arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ติงสตินิบาต

๗. ทกรักขสชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๗๒–๒๓๘๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในติงสตินิบาตมี ๔ ฉบับ

๕๑๗. ทกรกฺขสชาตก (๗)

๗. ทกรักขสชาดก (๕๑๗)

ว่าด้วยผีเสื้อน้ำ

(เภรีปริพาชิกากล่าวปัญหาของรากษสว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ติงสตินิบาต ทกรักขสชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๔๐๗–๔๑๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๕๗๒–๕๗๖

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สเจ โว วุยฺหมานานํ สตฺตนฺนํ อุทกณฺณเว

มนุสฺสพลิเมสาโน นาวํ คเณฺหยฺย รกฺขโส

อนุปุพฺพํ กถํ ทตฺวา มุญฺเจสิ ทกรกฺขสา. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. ทกรกฺขโต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ถ้าว่ามหาบพิตรทั้ง ๗ พระองค์กำลังลอยเรืออยู่ในห้วงน้ำ

ผีเสื้อน้ำผู้แสวงหามนุษย์เป็นพลีกรรมยึดเรือไว้

มหาบพิตรจะทรงสละให้ผีเสื้อน้ำตามลำดับอย่างไร

(พระราชาสดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มาตรํ ปฐมํ ทชฺชํ ภริยํ ทตฺวาน ภาตรํ

ตโต สหายํ ทตฺวาน ปญฺจมํ ทชฺช (๑) พฺราหฺมณํ

ฉฏฺฐาหํ ทชฺชมตฺตานํ เนว ทชฺชํ มโหสธํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ทชฺชํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

โยมจะให้พระมารดาเป็นอันดับ ๑ ให้พระมเหสีแล้วให้อนุชา

แต่นั้นจะให้พระสหาย แล้วจะให้ปุโรหิตพราหมณ์เป็นอันดับที่ ๕

จะให้ตนเองเป็นอันดับที่ ๖ แต่จะไม่ให้มโหสธบัณฑิต

(เภรีปริพาชิกากล่าวคุณของมารดาว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โปเสตา เต ชเนตฺตี จ ทีฆรตฺตานุกมฺปิกา

ฉพฺภี ตยิ ปทุฏฺฐสมึ (๑) ปณฺฑิตา อตฺถทสฺสินี

อญฺญํ อุปนิสํ กตฺวา วธา ตํ ปริโมจยิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปทุสฺสติ, ก. ปทุฏฺฐาสิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระราชชนนีของมหาบพิตร ทรงบำรุงเลี้ยง ให้กำเนิด

และทรงเอ็นดูช่วยเหลือตลอดกาลนาน

เมื่อมหาบพิตรถูกฉัพภิพราหมณ์ประทุษร้าย

พระนางทรงเป็นบัณฑิตคิดเห็นประโยชน์

จึงทรงกระทำสิ่งอื่นแทนมหาบพิตร

ปลดเปลื้องมหาบพิตรจากการถูกลอบปลงพระชนม์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตํ ตาทิสึ (๑) ปาณททึ โอรสํ คพฺภธารินึ

มาตรํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ตาทิสํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระราชมารดานั้นทรงประทานพระชนม์ชีพ

ทรงครรภ์พระโอรสเช่นนั้น

เพราะโทษอะไร มหาบพิตรจึงจะประทานให้ผีเสื้อน้ำ

(พระราชาตรัสโทษของพระมารดาว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทหรา วิยลงฺการํ ธาเรติ อปิลนฺธนํ

โทวาริเก อนีกฏฺเฐ อติเวลํ ปชคฺฆติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระมารดาของโยมประดับเครื่องอลังการที่ไม่ควรประดับ

เหมือนเด็กสาวกระซิกกระซี้กับคนเฝ้าประตู

และคนชั้นต่ำเกินขอบเขต

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อโถปิ ปฏิราชูนํ สยํ ทูตานิ สาสติ

มาตรํ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง ทรงส่งทูตไปยังพระราชาฝ่ายอื่นเสียเอง

เพราะโทษนั้น โยมจะพึงให้พระมารดาแก่รากษส

(เภรีปริพาชิกากล่าวคุณของพระนางนันทาเทวีว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิตฺถีคุมฺพสฺส ปวรา อจฺจนฺตํ ปิยภาณินี

อนุพฺพตา (๑) สีลวตี ฉายาว อนปายินี.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. อนุคฺคตา, ม. อนุปุพฺพตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระนางนันทาเทวีผู้ประเสริฐกว่าหมู่สนมนารี

