arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · คันธารวรรค

๒. มหากปิชาดก

เล่ม ๒๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๐๕๐–๑๐๕๖ (Royal Thai)2/11 in คันธารวรรค4 editions

๔๐๗. มหากปิชาตก (๒)

๒. มหากปิชาดก (๔๐๗)

ว่าด้วยพญาลิงโพธิสัตว์

(พระราชาตรัสถามพญาลิงว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต คันธารวรรค มหากปิชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)

บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 171–171 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 270–271

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อตฺตานํ สงฺกมํ กตฺวา โย โสตฺถึ สมตารยิ

กึ ตฺวํ เตสํ กิเม (๑) ตุยฺหํ โหนฺติ เอเต มหากปิ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1สี.อิ. กิโม
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พญาลิง เจ้าทอดตัวเป็นสะพาน

ให้ลิงเหล่านี้ข้ามไปโดยสวัสดี

เจ้าเป็นอะไรกับลิงเหล่านั้น

ลิงเหล่านั้นเป็นอะไรกับเจ้า

(พญาลิงกราบทูลว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ราชาหํ อิสฺสโร เตสํ ยูถสฺส ปริหารโก

เตสํ โสกปเรตานํ ภีตานนฺเต อรินฺทม.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระองค์ผู้ปราบข้าศึก

ข้าพระองค์เป็นพญาลิงผู้เป็นใหญ่ปกครองฝูงลิงเหล่านั้น

ผู้มีทั้งความเศร้าโศกและความกลัวต่อพระองค์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุลฺลงฺฆยิตฺวา (๑) อตฺตานํ วิสฺสฏฺฐธนุโน สตํ

ตโต อปรปาเทสุ ทฬฺหํ พนฺธํ ลตาคุณํ. (๒)

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1อิ. สลงฺฆยิตฺวา, ม. สุลงฺฆยิตฺวา
  2. 2ก. ลตาคุลํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพระองค์ได้พุ่งตัวซึ่งมีเถาวัลย์ผูกติดที่ ๒ เท้าหลังอย่างมั่นคง

ไปจากต้นไม้นั้นประมาณชั่วร้อยคันธนูที่ปลดสายแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ฉินฺนพฺภมิว วาเตน นุณฺโณ (๑) รุกฺขมุปาคมึ

โสหํ อปฺปภวํ ตตฺถ สาขํ หตฺเถหิ อคฺคหึ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1สี. นุนฺโน
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพระองค์นั้นพุ่งออกไปตามลมเข้าหาต้นมะม่วงนี้

ดุจเมฆถูกลมพัดขาด เมื่อไปไม่ถึง

จึงใช้เท้าหน้าทั้ง ๒ จับกิ่งมะม่วงกลางอากาศนั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตํ มํ วิณายตํ (๑) สนฺตํ สาขาย จ ลตาย จ

สมนุกฺกมนฺตา ปาเทหิ โสตฺถึ สาขมิคา คตา.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. วิยายตํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพเจ้านั้น ถูกกิ่งไม้และเถาวัลย์ขึงอยู่เหมือนสายพิณ

พวกลิงใช้เท้าเหยียบข้ามไปโดยสวัสดี

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตํ มํ น ตปฺปตี พนฺโธ วโธ (๑) เม น ตเปสฺสติ

สุขมาหริตํ เตสํ เยสํ รชฺชมการยึ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. มโต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

การผูกด้วยเถาวัลย์นั้นไม่ทำให้ข้าพเจ้าเดือดร้อน

ถึงตายก็ไม่เดือดร้อน ขอข้าพเจ้าได้นำความสุข

มาให้แก่ฝูงลิงที่ข้าพเจ้าปกครองอยู่(เท่านั้น)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอสา เต อุปมา ราช ตํ สุโณหิ อรินฺทม (๑)

รญฺญา รฏฺฐสฺส โยคฺคสฺส พลสฺส นิคมสฺส จ

สพฺเพสํ สุขเมฏฺฐพฺพํ ขตฺติเยน ปชานตาติ.

มหากปิชาตกํ ทุติยํ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1อิ. อตฺถสนฺทสฺสนึ กตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระราชาผู้ปราบข้าศึก

นี้เป็นอุปมาสำหรับพระองค์

ขอพระองค์ทรงสดับข้ออุปมานั้นเถิด

ก็พระราชามหากษัตริย์ผู้ทรงทราบชัด

ควรจะแสวงหาความสุขมาให้แก่ชนทั้งปวง

คือ ทั้งชาวแคว้น พาหนะ พลนิกาย และชาวบ้าน

มหากปิชาดกที่ ๒ จบ