arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ติงสตินิบาต

๑๐. ภัณฑุติณฑุกชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๔๑๙–๒๔๓๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในติงสตินิบาตมี ๔ ฉบับ

๕๒๐. คนฺธตินฺทุกชาตก (๑๐)

๑๐. คันธตินทุกชาดก (๕๒๐)

ว่าด้วยเทวดาชื่อคันธตินทุกะ

(พระโพธิสัตว์ครั้งเกิดเป็นรุกขเทวดาชื่อคันธตินทุกะ แสดงธรรมถวายพระราชาว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ติงสตินิบาต ภัณฑุติณฑุกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๔๒๐–๔๒๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๕๘๘–๕๙๔

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อปฺปมาโท อมตํ ปทํ ปมาโท มจฺจุโน ปทํ

อปฺปมตฺตา น มียนฺติ เย ปมตฺตา ยถา มตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ความไม่ประมาทเป็นทางไม่ตาย

ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย

คนผู้ไม่ประมาทชื่อว่าย่อมไม่ตาย

คนประมาทเหมือนคนตายแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มทา ปมาโท ชาเยถ ปมาทา ชายเต ขโย

ขยา ปโทสา ชายนฺติ มา ปมาโท (๑) ภรตูสภ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. มโท
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ความประมาทเกิดจากความมัวเมา

ความเสื่อมเกิดจากความประมาท

และเพราะความเสื่อมจึงเกิดการประทุษร้าย

ท่านพระรตูสภะ ขอพระองค์อย่าได้ประมาทเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พหู หิ ขตฺติยา ชีนา อตฺถํ รฏฺฐํ ปมาทิโน

อโถปิ คามิโน คามา อนาคารา อคาริโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แท้จริง กษัตริย์ทั้งหลายผู้ประมาทจำนวนมาก

ย่อมเสื่อมทั้งประโยชน์ทั้งแคว้น

แม้นายบ้านและลูกบ้านก็เสื่อม แม้บรรพชิตและคฤหัสถ์ก็เสื่อม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ขตฺติยสฺส ปมตฺตสฺส รฏฺฐสฺมึ รฏฺฐวฑฺฒน

สพฺเพ โภคา วินสฺสนฺติ รญฺโญ ตํ วุจฺจเต อฆํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระองค์ผู้ทรงผดุงรัฐให้เจริญ

โภคะทั้งปวงในแคว้นของกษัตริย์ผู้ประมาทแล้วย่อมพินาศ

ข้อนั้นท่านกล่าวว่า เป็นความทุกข์ของพระราชา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เนส ธมฺโม มหาราช อติเวลํ ปมชฺชสิ

อิทฺธํ ผีตํ ชนปทํ โจรา วิทฺธํสยนฺติ นํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระมหาราช นั่นหาใช่ธรรมไม่

พระองค์ทรงประมาทเกินขอบเขต

พวกโจรจึงปล้นทำลายชนบทที่มั่งคั่งสมบูรณ์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น เต ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ น หิรญฺญํ น ธานิยํ

รฏฺเฐ วิลุปฺปมานมฺหิ สพฺพโภเคหิ ชิยฺยสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระราชบุตรผู้จะสืบสันตติวงศ์จักไม่มี

ทรัพย์สินเงินทองจักไม่มี พระนครก็จักไม่มี

เมื่อแคว้นถูกปล้นสะดม พระองค์ก็จะเสื่อมจากโภคะทั้งปวง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สพฺพโภคา ปริชิณฺณํ ราชานํ วาปิ ขตฺติยํ

ญาติมิตฺตา สุหชฺชา จ น ตํ มญฺญนฺติ มนฺติยํ. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. มานิยํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระญาติ มิตร และพระสหายย่อมไม่นับถือพระองค์ผู้เป็น

กษัตริย์ซึ่งเสื่อมจากโภคะทั้งปวงในทางพระปรีชาสามารถ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา

ตเมวมุปชีวนฺตา น ตํ มญฺญนฺติ มานิยํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พลช้าง พลม้า พลรถ และพลเดินเท้าซึ่งอาศัยพระองค์เลี้ยงชีพ

ย่อมไม่นับถือพระองค์ว่า เป็นพระราชาผู้ควรนับถือ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อสํวิหิตกมฺมนฺตํ พาลํ ทุมฺมนฺติมนฺตินํ

สิรี ชหติ ทุมฺเมธํ ชิณฺณํว อุรโค ตจํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สิริย่อมละคนโง่ผู้ไม่จัดแจงการงาน

