พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ทสกนิบาต
๑๓. จักกวากชาดก
เล่ม ๒๗Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๕๓–๑๔๖๒ (Royal Thai)13/16 in ทสกนิบาต4 editions
๔๕๑. จกฺกวากชาตก (๑๓)
๑๓. จักกวากชาดก (๔๕๑)
ว่าด้วยนกจักรพาก
(กาถามนกจักรพากว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทสกนิบาต จักกวากชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 229–229 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 345–346
วณฺณวา อภิรูโปสิ ฆโน สญฺชาตโรหิโต
จกฺกวาก สุรูโปสิ วิปฺปสนฺนมุขินฺทฺริโย.
นกจักรพากท่านมีสีสวยรูปงามล่ำสัน
เลือดฝาดดี ทรวดทรงงาม ใบหน้าผ่องใส
ปาฐีนํ ปาวุสํ มจฺฉํ พลชฺชํ (๑) มุญฺชโรหิตํ
คงฺคาตีเร นิสินฺโนสิ เอวํ ภุญฺชสิ โภชนํ.
- 1ฉ.ม. พลชํ, สี.อิ. วาลชํ
ท่านจับอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำคงคา คงกินอาหารอย่างนี้
คือ ปลากา ปลากระบอก ปลาหมอ
ปลาค้าว และปลาตะเพียน นะซิ
(นกจักรพากปฏิเสธคำพูดของกานั้นว่า)
น วาหเมตํ ภุญฺชามิ ชงฺคลานูทกานิ วา
อญฺญตฺร เสวาลปณกา เอตํ เม สมฺม โภชนํ.
ข้าพเจ้ามิได้กินอาหารชนิดนี้ หรือสัตว์บกสัตว์น้ำเลย
นอกเสียจากสาหร่ายและจอกแหน
เพื่อน สาหร่ายและจอกแหนนี้เป็นอาหารของข้าพเจ้า
(กาได้กล่าวว่า)
น วาหเมตํ สทฺทหามิ จกฺกวากสฺส โภชนํ
อหมฺปิ สมฺม ภุญฺชามิ คาเม โลณิกเตลิกํ. (๑)
- 1ฉ.ม. โลณิยเตลิยํ
ข้าพเจ้าไม่เชื่อว่า สาหร่ายและจอกแหนนี้
เป็นอาหารของนกจักรพาก
เพื่อน แม้ตัวข้าพเจ้าก็ยังกินอาหารที่มีรสเค็ม
และคลุกเคล้าด้วยน้ำมันในบ้าน
มนุสฺเสสุ กตํ ภตฺตํ สุจึ มํสูปเสจนํ
น จ เม ตาทิโส วณฺโณ จกฺกวาก ยถา ตุวํ.
ซึ่งเป็นอาหารที่เขาปรุงกันในหมู่มนุษย์
เป็นของสะอาดเจือด้วยเนื้อ
นกจักรพาก แต่สีสันของข้าพเจ้าไม่เหมือนท่าน
(นกจักรพรากได้กล่าวว่า)
สมฺปสฺสํ อตฺตนิ เวรํ หึสยํ (๑) มานุสึ ปชํ
อุตฺรโสฺต ฆสสี ภีโต เตน วณฺโณ ตเวทิโส.
- 1ก.อิ.ม. หึสาย
ท่านเบียดเบียนหมู่มนุษย์
ต้องคอยมองดูผู้ที่ผูกเวรในตน
กินอย่างหวาดสดุ้ง ตกใจกลัว
เพราะเหตุนั้น สีสันของท่านจึงเป็นเช่นนี้
สพฺพโลกวิรุทฺโธสิ ธงฺก ปาเปน กมฺมุนา
ลทฺโธ ปิณฺโฑ น ปีเณติ เตน วณฺโณ ตเวทิโส.
กา ท่านเป็นศัตรูกับชาวโลกทั้งปวง
ได้ก้อนข้าวมาด้วยความชั่ว ไม่ทำให้ผู้อื่นอิ่มหนำ
เพราะเหตุนั้น สีสันของท่านจึงเป็นเช่นนี้
อหมฺปิ สมฺม ภุญฺชามิ อหึสํ สพฺพปาณินํ
อปฺโปสฺสุกฺโก นิราสงฺโก (๑) อโสโก อกุโตภโย.
- 1ฉ.ม. นิราสงฺกี
เพื่อน ข้าพเจ้าไม่เบียดเบียนเหล่าสัตว์ทั้งปวง
มีความขวนขวายน้อย ไม่หวาดระแวง
ไม่มีความเศร้าโศก ไม่มีภัยแต่ที่ไหนกินอยู่
โส กรสฺสุ อานุภาวํ วีติวตฺตสฺสุ สีลิยํ
อหึสาย จร โลเก ปิโย โหหิสิ มมฺมิว.
ท่านนั้นจงสร้างอานุภาพขึ้น
จงเลิกประพฤติแบบเดิมเสีย เที่ยวไปในโลกโดยไม่เบียดเบียน
จักเป็นที่รักของชาวโลกเหมือนอย่างข้าพเจ้า
โย น หนฺติ น ฆาเตติ น ชินาติ น ชาปเย
เมตฺตํโส สพฺพภูเตสุ เวรํ ตสฺส น เกนจีติ.
จกฺกวากชาตกํ เตรสมํ.
ผู้ใดไม่ฆ่าเอง ไม่ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ไม่ทำทรัพย์ให้เสื่อมไป
ไม่ใช้ผู้อื่นทำทรัพย์ให้เสื่อมไป มีจิตเมตตาในสัตว์ทุกจำพวก
ผู้นั้นไม่ก่อเวรกับใคร ๆ
จักกวากชาดกที่ ๑๓ จบ
End of ๑๓. จักกวากชาดก