๒๑. ปกิณณกวรรค

๒๑ มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ

จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ ฯ

ปรทุกฺขูปธาเนน โย ๑ อตฺตโน สุขมิจฺฉติ

เวรสํสคฺคสํสฏฺโฐ เวรา โส น ปริมุจฺจติ ฯ

ยญฺหิ กิจฺจํ ตทปวิทฺธํ อกิจฺจํ ปน กยิรติ ๑

อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา ฯ

เยสญฺจ สุสมารทฺธา นิจฺจํ กายคตา สติ

อกิจฺจนฺเต น เสวนฺติ กิจฺเจ สาตจฺจการิโนใ

สตานํ สมฺปชานานํ อตฺถํ คจฺฉนฺติ อาสวา ฯ

มาตรํ ปิตรํ หนฺตฺวา ราชาโน เทฺว จ ขตฺติเย

รฏฺฐํ สานุจรํ หนฺตฺวา อนีโฆ ยาติ พฺราหฺมโณ ฯ

มาตรํ ปิตรํ หนฺตฺวา ราชาโน เทฺว จ โสตฺถิเย

เวยฺยคฺฆปญฺจมํ หนฺตฺวา อนีโฆ ยาติ พฺราหฺมโณ ฯ

สุปฺปพุทฺธํ ปพุชฺฌนฺติ สทา โคตมสาวกา

เยสํ ทิวา จ รตฺโต จ นิจฺจํ พุทฺธคตา สติ ฯ

สุปฺปพุทฺธํ ปพุชฺฌนฺติ สทา โคตมสาวกา

เยสํ ทิวา จ รตฺโต จ นิจฺจํ ธมฺมคตา สติ ฯ

สุปฺปพุทฺธํ ปพุชฺฌนฺติ สทา โคตมสาวกา

เยสํ ทิวา จ รตฺโต จ นิจฺจํ สงฺฆคตา สติ ฯ

สุปฺปพุทฺธํ ปพุชฺฌนฺติ สทา โคตมสาวกา

เยสํ ทิวา จ รตฺโต จ นิจฺจํ กายคตา สติ ฯ

สุปฺปพุทฺธํ ปพุชฺฌนฺติ สทา โคตมสาวกา

เยสํ ทิวา จ รตฺโต จ อหึสาย รโต มโน ฯ

สุปฺปพุทฺธํ ปพุชฺฌนฺติ สทา โคตมสาวกา

เยสํ ทิวา จ รตฺโต จ ภาวนาย รโต มโน ฯ

ทุปฺปพฺพชฺชํ ทุรภิรมํ ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา

ทุกฺโข สมานสํวาโส ทุกฺขานุปติตทฺธคู

ตสฺมา น จทฺธคู สิยา น จ ทุกฺขานุปติโต สิยา ฯ

สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน ยโสโภคสมปฺปิโต

ยํ ยํ ปเทสํ ภชติ ตตฺถ ตตฺเถว ปูชิโต ฯ

ทูเร สนฺโต ปกาเสนฺติ หิมวนฺโตว ปพฺพโต

อสนฺเตตฺถ น ทิสฺสนฺติ รตฺติขิตฺตา ๑ ยถา สรา ฯ

เอกาสนํ เอกเสยฺยํ เอโก จรมตนฺทิโต

เอโก ทมยมตฺตานํ วนนฺเต รมิโต สิยา ฯ

ปกิณฺณกวคฺโค เอกวีสติโม ฯ

๑ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ

๑ ม. กรียติ ฯ

ถ้าว่าปราชญ์พึงเห็นความสุขอันไพบูลย์ เพราะสละความสุขพอประมาณไซร้ เมื่อปราชญ์เห็นความสุขอันไพบูลย์ พึงสละความสุขพอประมาณเสีย ผู้ใดปรารถนาความสุขเพื่อตนด้วยการเข้าไปตั้งความทุกข์ไว้ในผู้อื่น ผู้นั้นระคนแล้วด้วยความเกี่ยวข้องด้วยเวร ย่อมไม่พ้นไปจากเวร ก็กรรมที่ควรทำภิกษุเหล่านี้ละทิ้งเสียแล้ว ส่วนภิกษุเหล่าใดย่อมทำกรรมที่ไม่ควรทำ อาสวะทั้งหลายย่อมเจริญแก่ภิกษุเหล่านั้นผู้มีมานะดังไม้อ้อยกขึ้นแล้ว ประมาทแล้ว ก็กายคตาสติอันภิกษุเหล่าใดปรารภด้วยดีเป็นนิตย์ ภิกษุเหล่านั้นผู้ทำความเพียรเป็นไปติดต่อในกรรมที่ควรทำ ย่อมไม่ส้องเสพกรรมที่ไม่ควรทำ อาสวะทั้งหลายของภิกษุเหล่านั้น