มีความคิดเลวทราม มีปัญญาทรามไปเหมือนงูลอกคราบเก่าทิ้ง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สุสํวิหิตกมฺมนฺตํ กาลุฏฺฐายึ อตนฺทิตํ

สพฺเพ โภคาภิวฑฺฒนฺติ คาโว สอุสภามิว.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กษัตริย์ผู้ทรงจัดแจงการงานดี ทรงขยันตลอดกาล

ไม่เกียจคร้าน โภคะทั้งปวงย่อมเจริญโดยยิ่ง

เหมือนฝูงโคที่มีโคอุสภะเป็นจ่าฝูง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุปสฺสุตึ มหาราช รฏฺเฐ ชนปเท จร

ตตฺถ ทิสฺวา จ สุตฺวา จ ตโต ตํ ปฏิปชฺชสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระมหาราช ขอพระองค์ทรงเสด็จไป

สดับตรับฟังเหตุการณ์ทั้งในแคว้นและชนบท

ครั้นได้ทอดพระเนตรและสดับแล้ว พึงปฏิบัติไปตามนั้น

(ชายแก่ชาวบ้านถูกหนามตำเท้าที่ประตูเรือน จึงนั่งกระโหย่งบ่งหนาม พลาง ด่าพระราชาว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ เวเทตุ ปญฺจาโล สงฺคาเม สรมปฺปิโต

ยถาหมชฺช เวเทมิ กณฺฏเกน สมปฺปิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอให้พระเจ้าปัญจาละจงถูกลูกศรเสียบแทงในสงคราม

เสวยทุกขเวทนาเหมือนตัวข้าถูกหนามตำเสวยทุกขเวทนาในวันนี้

(พอราชปุโรหิตได้ยินคำด่าของชายแก่ จึงถามว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ชิณฺโณ ทุพฺพลจกฺขูสิ น รูปํ สาธุ ปสฺสสิ

กึ ตตฺถ พฺรหฺมทตฺตสฺส ยนฺตํ มคฺเคยฺย กณฺฏโก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ลุงแก่แล้ว หูตามืดมัว มองเห็นไม่ชัด หนามจึงตำ

ในข้อนี้ พระเจ้าพรหมทัตมีความผิดอะไรด้วยเล่า

(ชายแก่ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พเหฺวตฺถ พฺรหฺมทตฺตสฺส โยหํ มคฺคสฺมิ พฺราหฺมณ

อรกฺขิตา ชานปทา อธมฺมพลินา หตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ ในข้อที่ข้าพเจ้าถูกหนามตำ

พระเจ้าพรหมทัตมีความผิดอย่างมาก

เพราะพระองค์มิได้พิทักษ์คุ้มครอง

ชาวชนบทจึงถูกกดขี่ด้วยพลีกรรมอันไม่เป็นธรรม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

รตฺติญฺหิ โจรา ขาทนฺติ ทิวา ขาทนฺติ ตุณฺฑิยา

รฏฺฐสฺมึ กูฏราชสฺส พหุ อธมฺมิโก ชโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กลางคืนพวกโจรก็ปล้นสะดม กลางวันพวกเจ้าหน้าที่ก็กดขี่

ในแคว้นของพระราชาโกง

คนผู้ประกอบการงานอันไม่ชอบธรรมจึงมีอยู่มาก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอตาทิเส ภเย ชาเต ภยฏฺฏา ตาต มาณวา

นิลฺเลนกานิ กุพฺพนฺติ วเน อาหตฺว กณฺฏกํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อภัยเช่นนี้เกิดขึ้น พราหมณ์

พวกมาณพที่กลัวภัยจึงนำหนามในป่ามาแล้วสร้างที่หลบเร้น

(หญิงชราผู้เก็บผักหักฟืนจากป่ามาเลี้ยงลูกสาวขึ้นพุ่มไม้ กำลังเก็บผักอยู่ พลัดตกลงมา เมื่อจะด่าพระราชาโดยแช่งให้ตาย จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กทาสฺสุ นาม ยํ ราชา พฺรหฺมทตฺโต มริสฺสติ

ยสฺส รฏฺฐสฺมิ ชิยฺยนฺติ อปฺปติกา กุมาริกา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในแคว้นของพระเจ้าพรหมทัต

