หัวข้อประจำขันธกะ

ปาริวาสิกา สาทิยนฺติ ปกตตฺตานํ ภิกฺขูนํ ๑

อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิญฺเจว สามิจึ

อาสนํ ๒ เสยฺยาภิหารํ ปาโททกํ ปาทปีฐํ

ปาทกถลิกํ ปตฺตจีวรปฏิคฺคาหณํ

นหาเน ปิฏฺฐิปริกมฺมํ อุชฺฌายนฺเตว เปสลา ๓ ฯ

ทุกฺกฏํ สาทิยนฺตสฺส มิถุ ปญฺจ ยถาวุฑฺฒํ ๔

อุโปสถํ ปวารณํ วสฺสิกญฺจาวโณชนํ

ภตฺตํ ๕ สมฺมา ปวตฺตนา ปกตตฺเตน คจฺฉเร ๖

โย จ โหติ ปริยนฺโต น ปุเร ปจฺฉา สมเณน ๗

อรญฺญํ ปิณฺฑนีหาโร ๘ อาคนฺตุเก อุโปสเถ ๙

ปวารณา จ ทูเตน คนฺตพฺโพ จ สภิกฺขุโก ๑๐

เอกจฺฉนฺเน น วตฺถพฺพํ น ฉมายํ นิสชฺชิเต ๑

อาสเน นีเจ จงฺกเม ๒ ฉมายํ จงฺกเม น จ

วุฑฺฒตเรน อกมฺมํ รตฺติจฺเฉทา ๓ จ โสธนา

นิกฺขิปนํ สมาทานํ ญาตพฺพํ ปาริวาสิกา ๔

มูลาย มานตฺตารหา ตถา มานตฺตจาริกา

อพฺภานารหกา จาปิ สมฺเภทนยโต ปุน ๕ ฯ

ปาริวาสิกานํ ๖ ตโย จตุมานตฺตจาริเก

น สเมนฺติ รตฺติจฺเฉทา ๗ มานตฺเตสุ จ ทิวาสิกํ ๘ ฯ

เทฺว กมฺมา สทิสา เสสา ตโย กมฺมา สมานตาติ ๙ ฯ

๑ ม. ปาริวาสิกา สาเทนฺติ ปกตตฺตาน ภิกฺขุนํ ฯ ยุ. ปาริวาสิกา สาเทนฺติ ปกตตฺเตน

ภิกฺขุนา ฯ ๒ ม. อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลึ จ สามิจิยํ อาสนํ ฯ ยุ. อภิวาทนํ

ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิสามิยํ อาสนํ ฯ ๓ ม เสยฺยาภิหารํ ปาโท ปีฐํ กถลิกํ ... ฯ

ยุ. เสยฺยาภิหารํ ปาโททกํ ปาทปีฐํ ปาทกถลิกํ ปตฺตํ นหาเน ปริกมฺมํ อุชฺฌายนฺติ

จ เปสลา ฯ ๔ ยุ. ปญฺจ ปุนาปเร ฯ ๕ ม. ยุ. วสฺสิโกโณชโภชนํ ฯ ๖ ม. ยุ.

สมฺมา จ วตฺตนา ตตฺถ ปกตตฺตสฺส คจฺฉนํ ฯ ๗ ม. ยุ. โย จ โหติ ปริยนฺโต

ปุเร ปจฺฉา ตเถว จ ฯ ๘ ม. อารญฺญปิณฺฑนีหาโร ฯ ยุ. อรญฺญปิณฺฑนิหาโร ฯ

๙ ยุ. อุโปสถํ ฯ ๑๐ ยุ. ปวารณา จ ทูโต จ คนฺตพฺพญฺจ สภิกฺชุเก ฯ

๑ ม. ยุ. เอกจฺฉนฺเน จ วุฏฺฐานํ ตเถว จ นิมนฺตเย ฯ ๒ ยุ. นีจจงฺกเม ฯ

๓ ม. ยุ. รตฺติจฺเฉโท ฯ ๔ ม. วตฺตํ ว ปริวาสิเก ฯ ยุ. รตฺติ วา ปาริวาสิเก ฯ

๕ ม. อพฺภานารเหน โย จาปิ สมฺเภทํ นยโต ปุน ฯ ยุ. อพฺภานารโห โย จาปิ

สมฺเภทํ นยโต ปุน ฯ ๖ ม. ยุ. ปาริวาสิเกสุ ฯ ๗ ม. ยุ. สมนฺติ รจฺติจฺเฉเทสุ ฯ

๘ ม. ยุ. เทวสิ ฯ ๙ ม. ยุ. สมาสมาติ ฯ

๑. ภิกษุทั้งหลายผู้อยู่ปริวาส ยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การล้างเท้า การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตร จีวร การถูหลังให้เมื่ออาบน้ำ ของปกตัตตะภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก จึงเพ่งโทษ เป็นทุกกฏแก่ภิกษุ ผู้อยู่ปริวาสผู้ยินดี ทรงอนุญาตแก่ภิกษุผู้อยู่ปริวาสด้วยกันตามลำดับ ผู้แก่พรรษา และทรงอนุญาตกิจ ๕ อย่าง คือ อุโบสถ ๑ ปวารณา ๑ ผ้าอาบน้ำฝน ๑ การสละภัตร ๑ การรับภัตร ๑ วิธีประพฤติชอบ คือ ภิกษุผู้อยู่ปริวาสไม่ไปข้างหน้าปกตัตตะภิกษุ พอใจด้วยที่สุดท้าย ไม่มีสมณะนำหน้าและตามหลังเข้าไปสู่สกุล

ไม่สมาทานอารัญญิกธุดงค์ ปิณฑปาติกธุดงค์ ไม่ให้เขานำบิณฑบาต มาส่ง เป็นอาคันตุกะไป และมีอาคันตุกะมา ต้องบอก พึงบอกในอุโบสถ ในปวารณา สั่งทูตให้บอก ไปสู่อาวาส และถิ่นมิใช่อาวาสที่มีภิกษุ ไม่พึงอยู่ในที่มุงเดียวกัน เมื่อปกตัตตะภิกษุนั่ง ณ พื้นดิน ไม่นั่ง ณ อาสนะ เมื่อปกตัตตะภิกษุ นั่งอาสนะต่ำ ไม่นั่งอาสนะสูง เมื่อปกตัตตะภิกษุจงกรมในที่ต่ำ ไม่จงกรมในที่สูงหรือจงกรม ณ พื้นดิน ไม่จงกรมในที่จงกรม ไม่พึงอยู่ในที่มุงเดียวกัน ... กับภิกษุผู้อยู่ปริวาสผู้แก่พรรษากว่า ทำกรรมใช้ไม่ได้ รัตติเฉท ชำระปริวาส ภิกษุ ผู้อยู่ปริวาส พึงทราบวิธีเก็บวัตรสมาทานวัตร ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม ผู้ควรมานัต ผู้ประพฤติมานัต และผู้ควรอัพภานปราชญ์พึงทราบโดยนัยที่เจือกันอีก

รัตติเฉทของภิกษุผู้อยู่ปริวาสมี ๓ ของภิกษุผู้ประพฤติมานัตมี ๔ ไม่เท่ากัน และประพฤติมานัตให้ครบวัน กรรม ๒ อย่างคล้ายกัน ๓ อย่างนอกนั้น เหมือนกันแล ฯ

หัวข้อประจำขันธกะ จบ