงความเป็นสหายของพวกนาคที่เป็นอุปปาติกะ. จบ สูตรที่ ๒๑-๕๐ จบ นาคสังยุต. -----------------------------------------------------รวมพระสูตรที่มีในสังยุตนี้ คือ ๑. สุทธกสูตร ๖. อุโปสถสูตร ๔ ๒. ปณีตตรสูตร ๗. สุตสูตรที่ ๑ ๓. อุโปสถสูตรที่ ๑ ๘. สุตสูตรที่ ๒ ๔. อุโปสถสูตรที่ ๒ ๙. สุตสูตรที่ ๓ ๕. อุโปสถสูตรที่ ๓ ๑๐. สุตสูตรที่ ๔ ๑๑-๒๐ อัณฑชทานูปการสูตรที่ ๑-๑๐ ๒๑-๕๐ ชลาพุชาทิทานนูปการสูตร ๑-๓๐ -----------------------------------------------------

พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๒ เป็นต้น ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า โวสฺสฏฺฐกายา คือ ปล่อยกายโดยไม่คำนึงถึงอันตรายที่เกิดจากหมองู.

บทว่า ทฺวยการิโน แปลว่า ผู้มีปกติทำทั้งสองอย่าง. อธิบายว่า มีปกติทำทั้งกุศลและอกุศล.

บทว่า สจชฺช มยํ ความว่า ถ้าว่า วันนี้เราทั้งหลาย.

บทว่า สหพฺยตํ อุปปชฺชติ ความว่า ถึงความเป็นผู้ (อยู่)ร่วมกัน (สหภาพ). อกุศลเป็นปัจจัยให้บุคคลนั้นเกิดขึ้นในกำเนิดนาคนั้น(ส่วน) กุศลเป็นปัจจัยให้นาคทั้งหลายที่เกิดมาแล้วสมบูรณ์.

บทว่า อนฺนํ ได้แก่ ของเคี้ยวของกิน.

บทว่า ปานํ ได้แก่ น้ำดื่มทุกชนิด.

บทว่า วตฺถํ ได้แก่ ผ้านุ่ง ผ้าห่ม.

บทว่า ยานํ ได้แก่ ปัจจัยที่ช่วยในการเดินทางทุกชนิด เริ่มตั้งแต่ร่มและรองเท้า.

บทว่า มาลํ ได้แก่ ดอกไม้ทุกชนิด เช่นดอกมะลิเป็นต้น.

บทว่า คนฺธํ ได้แก่ เครื่องลูบไล้ทุกชนิด เช่นแก่นจันทน์เป็นต้น.

บทว่า เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ ความว่า ให้ที่นอนมีเตียงและตั่งเป็นต้น ให้ที่อยู่อาศัยมีเรือนชั้นเดียวเป็นต้น (และ) ให้อุปกรณ์ประทีป มีไส้และน้ำมันเป็นต้น.

____________________________

ปาฐะว่า ...ปทีปการณํ ฉบับพม่าเป็น ...ปทีปูปกรณํ แปลตามฉบับพม่า.

ก็การที่นาคเหล่านั้นทำความปรารถนาเพื่อให้มีอายุยืน มีผิวพรรณสวยงาม และมากไปด้วยสุขเอาไว้ แล้วให้ทานทั้ง ๑๐ อย่างนี้ จึงบังเกิดในภพนาคนั้น ก็เพื่อเสวยสมบัตินั้นแล.

บทที่เหลือในทุกสูตร ก็มีความหมายง่ายทั้งนั้นแล.

จบอรรถกถานาคสังยุต -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในสังยุตนี้ คือ

๑. สุทธกสูตร

๒. ปณีตตรสูตร

๓. อุโปสถสูตรที่ ๑

๔. อุโปสถสูตรที่ ๒

๕. อุโปสถสูตรที่ ๓

๖. อุโปสถสูตร ๔

๗. สุตสูตรที่ ๑

๘. สุตสูตรที่ ๒

๙. สุตสูตรที่ ๓

๑๐. สุตสูตรที่ ๔

๑๑-๒๐ อัณฑชทานูปการสูตรที่ ๑-๑๐

๒๑-๕๐ ชลาพุชาทิทานนูปการสูตร ๑-๓๐ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค นาคสังยุต ๑. สุทธกสูตร ว่าด้วยกำเนิดนาค ๔ จำพวก