หญิงสาวหาผัวไม่ได้ แก่ลงไป

เมื่อไรหนอ พระเจ้าพรหมทัตจักสวรรคตเสียที

(เมื่อราชปุโรหิตจะคัดค้านนาง จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทุพฺภาสิตญฺหิ เต ชมฺมิ อนตฺถปทโกวิเท

กุหึ ราชา กุมารีนํ ภตฺตารํ ปริเยสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่หญิงชั่วช้า ไม่เข้าใจเหตุผล เธอนะพูดไม่ดีเลย

พระราชาเคยหาผัวให้พวกหญิงสาวที่ไหนกัน

(หญิงชราได้ยินดังนั้น จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น เม ทุพฺภาสิตํ พฺรเหฺม โกวิทตฺถปทา อหํ

อรกฺขิตา ชานปทา อธมฺมพลินา หตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ ไม่ใช่ว่าข้าพเจ้าพูดไม่ดี ข้าพเจ้าเข้าใจเหตุผล

เพราะพระเจ้าพรหมทัตมิได้พิทักษ์คุ้มครอง

ชาวชนบทจึงถูกกดขี่ด้วยพลีกรรมอันไม่เป็นธรรม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

รตฺติญฺหิ โจรา ขาทนฺติ ทิวา ขาทนฺติ ตุณฺฑิยา

รฏฺฐสฺมึ กูฏราชสฺส พหุ อธมฺมิโก ชโน

ทุชฺชีเว ทุพฺภเร ทาเร กุโต ภตฺตา กุมาริโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กลางคืนพวกโจรก็ปล้นสะดม กลางวันพวกเจ้าหน้าที่ก็กดขี่

ในแคว้นของพระราชาโกง

คนผู้ประกอบการงานอันไม่ชอบธรรมจึงมีอยู่มาก

เมื่อความเป็นอยู่ลำบาก ภรรยาก็เลี้ยงได้ยาก

ที่ไหนหญิงสาวจะมีสามีได้เล่า

(เมื่อชาวนากำลังไถนา โคชื่อสาลิยะถูกผาลบาดล้มลง เขาเมื่อจะด่าพระ ราชาจึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ สยตุ ปญฺจาโล สงฺคาเม สตฺติยา หโต

ยถายํ กปโณ เสติ หโต ผาเลน สาลิโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอให้พระเจ้าปัญจาละถูกหอกแทงล้มนอนกลิ้งในสงคราม

เหมือนโคพลิพัทท์สาลิยะผู้น่าสงสารถูกผาลบาดล้มนอนกลิ้งอยู่

(เมื่อราชปุโรหิตจะคัดค้านชาวนานั้น จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อธมฺเมน ตุวํ ชมฺม พฺรหฺมทตฺตสฺส กุชฺฌสิ

โย ตฺวํ สปสิ ราชานํ อปรชฺฌิตฺวาน อตฺตโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เจ้าคนชาติชั่ว เจ้านะโกรธพระเจ้าพรหมทัตอย่างไม่ถูกต้อง

เจ้าทำร้ายโคของตนเอง กลับมาสาปแช่งพระราชา

(ชาวนาได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธมฺเมน พฺรหฺมทตฺตสฺส อหํ กุชฺฌามิ พฺราหฺมณ

อรกฺขิตา ชานปทา อธมฺมพลินา หตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ ข้าพเจ้าโกรธพระเจ้าพรหมทัตโดยธรรม

เพราะพระเจ้าพรหมทัตมิได้พิทักษ์คุ้มครอง

ชาวชนบทจึงถูกกดขี่ด้วยพลีกรรมอันไม่เป็นธรรม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

รตฺติญฺหิ โจรา ขาทนฺติ ทิวา ขาทนฺติ ตุณฺฑิยา

รฏฺฐสฺมึ กูฏราชสฺส พหุ อธมฺมิโก ชโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กลางคืนพวกโจรก็ปล้นสะดม กลางวันพวกเจ้าหน้าที่ก็กดขี่

ในแคว้นของพระราชาโกง

คนผู้ประกอบการงานอันไม่ชอบธรรมจึงมีอยู่มาก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สา นูน ปุน เร ปกฺกา วิกาเล ภตฺตมาหริ

ภตฺตหารึ อเปกฺขนฺโต หโต ผาเลน สาลิโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่ครัวคงหุงใหม่แน่นอน จึงนำอาหารมาสาย

