พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ติกนิบาต · อัพภันตรวรรค
๕. มณิสูกรชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๕๔–๔๕๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในอัพภันตรวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ติกนิบาต อัพภันตรวรรค มณิสูกรชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๕๘–๑๕๙
(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นรุกขเทวดาประจำไพรสณฑ์นั้นได้กล่าวว่า)
{๔๕๐} [๔๕๐] ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแก่หมู่หมูที่มาชุมนุมกันข้าพเจ้าได้เห็น มิตรภาพอันน่าอัศจรรย์ควรสรรเสริญแล้วจึงขอกล่าวสรรเสริญไว้ หมูทั้งหลายมีเขี้ยวเป็นกำลังได้ชนะเสือโคร่งด้วย ความสามัคคีอันใด ก็พากันพ้นมรณภัยด้วยความสามัคคีอันนั้น
๔. สิริชาดก (๒๘๔)
ว่าด้วยโภคะเกิดแก่ผู้มีบุญ
(พระบรมศาสดาครั้นตรัสเล่าชาดกนี้แล้วได้ตรัสว่า)
{๔๕๑} [๔๕๑] ผู้ไม่มีบุญจะเป็นผู้มีศิลปะหรือไม่มีก็ตาม ขวนขวายรวบรวม ทรัพย์ใดไว้เป็นอันมาก ผู้มีบุญย่อมได้ใช้สอยทรัพย์เหล่านั้น{๔๕๒} [๔๕๒] โภคะเป็นอันมากย่อมล่วงเลยคนอื่น ๆ ไปเสีย มาเกิดขึ้นในที่ ทั้งปวงทีเดียว สำหรับผู้ที่ทำบุญไว้แล้ว ใช่แต่เท่านั้น รัตนะ ทั้งหลายก็เกิดขึ้นแม้ในที่ที่มิใช่บ่อเกิด{๔๕๓} [๔๕๓] ไก่ แก้วมณี ไม้เท้า และหญิงชื่อว่าปุญญลักขณาเทวี ย่อม เกิดขึ้นแก่อนาถบิณฑิกเศรษฐีผู้ไม่มีบาป ผู้ที่ได้ทำบุญไว้แล้ว
๕. มณิสูกรชาดก (๒๘๕)
ว่าด้วยของดีใครทำลายไม่ได้
(พวกหมูได้เข้าไปหาดาบสโพธิสัตว์แล้วกล่าวว่า)
{๔๕๔} [๔๕๔] พวกข้าพเจ้าประมาณ ๓๐ ตัวอาศัยอยู่ในถํ้ามณีมา ๗ ปี ได้ ปรึกษากันว่าจะช่วยกันกำจัดแสงมณีให้หมองลง
{๔๕๕} [๔๕๕] พวกข้าพเจ้าจึงช่วยกันเสียดสีมณี มณีกลับมีสีสุกใสขึ้นกว่าเก่า บัดนี้พวกข้าพเจ้าขอถามท่านถึงเหตุนั้น ท่านเข้าใจสิ่งที่ควรจะทำในเรื่องนี้อย่างไร(ดาบสโพธิสัตว์บอกหมูทั้งหลายว่า)
{๔๕๖} [๔๕๖] ดูก่อนหมูทั้งหลาย มณีนี้เป็นแก้วไพฑูรย์ ไม่หยาบกระด้าง หมดจดงดงาม ใคร ๆ ไม่สามารถจะกำจัดแสงแก้วไพฑูรย์นั้น ให้หมองลงได้เลย ท่านทั้งหลายจงพากันหลบไปอยู่ที่อื่นเสียเถิด
๖. สาลุกชาดก (๒๘๖)
ว่าด้วยอุบายไม่ไห้ถูกฆ่า
(โคมหาโรหิตะโพธิสัตว์ได้กล่าวกะโคจูฬโรหิตะผู้เป็นน้องว่า)
{๔๕๗} [๔๕๗] เจ้าอย่าริษยาหมูสาลุกะเลยเพราะว่าหมูสาลุกะตัวนี้บริโภค อาหารที่ทำให้เดือดร้อน เจ้าจงกระตือรือร้นให้น้อยลง กินแต่ ข้าวลีบนี้เถิด นี้เป็นลักษณะที่ทำให้มีอายุยืน{๔๕๘} [๔๕๘] ในไม่ช้า ราชบุรุษผู้มีบริวารมากนั้นก็จะเป็นแขกมาประชุมกัน ณ สถานที่นี้ ในกาลนั้น เจ้าก็จะได้เห็นหมูสาลุกะตัวนี้ถูกทุบ ด้วยสากนอนตายอยู่(พระบรมศาสดาตรัสว่า)
{๔๕๙} [๔๕๙] พอเห็นหมูสาลุกะถูกเขาทุบด้วยสากนอนตายอยู่ วัวแก่ทั้งสอง ตัวก็คิดเหมือนกันว่า ‘ข้าวลีบเป็นอาหารชั้นเยี่ยมของเราแล้ว’
จบ ๕. มณิสูกรชาดก