มีพระเสาวนีย์น่ารัก ทรงอนุวัตรตามมหาบพิตร เป็นผู้ทรงศีล

มิได้ทรงเหินห่างมหาบพิตร ประดุจพระฉายาโดยส่วนเดียว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อกฺโกธนา ปุญฺญวตี (๑) ปณฺฑิตา อตฺถทสฺสินี

อุพฺพรึ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. ปญฺญวติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปราศจากความกริ้วโกรธ ทรงมีบุญ

ฉลาด ทรงเล็งเห็นประโยชน์

เพราะโทษอะไร มหาบพิตรจะประทานมเหสีให้ผีเสื้อน้ำ

(พระราชาตรัสโทษของนางนันทาเทวีว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ขิฑฺฑารติสมาปนฺนํ อนตฺถวสมาคตํ

สา มํ สกาน ปุตฺตานํ อยาจํ ยาจเต ธนํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระนางนันทาเทวีนั้นชอบขอทรัพย์ที่ไม่ควรขอกับโยม

ผู้ถึงความร่าเริงยินดี ผู้ตกอยู่ในอำนาจสิ่งที่มิใช่ประโยชน์

เพื่อโอรสและธิดาของตน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โสหํ ททามิ สารตฺโต พหุํ อุจฺจาวจํ ธนํ

สุทุจฺจชํ จชิตฺวาน ปจฺฉา โสจามิ ทุมฺมโน

อุพฺพรึ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

โยมนั้นมีความกำหนัด จึงยอมให้ทรัพย์

ทั้งมีค่ามากและมีค่าน้อยเป็นจำนวนมาก

ครั้นยอมให้ทรัพย์ยากที่จะสละได้แล้ว ภายหลังจึงเศร้าโศกเสียใจ

เพราะโทษนั้นแหละ โยมจะพึงให้มเหสีแก่ผีเสื้อน้ำ

(เภรีปริพาชิกาทูลถามต่อไปว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เยโนจิตา ชานปทา (๑) อานีตา จ ปฏิคฺคหํ

อาภตํ ปรรชฺเชภิ อภิฏฺฐาย พหุํ ธนํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ชนปทา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระกนิษฐภาดาพระองค์ใดทรงยังชนบทให้เจริญ

เชิญเสด็จมหาบพิตรกลับพระราชมณเฑียรและทรงครอบงำ

นำทรัพย์จากราชสมบัติอื่นมาถวายเป็นจำนวนมาก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธนุคฺคหานํ ปวรํ สูรํ ติขิณมนฺติ นํ

ภาตรํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระกนิษฐภาดาพระองค์นั้นประเสริฐกว่านายขมังธนูทั้งหลาย

ทรงกล้าหาญ มีพระปรีชาเฉียบแหลม

เพราะโทษอะไร มหาบพิตรจึงจะประทานให้แก่ผีเสื้อน้ำเล่า

(พระราชาตรัสโทษของพระกนิษฐาภาดาว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เยโนจิตา (๑) ชานปทา อานีตา จ ปฏิคฺคหํ

อาภตํ ปรรชฺเชภิ อภิฏฺฐาย พหุํ ธนํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี. มโยจิตา, อิ. มยาจิตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนุชาใดของโยมผู้ยังชนบทให้เจริญ

นำโยมกลับพระราชมณเฑียรและครอบงำ

นำทรัพย์จากราชสมบัติอื่นมาให้เป็นจำนวนมาก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธนุคฺคหานํ ปวโร สูโร ติขิณมนฺติ จ

มยายํ (๑) สุขิโต ราชา อติมญฺญติ ทารโก.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. มยา โส
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนุชานั้นประเสริฐกว่านายขมังธนูทั้งหลาย

กล้าหาญ และมีปัญญาเฉียบแหลม ยังเป็นเด็ก

แต่ดูหมิ่นโยมว่า พระราชาพระองค์นี้ทรงเป็นสุขเพราะเรา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุปฏฺฐานํปิ เม อยฺเย น โส เอติ ยถา ปุเร

ภาตรํ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระแม่เจ้า เขาไม่มาแม้สู่ที่บำรุงของโยมเหมือนก่อน

เพราะโทษนั้น โยมจะพึงให้อนุชาแก่ผีเสื้อน้ำ

(เภรีปริพาชิกาบอกคุณของพระสหายนั้นว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอกรตฺเตน อุภโย ตฺวญฺเจว ธนุเสขวา (๑)

อุโภ ชาเตตฺถ ปญฺจาลา สหายา สุสมาวยา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ธนุเสข จ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

มหาบพิตรและธนุเสขกุมาร

ทั้ง ๒ กำเนิดราตรีเดียวกัน

ทั้ง ๒ เกิดในพระนครนี้ เป็นชาวปัญจาลนคร

เป็นสหายกันมีวัยเสมอกัน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จริยา ตํ อนุพนฺธิตฺโถ เอกทุกฺขสุโข ตว