ข้าพเจ้ามัวแลดูคนนำอาหารมา โคสาลิยะจึงถูกผาลบาด

(คนรีดนมโคถูกแม่โคดีดล้มกลิ้งไปพร้อมกับนมสด เมื่อจะด่าพระราชา จึง กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ หญฺญตุ ปญฺจาโล สงฺคาเม อสินา หโต

ยถาหมชฺช ปหโต ขีรญฺจ เม ปวตฺติตํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอพระเจ้าปัญจาละจงถูกฟันด้วยดาบเดือดร้อนอยู่ในสงคราม

เหมือนเราถูกแม่โคนมดีดจนน้ำนมของเรากลิ้งหกในวันนี้

(ราชปุโรหิตกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยํ ปสุ ขีรํ ฉฑฺเฑติ ปสุ ปาลํ วิหึสติ

กึ ตตฺถ พฺรหฺมทตฺตสฺส ยํ โน ครหเต ภวํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สัตว์เลี้ยงหลั่งน้ำนมทิ้งเอง เบียดเบียนคนเลี้ยงสัตว์เอง

ในข้อนี้ พระเจ้าพรหมทัตมีความผิดอะไรด้วยเล่า

ท่านผู้เจริญไม่น่าจะติเตียนพระองค์ท่านเลย

(เมื่อราชปุโรหิตกล่าวจบลง คนรีดนมได้กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

คารโยฺห พฺรเหฺม ปญฺจาโล พฺรหฺมทตฺตสฺส ราชิโน

อรกฺขิตา ชานปทา อธมฺมพลินา หตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ พระเจ้าปัญจาละควรจะถูกติเตียน

เพราะพระเจ้าพรหมทัตไม่พิทักษ์คุ้มครอง

ชาวชนบทจึงถูกกดขี่ด้วยพลีกรรมอันไม่เป็นธรรม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

รตฺติญฺหิ โจรา ขาทนฺติ ทิวา ขาทนฺติ ตุณฺฑิยา

รฏฺฐสฺมึ กูฏราชสฺส พหุ อธมฺมิโก ชโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กลางคืนพวกโจรก็ปล้นสะดม กลางวันพวกเจ้าหน้าที่ก็กดขี่

ในแคว้นของพระราชาโกง

คนผู้ประกอบการงานอันไม่ชอบธรรมจึงมีอยู่มาก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จณฺฑา อฏนกา (๑) คาวี ยํ ปุเร น ทุหามเส

ตํทานิ อชฺช โทหาม ขีรกาเมหุปทฺทุตา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. อฏนก, ม. อกฏนา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่โคตัวดุร้าย ปราดเปรียว เมื่อก่อนพวกเรามิได้รีดนมมัน

บัดนี้ พวกเราถูกเจ้าหน้าที่ต้องการน้ำนมรบกวน

จึงต้องรีดนมมันในวันนี้

(พวกเด็กชาวบ้านเห็นแม่โคนมที่ลูกถูกฆ่าไม่ยอมกินหญ้ากินน้ำ เพียรร่ำร้อง หาลูกอยู่ เมื่อจะพากันด่าพระราชา จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ กนฺทตุ ปญฺจาโล วิปุตฺโต วิปฺปสุกฺขตุ

ยถายํ กปณา คาวี วิปุตฺตา ปริธาวติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอพระเจ้าปัญจาละจงพลัดพรากจากพระราชบุตร

คร่ำครวญหม่นหมองเหมือนแม่โคผู้น่าสงสารตัวนี้

พลัดพรากจากลูกวิ่งพล่านคร่ำครวญอยู่

(ลำดับนั้น ปุโรหิตกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยํ ปสุ ปสุปาลสฺส สมฺภเมยฺย (๑) รเวยฺย วา.

โก นีธ อปราธตฺถิ พฺรหฺมทตฺตสฺส ราชิโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. ปมฺภเมยฺย
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สัตว์เลี้ยงของคนเลี้ยงสัตว์พึงวิ่งไปมาหรือร้องคร่ำครวญ

ในข้อนี้ พระเจ้าพรหมทัตมีความผิดอะไรด้วยเล่า

(ลำดับนั้น พวกเด็กชาวบ้านกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อปราโธ มหาพฺรเหฺม พฺรหฺมทตฺตสฺส ราชิโน

อรกฺขิตา ชานปทา อธมฺมพลินา หตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ พระเจ้าพรหมทัตมีความผิด

เพราะพระเจ้าพรหมทัตมิได้พิทักษ์คุ้มครอง

ชาวชนบทจึงถูกกดขี่ด้วยพลีกรรมอันไม่เป็นธรรม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