ผู้มีสติสัมปชัญญะ ย่อมถึงความสิ้นไป พราหมณ์ฆ่ามารดาบิดาเสียได้ ฆ่าพระราชาผู้เป็นกษัตริย์ทั้งสองเสียได้ และฆ่าแว่นแคว้นพร้อมกับนายเสมียนเสียได้ ย่อมเป็นผู้ไม่มีทุกข์ไป พราหมณ์ฆ่ามารดาบิดาเสียได้ ฆ่าพระราชาผู้เป็นพราหมณ์ทั้งสองเสียได้ และฆ่านิวรณ์มีวิจิกิจฉานิวรณ์ดุจเสือโคร่งเป็นที่ ๕ เสียได้ ย่อมเป็นผู้ไม่มีทุกข์ไป สติของชนเหล่าใดไปแล้วในพระพุทธเจ้าเป็นนิตย์ทั้งกลางวันและกลางคืนชนเหล่านั้นชื่อว่าเป็นสาวกของพระโคดม ตื่นอยู่ ตื่นดีแล้วในกาลทุกเมื่อ สติของชนเหล่าใดไปแล้วในพระธรรมเป็นนิตย์ทั้งกลางวันและกลางคืน ชนเหล่านั้นชื่อว่าเป็นสาวกของพระโคดม ตื่นอยู่ ตื่นดีแล้วในกาลทุกเมื่อ

สติของชนเหล่าใดไปแล้วในพระสงฆ์เป็นนิตย์ ทั้งกลางวันและกลางคืนชนเหล่านั้นชื่อว่าเป็นสาวกของพระโคดม ตื่นอยู่ ตื่นดีแล้วในกาลทุกเมื่อ สติของชนเหล่าใดไปแล้วในกายเป็นนิตย์ทั้งกลางวันและกลางคืน ชนเหล่านั้นชื่อว่าเป็นสาวกของพระโคดม ตื่นอยู่ ตื่นดีแล้วในกาลทุกเมื่อ ใจของชนเหล่าใดยินดีแล้วในความไม่เบียดเบียนทั้งกลางวันและกลางคืนชนเหล่านั้นชื่อว่าเป็นสาวกของพระโคดม ตื่นอยู่ ตื่นดีแล้วในกาลทุกเมื่อ ใจของชนเหล่าใดยินดีแล้วในภาวนา ทั้งกลางวันและกลางคืน ชนเหล่านั้นชื่อว่าเป็นสาวกของพระโคดม ตื่นอยู่ตื่นดีแล้วในกาลทุกเมื่อ บวชได้ยาก ยินดีได้ยาก เรือนมีการอยู่ครองไม่ดี นำความทุกข์มาให้

การอยู่ร่วมกับบุคคลผู้ไม่เสมอกัน นำความทุกข์มาให้ ชนผู้เดินทางไกลอันทุกข์ตกตามแล้ว เพราะเหตุนั้น บุคคลไม่พึงเดินทางไกลและไม่พึงเป็นผู้อันทุกข์ตกตามแล้ว กุลบุตรผู้มีศรัทธา ถึงพร้อมแล้วด้วยศีล เพรียบพร้อมแล้วด้วยยศและโภคะ ไปถึงประเทศใดๆ เป็นผู้อันคนบูชาแล้วในประเทศนั้นๆ แล สัตบุรุษย่อมปรากฏได้ในที่ไกล เหมือนภูเขาหิมวันต์ อสัตบุรุษแม้นั่งแล้วในที่นี้ก็ย่อมไม่ปรากฏเหมือนลูกศรที่บุคคลยิงไปแล้วในเวลากลางคืน ฉะนั้น ภิกษุพึงเสพการนั่งผู้เดียว การนอนผู้เดียว ไม่เกียจคร้าน เที่ยวไปผู้เดียวฝึกหัดตนผู้เดียว พึงเป็นผู้ยินดีแล้วในที่สุดป่า ฯ

จบปกิณณวรรคที่ ๒๑