พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · นวกนิบาต
๗. โลมสกัสสปชาดก
เล่ม ๒๗Text layerBuddha’s wordsItems ๑๒๖๕–๑๒๗๓ (Royal Thai)7/12 in นวกนิบาต4 editions
๔๓๓. โลมสกสฺสปชาตก (๗)
๗. โลมสกัสสปชาดก (๔๓๓)
ว่าด้วยโลมสกัสสปฤาษี
(ท้าวสักกะตรัสกับพระราชาว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก นวกนิบาต โลมสกัสสปชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 200–201 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 310–311
อสฺส อินฺทสโม ราช อจฺจนฺตํ อชรามโร
สเจ ตฺวํ ยญฺญํ ยาเชยฺย อิสึ โลมสกสฺสปํ.
ข้าแต่มหาราช หากพระองค์ให้ฤๅษีโลมสกัสสปะบูชายัญได้
พระองค์จะเป็นเหมือนพระอินทร์ ไม่แก่ ไม่ตายเลย
(ฤๅษีโลมสกัสสปะกล่าวกับสัยหอำมาตย์ว่า)
สสมุทฺทปริยายํ มหึ สาครกุณฺฑลํ
น อิจฺเฉ สห นินฺทาย เอวํ เสยฺย (๑) วิชานหิ.
- 1ฉ.ม. เสยฺย
อาตมาไม่ปรารถนาแผ่นดินอันมีสมุทรเป็นขอบเขต
มีสาครล้อมรอบประดุจต่างหู พร้อมกับคำนินทา
ท่านจงทราบอย่างนี้เถิด สัยหอำมาตย์
ธิรตฺถุ ตํ ยสลาภํ ธนลาภญฺจ พฺราหฺมณ
ยา วุตฺติ วินิปาเตน อธมฺมจรเณน วา.
พราหมณ์ น่าติเตียนการได้ยศ
และการได้ทรัพย์สำหรับเลี้ยงชีวิต
ซึ่งเป็นเหตุให้ประสบความพินาศ
หรือประพฤติไม่เป็นธรรม
อปิ เจ ปตฺตมาทาย อนาคาโร ปริพฺพเช
สาเยว ชีวิกา เสยฺโย ยา จาธมฺเมน เอสนา.
ถึงแม้เราจะเป็นนักบวชถือบาตรเลี้ยงชีพ
การเลี้ยงชีพเช่นนั้นแหละยังดีกว่าการแสวงหาโดยไม่ชอบธรรม
อปิ เจ ปตฺตมาทาย อนาคาโร ปริพฺพเช
อญฺญํ อหึสยํ โลเก อปิ รชฺเชน ตํ วรํ.
ถึงแม้เราจะเป็นนักบวชถือบาตรเลี้ยงชีพ
ไม่เบียดเบียนผู้อื่นในโลก
การเลี้ยงชีพเช่นนั้นแหละยังดีกว่าการครองราชสมบัติ
(ประชาชนที่มาประชุมกันกล่าวว่า)
พลํ จนฺโท พลํ สุริโย พลํ สมณพฺราหฺมณา
พลํ เวลา สมุทฺทสฺส พลาติพลมิตฺถิโย.
ดวงจันทร์ก็มีกำลัง ดวงอาทิตย์ก็มีกำลัง
สมณะและพราหมณ์ทั้งหลายก็มีกำลัง ฝั่งสมุทรก็มีกำลัง
แต่หญิงทั้งหลายมีกำลังเหนือกว่ากำลังทั้งหมด
ยถา อุคฺคตปํ สนฺตํ อิสึ โลมสกสฺสปํ
ปิตุ อตฺถา จนฺทวตี วาชเปยฺยํ (๑) อยาชยิ.
- 1อิ.ม. วาจเปยฺยํ
เพราะพระนางจันทวดีได้ใช้ฤๅษีชื่อโลมสกัสสปะ
ซึ่งมีตบะสูงบูชายัญชื่อ วาชเปยยะ เพื่อประโยชน์แก่พระบิดาได้
(ฤๅษีโลมสกัสสปะสลดใจ จึงกล่าวว่า)
ตํ โลภปกตํ กมฺมํ กฏุกํ กามเหตุกํ
ตสฺส มูลํ คเวสิสฺสํ เฉจฺฉํ ราคํ สพนฺธนํ.
กรรมที่กระทำด้วยความโลภมีกามเป็นเหตุนั้น
เป็นกรรมเผ็ดร้อน
เราจักค้นหารากเหง้าของกรรมนั้น
จักตัดราคะพร้อมทั้งเครื่องผูก
ธิรตฺถุ กาเม สุพหูปิ โลเก
ตโปว เสยฺโย กามคุเณหิ ราช
ตโป กริสฺสามิ ปหาย กาเม
โลมสกสฺสปชาตกํ สตฺตมํ.
น่าติเตียน กามทั้งหลายแม้มากมายในโลก
ขอถวายพระพรมหาบพิตร
ตบะเท่านั้นประเสริฐกว่ากามคุณทั้งหลาย
อาตมาจะละกาม บำเพ็ญตบะ
ส่วนแว่นแคว้นและพระนางจันทวดี ขอถวายคืนมหาบพิตร
โลมสกัสสปชาดกที่ ๗ จบ
End of ๗. โลมสกัสสปชาดก