พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ตติยปัณณาสก์ · โยธาชีววรรค
อัสสสูตร ที่ ๓ เล่ม ๒๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๓ ในโยธาชีววรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ตติยปัณณาสก์ โยธาชีววรรค อัสสสูตร ที่ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๔๔๐–๔๔๑
๑๐. อัสสาชานิยสูตร
ว่าด้วยม้าอาชาไนยและบุรุษอาชาไนย ๓ ประเภท
{๕๘๒} [๑๐๖๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงม้าอาชาไนยชั้นดี ๓ ประเภทและบุรุษอาชาไนยชั้นดี ๓ ประเภท เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ม้าอาชาไนยชั้นดี ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ม้าอาชาไนยชั้นดีบางตัวในโลกนี้สมบูรณ์ด้วยความเร็ว ...
(๓) ม้าอาชาไนยบางตัวสมบูรณ์ด้วยความเร็ว สมบูรณ์ด้วยสี และสมบูรณ์ด้วยความสูงและความใหญ่
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยชั้นดีมี ๓ ประเภทนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุรุษอาชาไนยชั้นดี ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) บุรุษอาชาไนยชั้นดีบางคนในโลกนี้สมบูรณ์ด้วยเชาวน์ ...
(๓) บุรุษอาชาไนยบางคนสมบูรณ์ด้วยเชาวน์ สมบูรณ์ด้วยวรรณะ สมบูรณ์ด้วยความสูงและความใหญ่
... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุรุษอาชาไนยชั้นดีผู้สมบูรณ์ด้วยเชาวน์ สมบูรณ์ด้วยวรรณะ และสมบูรณ์ด้วยความสูงและความใหญ่เป็นอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ เรากล่าว
- ๑ม้าอาชาไนย หมายถึงม้าที่รู้เหตุที่ควรและไม่ควร (องฺ.ติก.อ. ๒๗๓) หรือม้าที่ฝึกหัดมาดีแล้ว (พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ หน้า ๙๓๙)
- ๒บุรุษอาชาไนย ในพระสูตรนี้หมายถึงพระอรหันต์ (นัย องฺ.ติก.อ. ๒๗๓)
ว่านี้เป็นเชาวน์ของเธอ และเมื่อเธอถูกถามปัญหาในอภิธรรม ในอภิวินัย ก็วิสัชนาได้ ไม่จนปัญญา เรากล่าวว่านี้เป็นวรรณะของเธอ และเธอก็ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เรากล่าวว่านี้เป็นความสูงและความใหญ่ของเธอ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยชั้นดีผู้สมบูรณ์ ด้วยเชาวน์ สมบูรณ์ด้วยวรรณะ และสมบูรณ์ด้วยความสูงและความใหญ่เป็นอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยชั้นดีมี ๓ ประเภทนี้แล”
๑๑. ปฐมโมรนิวาปสูตร
ว่าด้วยขันธ์ ๓
{๕๘๓} [๑๐๖๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ปริพาชการาม ชื่อโมรนิวาปะ ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการย่อมมีความสำเร็จถึงที่สุด มีความเกษมจากโยคะถึงที่สุด มีพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดถึงที่สุด ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ
- ๑มีความสำเร็จถึงที่สุด หมายถึงล่วงพ้นความพินาศ ผ่านพ้นที่สุดคือความสิ้นไปและความเสื่อมไปได้เด็ดขาด มีความเกษมจากโยคะถึงที่สุด หมายถึงมีภาวะปลอดโปร่งจากกิเลสที่ชื่อว่าโยคะ ๔ คือ กาม ภพ ทิฏฐิ และอวิชชาเป็นนิจนิรันดร์ หรือเข้าถึงภาวะนิพพาน มีพรหมจรรย์ถึงที่สุด หมายถึงประพฤติพรหมจรรย์คืออริยมรรคอยู่ชั่วกาล มีที่สุดถึงที่สุด หมายถึงประพฤติพรหมจรรย์นั้นจนอยู่จบหรือเข้าถึงภาวะนิพพาน (ที.ม.อ. ๓๕๓, ม.มู.อ. ๒/๒๐๕)
จบ อัสสสูตร ที่ ๓