arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ทสกนิบาต

๒. กัณหชาดก

เล่ม ๒๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๓๒๙–๑๓๔๑ (Royal Thai)2/16 in ทสกนิบาต4 editions

๔๔๐. กณฺหชาตก (๒)

๒. กัณหชาดก (๔๔๐)

ว่าด้วยกัณหฤาษี

(ท้าวสักกะตรัสกับฤๅษีกัณหะว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทสกนิบาต กัณหชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)

บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 210–211 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 322–324

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กโณฺห วตายํ ปุริโส กณฺหํ ภุญฺชติ โภชนํ

กเณฺห ภูมิปฺปเทสสฺมึ น มยฺหํ มนโส ปิโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชายคนนี้ผิวดำหนอ บริโภคอาหารสีดำ

อยู่ในภูมิประเทศสีดำ เราไม่ชอบใจเลย

(ฤๅษีกัณหะกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น กโณฺห ตจสา โหติ อนฺโตสาโร หิ พฺราหฺมโณ

ยสฺมึ ปาปานิ กมฺมานิ ส เว กโณฺห สุชมฺปติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท้าวสุชัมบดีสักกเทวราช เพราะผิวไม่นับว่าเป็นคนดำ

เพราะพราหมณ์มีความดีเป็นแก่นในภายใน

ผู้ที่มีกรรมชั่วนั่นแหละ นับว่าเป็นคนดำ

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอตสฺมึ เต สุลปิเต ปฏิรูเป สุภาสิเต

วรํ พฺราหฺมณ เต ทมฺมิ ยงฺกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ เพราะถ้อยคำที่ท่านเจรจานั้น

ไพเราะ เหมาะสม เป็นสุภาษิต

ข้าพเจ้าจะให้พรแก่ท่านตามที่ใจของท่านปรารถนา

(ฤๅษีกัณหะกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วรญฺเจ เม อโท สกฺก สพฺพภูตานมิสฺสร

สุนิกฺโกธํ สุนิทฺโทสํ นิลฺโลภํ วุตฺติมตฺตโน

นิเสฺนหมภิกงฺขามิ เอเต เม จตุโร วเร.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่แห่งภูตทั้งปวง

หากพระองค์จะประทานพรแก่อาตมา

อาตมาหวังเฉพาะความประพฤติของตน คือ อย่ามีความโกรธ

อย่ามีโทสะ อย่ามีความโลภ และอย่ามีความเสน่หา

ขอพระองค์ทรงประทานพรทั้ง ๔ ประการเหล่านี้แก่อาตมาเถิด

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กินฺนุ โกเธ วา โทเส วา โลเภ เสฺนเห จ พฺราหฺมณ

อาทีนวํ สมฺมสสิ (๑) ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. ตฺวํ ปสฺสสิ, สี. สปฺปสฺสสิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พราหมณ์ ท่านเห็นโทษอะไรในความโกรธ

ในโทสะ ในความโลภ หรือในความเสน่หา

ข้าพเจ้าถามแล้วขอท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้า

(ฤๅษีกัณหะกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อปฺโป หุตฺวา พหุ โหติ วฑฺฒเต โส อขนฺติโช

อาสงฺคี พหุปายาโส ตสฺมา โกธํ น โรจเย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ความโกรธนั้นเกิดจากความไม่อดทน

ถึงจะน้อย ก็จะมากได้

ต่อไปก็จะเพิ่มพูนยิ่งขึ้น เป็นความขัดข้องใจ

มีความคับแค้นใจเป็นอันมาก

เพราะฉะนั้น อาตมาจึงไม่ชอบความโกรธ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทุฏฺฐสฺส ผรุสา (๑) วาจา ปรามาโส อนนฺตรา

ตโต ปาณิ ตโต ทณฺโฑ สตฺถสฺส ปรมา คติ (๒)

