พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ทุกนิบาต · วรรคที่ ๒
๕. ธรรมสูตร
เล่ม ๒๕Text layerBuddha’s wordsItems ๒๒๐ (Royal Thai)5/12 in วรรคที่ ๒4 editions
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ทุกนิบาต วรรคที่ ๒ ธรรมสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 379–380
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
เทวดาและมนุษย์ย่อมยินดีต่อพระสัมมาส้มพุทธเจ้า
ทุกพระองค์ผู้ทรงมีพระสติไพบูลย์ มีพระปัญญาผ่องใส
ทรงมีพระสรีระเป็นพระชาติสุดท้าย
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๕. สุกกธัมมสูตร
ว่าด้วยธรรมที่คุ้มครองโลก ๒ ประการ
{๒๒๐} [๔๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมฝ่ายขาว ๒ ประการนี้ย่อมคุ้มครองโลกไว้ ธรรม ๒ ประการคืออะไรบ้าง คือ (๑) หิริ (๒) โอตตัปปะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากว่าธรรมฝ่ายขาว ๒ ประการนี้แลจะไม่คุ้มครองโลกไว้ ในโลกนี้ก็จะไม่ปรากฎว่าเป็นแม่ เป็นน้า เป็นป้า เป็น ภรรยาของอาจารย์หรือว่าเป็นภรรยาของครูชาวโลกก็จักถึงความ สำส่อนไปทั่ว เหมือนกับพวกแพะ พวกแกะ พวกไก่ พวกสุกร พวก สุนัขบ้าน และพวกสุนัขจิ้งจอก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะธรรมฝ่ายขาว ๒ ประการนี้ยังคุ้มครองโลกอยู่ ฉะนั้นจึงยังปรากฏว่าเป็นแม่ เป็นน้า เป็นป้า เป็นภรรยาของอาจารย์ หรือว่าเป็นภรรยาของครูอยู่”
- ๑หมายถึงว่าหากสังคมโลกไม่มีคุณธรรมคือหิริและโอตตัปปะ ก็จะสมสู่กันไปทั่วโดยปราศจาก สามัญสำนึกว่า ‘หญิงนี้เป็นแม่ของเรา’ ดังนี้เป็นต้น เหมือนกับพวกสัตว์ดิรัจฉานประเภทแพะ และแกะเป็นต้นซึ่งไม่สนว่าตัวไหนเป็นแม่ สมสู่กันมั่วไปหมด (นัย ขุ.อิติ.อุ. ๑๘๒-๑๘๓)
๒. ทุติยวรรค ๖. อชาตสูตร
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนื้ว่า
หากเหล่าสัตว์ไม่มีหิริและโอตตัปปะตลอดไป ทั้งยัง
ปราศจากธรรมฝ่ายขาวอันเป็นที่ตั้งแห่งกุศลธรรมเสียแล้ว
ก็จะต้องเกิดและตายต่อไปอีก
ส่วนเหล่าสัตว์ที่เข้าไปทั้งหิริและโอตตัปปะไว้โดย
ชอบตลอดเวลา มีความเจริญงอกงามไพบูลย์ใน
พรหมจรรย์ ย่อมเป็นผู้สงบ ไม่ต้องเกิดอีกต่อไป
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนื้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๖. อชาตสูตร
ว่าด้วยการไม่เกิดอีกเป็นสุขอย่างยิ่ง
{๒๒๑} [๔๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีอยู่จริง ภิกษุทั้งหลาย ธรรมชาติที่ไม่เกิดแล้ว ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้วถ้าธรรมชาติ ที่ไม่เกิดแล้ว ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้วจักไม่มีแล้วไซร้ การสลัดออกจากธรรมชาติที่เกิดแล้ว เป็นแล้ว ถูกปัจจัย
- ๑ธรรมชาติใดที่ไม่เกิดแล้ว...ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ทั้ง ๔ บทนี้เป็นไวพจน์ของกันและกันที่หมายถึง พระนิพพานซี่งเป็นภาวะที่มีอยู่จริงโดยปรมัตถ์ (ขุ.อิติ.อ. ๑๘๔,๑๘๕)
End of ๕. ธรรมสูตร