๗. มาตังคจริยา เล่ม ๓๓

|๑๗.๘๘| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต สนฺตาเรสิ พหุํ ชนํ ฯ |๑๗.๘๙| อหํ เตน สมเยน ชฏิโล อุคฺคตาปโน ธุนนฺโต วากจีรานิ คจฺฉามิ อมฺพเร ตทา ฯ |๑๗.๙๐| พุทฺธเสฏฺฐสฺส อุปริ คนฺตุํ น วิสหามหํ ปกฺขีว เสลมาสชฺช คมนํ น ลภามหํ ฯ |๑๗.๙๑| อุทเก โธปยิตฺวาน เอวํ คจฺฉามิ อมฺพเร น เม อิทํ ภูตปุพฺพํ อิริยาปถวิโกปนํ ฯ |๑๗.๙๒| หนฺท เม ตํ คเวสิสฺสํ อปฺเปวตฺถํ ลเภยฺยหํ โอโรหนฺโต อนฺตลิกฺขา สทฺทมสฺโสสิ สตฺถุโน ฯ |๑๗.๙๓| สเรน รชนีเยน สวนีเยน วตฺตุนา อนิจฺจตํ กเถนฺตสฺส ตญฺเญว อุคฺคหึ ตทา ฯ อนิจฺจสญฺญมุคฺคยฺห อคมาสึ มมสฺสมํ |๑๗.๙๔| ยาวตายุํ วสิตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ จริเม วตฺตมานมฺหิ สทฺธมฺมสฺสวนํ สรึ |๑๗.๙๕| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ฯ ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ |๑๗.๙๖| ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมึ อหํ ฯ เอกปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชมการยึ |๑๗.๙๗| เอกตึสติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ |๑๗.๙๘| อนุโภมิ สกํ ปุญฺญํ สุขิโตหํ ภวาภเว ฯ อนุสฺสรามิ ตํ สญฺญํ สํสรนฺโต ภวาภเว น เกนจิหํ วิชฺฌามิ นิพฺพานํ อจฺจุตํ ปทํ ฯ |๑๗.๙๙| ปิตุ เคเห นิสีทิตฺวา สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย กถํ โส ปริทีเปนฺโต อนิจฺจํ ตตฺถุทาหริ ฯ |๑๗.๑๐๐| อนิจฺจา วต สงฺขารา อุปฺปาทวยธมฺมิโน อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ เตสํ วูปสโม สุโข ฯ |๑๗.๑๐๑| สห คาถํ สุณิตฺวาน สพฺพสญฺญํ อนุสฺสรึ เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตมปาปุณึ ฯ |๑๗.๑๐๒| ชาติยา สตฺตวสฺเสน อรหตฺตํ อปาปุณึ อุปสมฺปาทยิ พุทฺโธ ธมฺมสฺสวนสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๗.๑๐๓| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ ธมฺมํ อสุณึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ธมฺมสฺสวนสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๗.๑๐๔| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๑๗.๑๐๕| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๑๗.๑๐๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกธมฺมสวนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกธมฺมสวนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลเมื่อเราเป็นชฎิล มีความเพียรอันแรงกล้า มีนาม ชื่อว่ามาตังคะ เป็นผู้มีศีล มีจิตมั่นคงดี เราและพราหมณ์คนหนึ่ง อยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำคงคา เราอยู่ข้างเหนือ พราหมณ์อยู่ข้างใต้ พราหมณ์ เที่ยวไปตามริมฝั่ง ได้เห็นอาศรมของเราข้างเหนือน้ำบริภาษเราใน ที่นั้น แล้วแช่งให้เราศีรษะแตกถ้าเราพึงโกรธต่อพราหมณ์นั้น ถ้า เราไม่คุ้มครองศีล เราแลดูพราหมณ์นั้นแล้ว พึงทำให้เป็นดังเถ้าได้ ครั้งนั้นพราหมณ์นั้นโกรธเคืองมีใจประทุษร้าย แช่งเรามุ่งหมายจะให้ ศีรษะแตก คำแช่งนั้นจะตกลงบนศีรษะของเขาเอง เราช่วยเปลื้อง เขาให้พ้นโดยควร เราตามรักษาศีลของเรา มิใช่เรารักษาชีวิตของเรา เพราะในกาลนั้น เราเป็นผู้มีศีลเพราะเหตุแห่งโพธิญาณนั่นเอง ฉะนี้แล. จบมาตังคจริยาที่ ๗

อปทานของพระเถระทั้งหมดในวรรคที่ ๔๓ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล.

ความต่างกันแห่งชื่อของพระเถระทั้งหลายและความต่างกันแห่งบุญของพระเถระทั้งหลายเท่านั้นเป็นความแปลกกัน. จบอรรถถาสกิงสัมมัชชกวรรคที่ ๔๓ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒ เถราปทาน ๔๒. ภัททาลิวรรค ๕. นาคปัลลวกเถราปทาน