arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · กุกกุวรรค

๖. ทสรรณกชาดก

เล่ม ๒๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๐๐๗–๑๐๑๓ (Royal Thai)6/10 in กุกกุวรรค4 editions

๔๐๑. ทสณฺณกชาตก (๖)

๖. ทสัณณกชาดก (๔๐๑)

ว่าด้วยดาบแคว้นทสัณณกะ

(พระราชาตรัสถามอายุรบัณฑิตว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต กุกกุวรรค ทสรรณกชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)

บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 166–166 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 261–262

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทสณฺณกํ ติขิณธารํ อสึ สมฺปนฺนปายินํ

ปริสายํ ปุริโส คิลติ กึ ทุกฺกรตรํ ตโต

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดาบแคว้นทสัณณกะคมกริบดื่มเลือดของคนที่ถูกต้อง

ชายผู้นี้กลืนเข้าไปได้ท่ามกลางชุมชน

เหตุอื่นใดที่ทำได้ยากกว่านั้นมีอยู่หรือ

เราถามแล้ว จงบอกเหตุนั้น

(อายุรบัณฑิตทูลตอบว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

คิเลยฺย ปุริโส โลภา อสึ สมฺปนฺนปายินํ

โย จ วชฺชา ททามีติ ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ เอวํ ชานาหิ มาคธ. (๑)

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. มทฺทว. เอวมุปริปิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชายผู้นี้กลืนดาบคมกริบที่ดื่มเลือดของคนที่ถูกต้องเข้าไปได้

เพราะความโลภ แต่ผู้ใดพูดว่าจะให้

คำพูดของเขาทำได้ยากกว่าการกลืนดาบนั้น

เหตุอย่างอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย

ขอเดชะพระเจ้ามัททวะผู้สมมติเทพ

ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้

(พระราชาตรัสถามปุกกุสบัณฑิตว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พฺยากาสิ อายุโร ปญฺหํ อตฺถํ ธมฺมสฺส โกวิโท

ปุกฺกุสํ ทานิ ปุจฺฉามิ กึ ทุกฺกรตรํ ตโต

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อายุรบัณฑิตผู้ฉลาดในธรรมได้แก้เนื้อความแห่งปัญหาแล้ว

บัดนี้เราจะถามท่านปุกกุสบัณฑิตบ้าง

เหตุอื่นใดที่ทำได้ยากกว่านั้นมีอยู่หรือ

เราถามแล้ว ท่านจงบอกเหตุนั้น

(ปุกกุสบัณฑิตทูลตอบว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น วาจมุปชีวนฺติ อผลํ คิรมุทีริตํ

โย จ ทตฺวา อวากยิรา ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ เอวํ ชานาหิ มาคธ. ๑

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

วาจาที่เปล่งออกมาคนอาศัยไม่ได้ ไม่มีผล

แต่ผู้ใดให้แล้วไม่ติดใจ การกระทำของผู้นั้นทำได้ยากกว่านั้น

เหตุอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย ขอเดชะพระเจ้ามัททวะผู้สมมติเทพ

ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้

(พระราชาตรัสถามเสนกบัณฑิตว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พฺยากาสิ ปุกฺกุโส ปญฺหํ อตฺถํ ธมฺมสฺส โกวิโท

เสนกํ ทานิ ปุจฺฉามิ กึ ทุกฺกรตรํ ตโต

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปุกกุสบัณฑิตผู้ฉลาดในธรรมได้แก้เนื้อความแห่งปัญหาแล้ว

บัดนี้เราจะถามท่านเสนกบัณฑิตบ้าง

เหตุอื่นใดที่ทำได้ยากกว่านั้นมีอยู่หรือ

เราถามแล้ว ท่านจงบอกเหตุนั้น

(เสนกบัณฑิตทูลตอบว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทเทยฺย ปุริโส ทานํ อปฺปํ วา ยทิวา พหุํ

โย จ ทตฺวา นานุตปฺเป (๑) ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ เอวํ ชานาหิ มาคธ.๑

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1สี.อิ. นานุตเป
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ทานจะน้อยหรือมากก็ตาม คนก็ควรจะให้

แต่ว่าผู้ใดเมื่อให้แล้ว ภายหลังไม่เดือดร้อน

การให้ของผู้นั้นทำได้ยากกว่า

เหตุอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย ขอเดชะพระเจ้ามัททวะผู้สมมติเทพ

ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้

(พระราชาตรัสสดุดีพระโพธิสัตว์ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พฺยากาสิ อายุโร ปญฺหํ อโถ ปุกฺกุสโปริโส

สพฺเพ ปเญฺห อติโภติ ยถา ภาสติ เสนโกติ.

ทสณฺณกชาตกํ (๑) ฉฏฺฐํ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. ปณฺณกชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ตามที่เสนกบัณฑิตกล่าวมาย่อมครอบคลุมปัญหาทุกข้อ

อายุรบัณฑิตและปุกกุสบัณฑิตได้กล่าวแก้แล้ว

ทสัณณกชาดกที่ ๖ จบ

End of ๖. ทสรรณกชาดก