อุสฺสุกฺโก เต ทิวารตฺตึ สพฺพกิจฺเจสุ พฺยาวโฏ

สหายํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กุมารนั้นติดตามมหาบพิตรท่องเที่ยวไป

ร่วมทุกข์ร่วมสุขกับมหาบพิตร

มีความขยันขวนขวายในราชกิจทุกอย่างของมหาบพิตร

ทั้งกลางวันและกลางคืน

เพราะโทษอะไร มหาบพิตรจึงจะประทานสหายให้ผีเสื้อน้ำเสียเล่า

(พระราชาตรัสโทษของพระสหายว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จริยา มํ อยํ อยฺเย ปชคฺฆิตฺโถ (๑) มยา สห

อชฺชาปิ เตน วณฺเณน อติเวลํ ปชคฺฆติ. (๒)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. สญฺชคฺฆิตฺโถ
  2. ๒ก. สญฺชคฺฆติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระแม่เจ้า ธนุเสขกุมารนี้หัวเราะดังกับโยม

เมื่อท่องเที่ยวไปกับโยม

แม้วันนี้เขาก็ยังหัวเราะดังเกินขอบเขตแบบนั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุพฺพริยาปิหํ อยฺเย มนฺตยามิ รโหคโต

อนามนฺโต ปวิสติ ปุพฺเพ อปฺปฏิเวทิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระแม่เจ้า โยมแม้กำลังปรึกษากับพระเทวีอยู่ในที่รโหฐาน

ธนุเสขกุมารยังมิทันบอกกล่าว

ยังมิทันให้โยมรู้ตัวก่อน ก็พรวดพราดเข้าไป

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ลทฺธทฺวาโร (๑) กโตกาโส อหิริกํ อนาทรํ

สหายํ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. ลทฺธวาโร
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เขาได้ช่อง ได้โอกาส

เพราะโทษนั้น โยมจึงจะให้สหายผู้ไม่มีความละอาย

ไม่เอื้อเฟื้อแก่ผีเสื้อน้ำ

(เภรีปริพาชิกาบอกคุณของเกวัฏฏปุโรหิตว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กุสโล สพฺพนิมิตฺตานํ รุตญฺญู (๑) อาคตาคโม

อุปฺปาเต สุปิเน ยุตฺโต นิยฺยาเน จ ปเวสเน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ.ก. รุทญฺญู
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านเกวัฏฏปุโรหิตเป็นผู้ฉลาดในนิมิตทุกอย่าง

รู้สำเนียงเสียงร้องของสัตว์ทั้งปวง เชี่ยวชาญในคัมภีร์พระเวท

เชี่ยวชาญในเรื่องลางบอกเหตุ ในความฝัน

ชำนาญในการหาฤกษ์ยาม ในการเคลื่อนพลและเข้าประชิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปฏฺโฏ ภูมนฺตลิกฺขสฺมึ นกฺขตฺตปทโกวิโท

พฺราหฺมณํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สามารถรู้โทษและคุณทั้งในภาคพื้นดินและอากาศ

เป็นผู้ฉลาดในคลองแห่งนักษัตร

เพราะโทษอะไร มหาบพิตรจึงจะประทานปุโรหิตพราหมณ์

ให้แก่ผีเสื้อน้ำเสียเล่า

(พระราชาตรัสโทษของปุโรหิตพราหมณ์ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปริสายํปิ เม อยฺเย อุมฺมีลิตฺวา อุทิกฺขติ

ตสฺมา อจฺจภมุํ ลุทฺทํ ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระแม่เจ้า แม้ท่ามกลางบริษัท

ปุโรหิตพราหมณ์ก็ลืมตาจ้องมองโยม

เพราะเหตุนั้น โยมจะให้ปุโรหิตผู้หยาบช้า

คล้ายกับเลิกคิ้วมองดูโยมแก่ผีเสื้อน้ำเสีย

(เภรีปริพาชิกาทูลถามต่อไปอีกว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สสมุทฺทปริยายํ มหึ สาครกุณฺฑลํ

วสุนฺธรํ อาวสสิ อมจฺจปริวาริโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระองค์ทรงครอบครองแผ่นดินมีสมุทรเป็นขอบเขต

มีสาครล้อมรอบประดุจต่างหู ทรงมีหมู่อำมาตย์แวดล้อม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จาตุรนฺโต มหารฏฺโฐ วิชิตาวี มหพฺพโล

ปฐพฺยา เอกราชาสิ ยโส เต วิปุลํ คโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ทรงมีแคว้นกว้างใหญ่ไพศาล

มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต

ทรงพิชิตสงคราม มีพลานุภาพมาก

ทรงเป็นเอกราชเหนือพื้นปฐพี

มหาบพิตรทรงมีพระอิสริยยศอันไพบูลย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โสฬสิตฺถีสหสฺสานิ อามุตฺตมณิกุณฺฑลา

นานาชนปทา นารี เทวกญฺญูปมา สุภา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ทรงมีเหล่านารีจากชนบทต่าง ๆ ถึง ๑๖,๐๐๐ นาง

ล้วนประดับด้วยแก้วมุกดาและต่างหูแก้วมณี

งามเปรียบได้กับเทพกัญญา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ สพฺพงฺคสมฺปนฺนํ สพฺพกามสมิทฺธินํ

สุขิตานํ ปิยํ ทีฆํ ชีวิตํ อาหุ ขตฺติย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอถวายพระพรพระบรมกษัตริย์

ชีวิตยืนยาวที่เพียบพร้อมด้วยองค์สมบัติทุกอย่างนี้

นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า เป็นที่รักของคนที่มีความสุข

ผู้เพียบพร้อมด้วยสมบัติ ที่น่าปรารถนาทุกอย่าง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อถ ตฺวํ เกน วณฺเณน เกน วา ปน เหตุนา

ปณฺฑิตํ อนุรกฺขนฺโต ปาณํ จชสิ ทุจฺจชํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อเป็นเช่นนั้น เรื่องอะไรหรือเหตุไฉน มหาบพิตรจึงทรงสละ

พระชนม์ชีพที่สละได้ยาก คอยตามป้องกันบัณฑิตเล่า

(พระราชาตรัสบอกคุณของมโหสธบัณฑิตว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยโตปิ อาคโต อยฺเย มม หตฺถํ มโหสโธ

นาภิชานามิ ธีรสฺส อนุมตฺตํปิ ทุกฺกฏํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระแม่เจ้า เพราะท่านมโหสธแม้มาสู่เงื้อมมือโยมแล้ว

โยมยังไม่ทราบถึงความชั่วของท่านปราชญ์แม้สักเพียงอณูหนึ่ง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สเจปิ กิมฺหิจิ กาเล มรณํ เม ปุเร สิยา

ปุตฺเต จ เม (๑) ปปุตฺเต จ สุขาเปยฺย มโหสโธ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. โส เม ปุตฺเต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ถึงแม้ว่าโยมจะต้องตายไปก่อนในกาลไร ๆ ก็ตาม

ท่านมโหสธก็จะพึงช่วยลูกและหลานของโยมให้มีความสุข

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อนาคตํ ปจฺจุปฺปนฺนํ สพฺพมตฺถํปิ ปสฺสติ (๑)

อนาปราธกมฺมนฺตํ น ทชฺชํ ทกรกฺขิโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ.ก. สพฺพมตฺถํ วิปสฺสติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านมโหสธเห็นแจ่มแจ้งประโยชน์ทุกประการ

ทั้งอนาคตและปัจจุบัน โยมจะไม่ยอมให้ท่านมโหสธ

ผู้ไม่เคยทำความผิดแก่ผีเสื้อน้ำ

(เภรีปริพาชิกาเชิญชาวพระนครมากล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทํ สุณาถ ปญฺจาลา จูฬเนยฺยสฺส ภาสิตํ

ปณฺฑิตํ อนุรกฺขนฺโต ปาณํ จชติ ทุจฺจชํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชาวปัญจาละทั้งหลาย

ท่านทั้งหลายจงสดับพระดำรัสของพระเจ้าจูฬนีนี้

พระองค์ทรงสละพระชนม์ชีพที่สละได้ยาก

คอยตามป้องกันบัณฑิต

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มาตุ ภริยาย ภาตุจฺ สขิโน พฺราหฺมณสฺส จ

อตฺตโน จาปิ ปญฺจาโล ฉนฺนํ จชติ ชีวิตํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเจ้าปัญจาละทรงสละชีวิตของพระชนนี พระมเหสี

พระกนิษฐภาดา พระสหาย และพราหมณ์ปุโรหิต

และแม้ของพระองค์เองรวมเป็น ๖ คน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ มหิตฺธิยา (๑) ปญฺญา นิปุณา สาธุจินฺตินี

ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย สมฺปรายสุขาย จาติ.

ทกรกฺขสชาตกํ สตฺตมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. มหตฺถิกา, ม. มหิทฺธิกา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปัญญาให้สำเร็จประโยชน์ใหญ่หลวง

เป็นธรรมชาติละเอียดอ่อน เป็นเหตุให้เกิดแต่สิ่งที่ดี

ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลในปัจจุบัน

และเพื่อความสุขในสัมปรายภพด้วยประการฉะนี้

ทกรักขสชาดกที่ ๗ จบ