รตฺติญฺหิ โจรา ขาทนฺติ ทิวา ขาทนฺติ ตุณฺฑิยา

รฏฺฐสฺมึ กูฏราชสฺส พหุ อธมฺมิโก ชโน

กถํ โน อสิโกสตฺถา ขีรปา หญฺญเต ปชา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กลางคืนพวกโจรก็ปล้นสะดม กลางวันพวกเจ้าหน้าที่ก็กดขี่

ในแคว้นของพระราชาโกง

คนผู้ประกอบการงานอันไม่ชอบธรรมจึงมีอยู่มาก

ลูกโคที่ยังดื่มนมจึงถูกฆ่าเพราะต้องการหนังทำฝักดาบ

(พระโพธิสัตว์บันดาลให้กบแช่งด่าพระราชาว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ ขชฺชตุ ปญฺจาโล หโต ยุทฺเธ สปุตฺตโก

ยถาหมชฺช ขชฺชามิ คามิเกหิ (๑) อรญฺญโช.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. คามเกหิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอพระเจ้าปัญจาละพร้อมทั้งพระโอรสจงถูกฆ่ากิน

ในสนามรบเหมือนเราซึ่งเกิดในป่าถูกกาบ้านฆ่ากินในวันนี้

(ราชปุโรหิตได้ฟังดังนั้น จึงสนทนากับกบว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น สพฺพภูเตสุ วิเธนฺติ รกฺขํ

ราชาโน มณฺฑูก มนุสฺสโลเก

เนตฺตาวตา ราชา อธมฺมจารี

ยํ ตาทิสํ ชีวมเทยฺยุ ธงฺกา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เจ้ากบ พระราชาทั้งหลายในมนุษยโลก

จะจัดการพิทักษ์รักษาเหล่าสัตว์ทั้งปวงหาได้ไม่

พระราชาจะจัดว่าเป็นอธรรมจารีบุคคล

เพราะเหตุเพียงกากินสัตว์เช่นท่านหามิได้

(กบได้ฟังดังนั้น จึงได้กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อธมฺมรูโป วต พฺรหฺมจารี

อนุปฺปิยํ ภาสสิ ขตฺติยสฺส

วิลุปฺปมานาย (๑) ปุถุปฺปชาย

ปูเชสิ ราชํ ปรมปฺปมาทํ. (๒)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. วิลุมฺปมานาย
  2. ๒ก. ปรมปฺปวาทึ, สี. ปรมปฺปวาทํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านเป็นพรหมจารีบุคคลผู้ไม่มีธรรม

จึงกล่าวยกย่องกษัตริย์

เมื่อประชากรจำนวนมากถูกปล้นอยู่

ท่านก็ยังบูชาพระราชาผู้เลอะเลือนอยู่ได้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สเจ อิทํ พฺรเหฺม สุรชฺชกํ สิยา

ผีตํ รฏฺฐํ มุทิตํ วิปฺปสนฺนํ

ภุตฺวา พลึ อคฺคปิณฺฑญฺจ กากา

น มาทิสํ ชีวมเทยฺยุ ธงฺกาติ.

คนฺธตินฺทุกชาตกํ (๑) ทสมํ. ตึสตินิปาตํ นิฏฺฐิตํ. ตสฺสุทฺทานํ

กึฉนฺท กุมฺภ ชยทฺทิส ฉทฺทนฺต

อถ ปณฺฑิตสมฺภว สิรกปิ

ทกรกฺขส ปณฺฑรนาควโร

อถ สมฺพุล ตินฺทุกเทวสุโตติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ภณฺฑุติณฺฑุกชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านพราหมณ์ ถ้าแคว้นนี้พึงมีพระราชาที่ดีไซร้

ก็จะมั่งคั่ง เบ่งบาน ผ่องใส

ฝูงกาก็จะได้กินก้อนข้าวที่ดีซึ่งเป็นพลีกรรม

ไม่พึงกินสัตว์เช่นเราเลย

คันธตินทุกชาดกที่ ๑๐ จบ

รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้ คือ

๑. กิงฉันทชาดก ๒. กุมภชาดก

๓. ชยัททิสชาดก ๔. ฉัททันตชาดก

๕. สัมภวชาดก ๖. มหากปิชาดก

๗. ทกรักขสชาดก ๘. ปัณฑรกนาคราชชาดก

๙. สัมพุลาชาดก ๑๐. คันธตินทุกชาดก

ติงสตินิบาต จบ