พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · นวกนิบาต
๑. คิชฌชาดก
เล่ม ๒๗Text layerBuddha’s wordsItems ๑๒๐๗–๑๒๑๕ (Royal Thai)1/12 in นวกนิบาต4 editions
๙. นวกนิปาต
๔๒๗. คิชฺฌชาตก (๑)
๙. นวกนิบาต
๑. คิชฌชาดก (๔๒๗)
ว่าด้วยนกแร้ง
(พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก นวกนิบาต คิชฌชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 194–195 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 301–302
ปริสงฺกุปโถ นาม คิชฺฌปนฺโถ สนนฺตโน
ตตฺราสิ มาตาปิตโร คิชฺโฌ โปเสสิ ชิณฺณเก
เตสํ อชครเมทํ อจฺจหาสิ พหุตฺตโส.
หนทางที่คิชฌบรรพตชื่อปริสังกุปถะมีมาแต่โบราณ
ณ หนทางนั้นมีนกแร้งเลี้ยงพ่อแม่ที่แก่อยู่
มันได้นำเอามันข้นของงูเหลือมมาให้พ่อแม่กินโดยมาก
ปิตา จ ปุตฺตํ อวจ ชานํ อุจฺจํ ปปาตินํ
สุปตฺตํ ปกฺขสมฺปนฺนํ (๑) เตชสฺสึ ทูรคามินํ.
- 1ฉ.ม. ถามสมฺปนฺนํ
ก็พ่อของแร้งรู้อยู่ว่า ลูกบินสูงเกินไปจะตก
จึงได้สอนลูกแร้งชื่อสุปัตตะตัวแข็งแรง
กล้าหาญ บินไปได้ไกลว่า
ปริปฺลวนฺตํ ปฐวึ ยทา ตาต วิชานหิ
สาคเรน ปริกฺขิตฺตํ จกฺกํว ปริมณฺฑลํ
ตโต ตาต นิวตฺตสฺสุ มาสฺสุ เอตฺโต ปรํ คมิ.
ลูก เมื่อใดเจ้ารู้ว่า แผ่นดินที่ทะเลล้อมรอบ
กลมเหมือนวงล้อลอยอยู่ในน้ำ
เจ้าจงกลับแค่นั้นนะ ลูกอย่าบินไปเกินกว่านั้น
อุทปตฺโตสิ เวเคน พลี ปกฺขี ทิชุตฺตโม
โอโลกยนฺโต วกฺกงฺโค ปพฺพตานิ วนานิ จ.
ปักษีตัวมีกำลัง เป็นพญานก โผขึ้นด้วยกำลัง
เอี้ยวคอมองดูภูเขาและป่าไม้
อทฺทส ปฐวึ คิชฺโฌ ยถาสฺสาสิ ปิตุสฺสุตํ
สาคเรน ปริกฺขิตฺตํ จกฺกํว ปริมณฺฑลํ.
นกแร้งได้เห็นแผ่นดินที่มีทะเลล้อมรอบ กลมเหมือนวงล้อ
เหมือนอย่างที่ได้ฟังจากพ่อของมัน
ตญฺจ โส สมติกฺกมฺม ปรเมวจฺจวตฺตถ
ตญฺจ วาตสิขา ติกฺขา อจฺจหาสิ พลึ ทิชํ.
มันก็ยังบินเลยสถานที่ที่บิดาบอกนั้นไป
สายลมอันแรงกล้า ก็ได้พัดกระหน่ำนกแร้งตัวแข็งแรงนั้น
นาสกฺขาติคโต โปโส ปุนเทว นิวตฺติตุํ
ทิโช พฺยสนมาปาทิ เวรมฺภานํ วสํ คโต.
สัตว์ที่บินเลยไป ไม่อาจจะบินกลับได้อีกเลย
นกแร้งตกอยู่ในอำนาจของลมเวรัมภา ได้ถึงความพินาศแล้ว
ตสฺส ปุตฺตา จ ทารา จ เย จญฺเญ อนุชีวิโน
สพฺเพ พฺยสนมาปาทุํ อโนวาทกเร ทิเช.
ลูกเมียของมันและนกแร้งเหล่าอื่นที่อาศัยมันเป็นอยู่
ทั้งหมดถึงความพินาศ เพราะนกที่ไม่ทำตามโอวาทตัวเดียว
เอวมฺปิ อิธ วุฑฺฒานํ โย วากฺยํ นาวพุชฺฌติ
อติสีมจโร ทิตฺโต คิชฺโฌวาตีตสาสโน
ส เว พฺยสนํ ปปฺโปติ อกตฺวา วุฑฺฒสาสนนฺติ.
คิชฺฌชาตกํ ปฐมํ.
ผู้ใดในโลกนี้ไม่เชื่อฟังคำของผู้ใหญ่ทั้งหลาย
ประพฤติเกินขอบเขตย่อมเดือดร้อน
เหมือนนกแร้งที่ละเมิดคำสอน
ผู้นั้นแลย่อมถึงความพินาศ
เพราะไม่กระทำตามคำสอนของผู้ใหญ่
คิชฌชาดกที่ ๑ จบ
End of ๑. คิชฌชาดก