โทโส โกธสมุฏฺฐาโน ตสฺมา โทสํ น โรจเย.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1สี.อิ. ปฐมา
  2. 2ม. ปรามสติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนถูกโทสะครอบงำมีวาจาหยาบคาย

ต่อไปก็ประหมัดตบตีกัน ใช้ท่อนไม้ประหารกัน

ที่สุดก็จะใช้ศัสตราประหัตประหารกัน

โทสะมีความโกรธเป็นสมุฏฐาน

เพราะฉะนั้น อาตมาจึงไม่ชอบโทสะ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อาโลป สาหสาการา (๑) นิกตี วญฺจนานิ จ

ทิสฺสนฺติ โลภธมฺเมสุ ตสฺมา โลภํ น โรจเย.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1สี.ก.อิ. สหสาการา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

การปล้นฆ่าชาวบ้าน การจี้ข่มขู่เอาทรัพย์ การคดโกง

และการหลอกลวงย่อมปรากฏมีอยู่ในบุคคลผู้มีความโลภ

เพราะฉะนั้น อาตมาจึงไม่ชอบความโลภ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เสฺนหสงฺคนฺถิตา (๑) คนฺถา เสนฺติ มโนมยา ปุถู

เต ภุสํ อุปตาเปนฺติ ตสฺมา เสฺนหํ น โรจเย.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.สี. เสฺนหสงฺคถิตา, ม. ...สงฺคธิตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ความผูกพันที่ถูกความเสน่หาร้อยรัดไว้อันเกิดแต่ใจ

นอนเนื่องอยู่เป็นอันมาก ย่อมทำให้เดือดร้อนมากมาย

เพราะฉะนั้น อาตมาจึงไม่ชอบความเสน่หา

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอตสฺมึ เต สุลปิเต ปฏิรูเป สุภาสิเต

วรํ พฺราหฺมณ เต ทมฺมิ ยงฺกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พราหมณ์ เพราะถ้อยคำที่ท่านเจรจานั้น

ไพเราะ เหมาะสม เป็นสุภาษิต

ข้าพเจ้าจะให้พรแก่ท่านตามที่ใจของท่านปรารถนา

(ฤๅษีกัณหะกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วรญฺเจ เม อโท สกฺก สพฺพภูตานมิสฺสร

อรญฺเญ เม วิหรโต นิจฺจํ เอกวิหาริโน

อาพาธา น (๑) อุปฺปชฺเชยฺยุํ อนฺตรายกรา ภุสา.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. มา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่แห่งภูตทั้งปวง

หากพระองค์จะประทานพรแก่อาตมา

อาตมาเมื่ออยู่ในป่า ก็อยู่เพียงผู้เดียวเป็นนิตย์

อาพาธทั้งหลายที่ร้ายกาจซึ่งกระทำอันตรายได้ขออย่าได้เกิดขึ้นเลย

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอตสฺมึ เต สุลปิเต ปฏิรูเป สุภาสิเต

วรํ พฺราหฺมณ เต ทมฺมิ ยงฺกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พราหมณ์ เพราะถ้อยคำที่ท่านเจรจานั้น

ไพเราะ เหมาะสม เป็นสุภาษิต

ข้าพเจ้าจะให้พรแก่ท่านตามที่ใจของท่านปรารถนา

(ฤๅษีกัณหะกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วรญฺเจ เม อโท สกฺก สพฺพภูตานมิสฺสร

น มโน วา สรีรํ วา มงฺกเต สกฺก กสฺสจิ

กทาจิ อุปหญฺเญถ เอตํ สกฺก วรํ วเรติ.

กณฺหชาตกํ ทุติยํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่แห่งภูตทั้งปวง

หากพระองค์จะประทานพรแก่อาตมา

ใจก็ตาม กายก็ตาม

ขออย่าได้เข้าไปกระทบกระทั่งใคร ๆ ในกาลไหน ๆ

เพราะการกระทำของอาตมาเลย อาตมาปรารถนาพรดังนี้

กัณหชาดกที่ ๒ จบ