พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · จริยาปิฎก
๕. โสณนันทปัณฑิตจริยา
เล่ม ๓๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒๕/๓๖ ในจริยาปิฎกมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จริยาปิฎก โสณนันทปัณฑิตจริยา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๓ หน้า ๖๒๘–๖๒๙
[๓๘] ในกาลนั้น สหายเหล่านั้นได้ถามเราผู้ห้ามอยู่ถึงความปรารถนาของเราว่า “ท่านปรารถนาอะไรเล่าเพื่อน ถ้าท่านไม่บริโภคกาม”[๓๙] เราผู้ใคร่ประโยชน์แก่ตนได้กล่าวแก่สหายผู้แสวงหาประโยชน์เหล่านั้นว่า “เราไม่ปรารถนาความเป็นคฤหัสถ์ เรายินดีอย่างยิ่งในเนกขัมมะ”[๔๐] สหายเหล่านั้นฟังคำเราแล้วจึงได้บอกแก่มารดาและบิดา มารดา และบิดาได้กล่าวอย่างนี้ว่า “แม้เราทั้งสองคนก็จะบวช”[๔๑] มารดาและบิดาของเราทั้งสอง และน้องหญิงชายทั้ง ๗ คนของเรา สละทิ้งทรัพย์นับไม่ถ้วนเข้าไปยังป่าใหญ่ ฉะนี้แล
จบ ภิงสจริยาที่ ๔
๕. โสณนันทปัณฑิตจริยา
ว่าด้วยจริยาของโสณนันทบัณฑิต
{๒๕} [๔๒] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเกิดในตระกูลมหาศาลอันประเสริฐสุด อยู่ในพระนครพรหมวัทธนะ
[๔๓] ในกาลนั้น เราเห็นสัตว์โลกเป็นผู้ถูกความมืดครอบงำ จิตของเราหวนกลับจากภพ เหมือนช้างถูกสับด้วยขอสลดใจฉะนั้น[๔๔] เราเห็นบาปต่าง ๆ อย่างนี้ จึงคิดอย่างนี้ในกาลนั้นว่า “เมื่อไรเราจึงจะออกไปจากเรือนแล้วเข้าป่าได้”
[๔๕]แม้ในกาลนั้น พวกญาติก็เชื้อเชิญเราด้วยกามโภคะ เราได้บอกความพอใจแม้แก่เขาเหล่านั้นว่า “อย่าเชื้อเชิญเราด้วยสิ่งเหล่านั้นเลย”[๔๖] แม้น้องชายของเราผู้เป็นบัณฑิตชื่อว่านันทะ ก็สำเหนียกตามเรา ชอบใจบรรพชา
[๔๗] แม้ในกาลนั้น เราโสณบัณฑิต นันทบัณฑิต และมารดาบิดาทั้งสองของเรา ก็ละทิ้งโภคสมบัติทั้งหลายแล้วเข้าป่าใหญ่ ฉะนี้แล
จบ โสณนันทบัณฑิตจริยาที่ ๕
๖. มูคผักขจริยา
ว่าด้วยพระจริยาของมูคผักขกุมาร
{๒๖} [๔๘] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพระราชโอรสของพระเจ้ากาสี คนทั้งหลายเรียกเราโดยชื่อว่ามูคผักขกุมารบ้าง เตมียกุมารบ้าง[๔๙] ในกาลนั้น พระสนมนารี ๑๖,๐๐๐ นาง ไม่มีพระโอรส โดยวันคืนล่วงไป ๆ เราบังเกิดผู้เดียว
[๕๐] พระบิดารับสั่งให้ตั้งเศวตฉัตร ให้เลี้ยงดูเราผู้เป็นบุตรสุดที่รักที่ได้ด้วยยาก เป็นอภิชาตบุตร ทรงไว้ซึ่งความรุ่งเรืองบนที่นอน[๕๑] ในกาลนั้น เรานอนอยู่บนที่นอนอันอ่อนนุ่ม ตื่นนอนแล้วได้เห็นเศวตฉัตรอันเป็นเหตุให้เราไปสู่นรก[๕๒] ความสะดุ้งหวาดกลัวเกิดขึ้นแก่เรา พร้อมกับได้เห็นเศวตฉัตร เราจึงถึงการตัดสินใจว่า “เมื่อไรหนอเราจึงจะเปลื้องธุลีนี้ได้”
จบ ๕. โสณนันทปัณฑิตจริยา