พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปัญจกนิบาต · มณิกุณฑลวรรค
๗. ลฏุกิกชาดก
เล่ม ๒๗Text layerBuddha’s wordsItems ๗๓๒–๗๓๖ (Royal Thai)7/10 in มณิกุณฑลวรรค4 editions
๓๕๗. ลฏุกิกชาตก (๗)
๗. ลฏุกิกชาดก (๓๕๗)
ว่าด้วยนางนกไส้
(นางนกไส้ประคองปีกยืนข้างหน้าพญาช้างโพธิสัตว์แล้วกล่าวว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ปัญจกนิบาต มณิกุณฑลวรรค ลฏุกิกชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 58 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 129–130 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 206–207
วนฺทามิ ตํ กุญฺชร สฏฺฐิหายนํ
อารญฺญกํ ยูถปตึ ยสสฺสึ
ปกฺเขหิ ตํ ปญฺชลิกํ กโรมิ
มา เม วธี ปุตฺตเก ทุพฺพลาย.
พญาช้าง ข้าพเจ้าขอไหว้ท่าน
ผู้มีกำลังเสื่อมถอยโดยกาลที่มีอายุ ๖๐ ปี
ผู้อยู่ในป่า เป็นจ่าโขลง เพียบพร้อมด้วยยศ
ข้าพเจ้าขอไหว้ท่านด้วยปีกทั้ง ๒ ข้าง
ขอท่านอย่าได้ฆ่าลูกน้อยผู้ด้อยกำลังของข้าพเจ้า
(นางนกไส้นั้นกล่าวต้อนรับพญาช้างนั้นผู้เที่ยวไปตามลำพังเชือกเดียวว่า)
- 1คำว่า ยศ หมายถึงบริวาร (ขุ.ชา.อ. ๔/๓๙/๓๘๙)
วนฺทามิ ตํ กุญฺชรํ เอกจารึ
อารญฺญกํ ปพฺพตสานุโคจรํ
ปกฺเขหิ ตํ ปญฺชลิกํ กโรมิ
มา เม วธี ปุตฺตเก ทุพฺพลาย.
วธิสฺสามิ เต ลฏุกิเก ปุตฺตกานิ
กึ เม ตุวํ กาหสิ ทุพฺพลาสิ
สตํ สหสฺสานิปิ ตาทิสีนํ
วาเมน ปาเทน ปโปถเยยฺยํ.
นี่นางนกไส้ เราจะฆ่าลูกน้อยของเจ้า
เจ้ามีกำลังน้อยจะทำอะไรได้
เราจะใช้เท้าซ้ายบดขยี้นกไส้เช่นเจ้า
แม้ตั้ง ๑๐๐,๐๐๐ ตัวให้แหลกลาญ
(นางนกไส้แอบอยู่ที่กิ่งไม้กล่าวคุกคามพญาช้างนั้นว่า)
นเหว สพฺพตฺถ พเลน กิจฺจํ
พลํ หิ พาลสฺส วธาย โหติ
กริสฺสามิ เต นาคราชา อนตฺถํ
โย เม วธี ปุตฺตเก ทุพฺพลาย.
กำลังไม่ใช่ว่าจะทำกิจให้สำเร็จทุกอย่าง
เพราะว่า คนโง่เขลามีกำลังไว้เพื่อฆ่าผู้อื่นและตนเอง
พญาช้าง ข้าพเจ้าจะทำความหายนะให้แก่ท่าน
ที่ฆ่าลูกน้อยผู้ด้อยกำลังของเรา
(พระศาสดาทรงประมวลชาดก ตรัสพระคาถานี้ว่า)
กากญฺจ ปสฺส ลฏุกิกํ มณฺฑูกํ นีลมกฺขิกํ
เอเต นาคํ อฆาเตสุํ ปสฺส เวรสฺส เวรินํ
ตสฺมา หิ เวรํ น กยิราถ อปฺปิเยนปิ เกนจีติ.
ท่านจงดูกา นางนกไส้ กบ และแมลงวันหัวเขียว
สัตว์เหล่านี้ได้ฆ่าช้างแล้ว จงดูการจองเวรของคนคู่เวรทั้งหลาย
เพราะฉะนั้น พวกเธออย่าก่อเวรกับใคร ๆ แม้กับคนไม่เป็นที่รักเลย
ลฏุกิกชาดกที่ ๗ จบ
End of ๗. ลฏุกิกชาดก