พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธสังยุต จุลปัณณาสก์ · อันตวรรค
๙. ฉันทปหีนสูตร ที่ ๑
เล่ม ๑๗Text layerBuddha’s wordsItems ๒๙๘ (Royal Thai)9/10 in อันตวรรค4 editions
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ขันธสังยุต จุลปัณณาสก์ อันตวรรค ฉันทปหีนสูตร ที่ ๑ (Royal Thai Volume 17 · Mahachula Volume 17 · Mahamakut Volume 27 · Chaloem Phrakiat Volume 17)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 17, pp. 210–211
ไม่มีกิเลสเป็นเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นไปแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ”
๙. ฉันทัปปหีนสูตร
ว่าด้วยการละความพอใจในขันธ์
{๒๙๘} [๑๑๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความทะยานอยากในรูปเสีย ด้วยอาการอย่างนี้ รูปนั้นก็จักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ไม่ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความทะยานอยากในเวทนา... ในสัญญา... ในสังขารทั้งหลาย... ในวิญญาณเสีย ด้วยอาการอย่างนี้ วิญญาณนั้นก็จักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ไม่ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา”
- ๑มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หมายถึงเป็นผู้ละกิเลสที่ชื่อว่าสังโยชน์ ๑๐ อย่าง คือ (๑) กามราคะ ความติดใจในกามคุณ (๒) ปฏิฆะ ความขัดเคืองใจ (๓) มานะ ความสำคัญตน (๔) สักกายทิฏฐิ ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือตน (๕) วิจิกิจฉา ความสงสัย (๖) สีลัพพตปรามาส ความถือมั่นศีลพรต (๗) ภวราคะ ความติดใจอยู่ในภพ (๘) อิสสา ความริษยา (๙) มัจฉริยะ ความตระหนี่ (๑) อวิชชา ความหลงไม่รู้สภาพจริง ได้อย่างเด็ดขาด (ม.มู.อ. ๑/๔๗) สังโยชน์ ๑๐ ในที่นี้เป็นอีกนัยหนี่ง ซึ่งต่างจากสังโยชน์ในพระบาลีบางแห่ง {ดู ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๕/๓๑๒}
- ๒หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ หมายถึงเป็นผู้มีความหลุดพ้น ๒ ประการ คือ หลุดพ้นทางจิต คือมีภาวะจิตที่หลุดพ้นจากสรรพกิเลสทั้งหลาย และหลุดพ้นทางพระนิพพาน คือ มีจิตที่น้อมอยู่ในภาวะนิพพาน จึงชื่อว่าหลุดพ้นแล้วโดยชอบ (ม.มู.อ. ๑/๔๘)
๑๐. ทุติยฉันทัปปหีนสูตร
ว่าด้วยการละความพอใจในขันธ์ ๕ สูตรที่ ๒
{๒๙๙} [๑๑๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความทะยานอยาก ความเข้าถึง และความยึดมั่น อันเป็นที่ตั้ง ที่อยู่อาศัย ที่นอนแนบแห่งจิตในรูปเสีย ด้วยอาการอย่างนี้ รูปนั้นก็จักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ไม่ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความทะยานอยาก ความเข้าถึง และความยึดมั่น อันเป็นที่ตั้ง ที่อยู่อาศัย ที่นอนแนบแห่งจิตในเวทนา... ในสัญญา... ในสังขารทั้งหลาย... ในวิญญาณเสีย ด้วยอาการอย่างนี้ วิญญาณนั้นก็จักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ไม่ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา”
จบ อันตวรรคที่ ๑
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. อันตสูตร ๒. ทุกขสูตร
๓. สักกายสูตร ๔. ปริญเญยยสูตร
๕. สมณสูตร ๖. ทุติยสมณสูตร
๗. โสตาปันนสูตร ๘. อรหันตสูตร
๙. ฉันทัปปหีนสูตร ๑๐. ทุติยฉันทัปปหีนสูตร
End of ๙. ฉันทปหีนสูตร ที่ ๑