พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · อาวาริยวรรค
๖. มิคาโลปชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๖๓–๘๖๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในอาวาริยวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต อาวาริยวรรค มิคาโลปชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๕๑–๒๕๒
(พระนางอาสังกาเทวีได้กราบทูลว่า)
{๘๖๒} [๘๗๔] ข้าแต่พระมหาราชผู้ประเสริฐคำที่พระองค์ตรัสว่าอาสังกา นั่นแหละเป็นชื่อของหม่อมฉันขอพระองค์ทรงรอหน่อย หม่อมฉันขอบอกลาบิดาก่อน
๖. มิคาโลปชาดก (๓๘๑)
ว่าด้วยโทษของการดื้อรั้น
(พญาแร้งโพธิสัตว์เรียกลูกมาสอนว่า)
{๘๖๓} [๘๗๕] ลูกมิคาโลปะเอ๋ย พ่อไม่พอใจเลยที่เจ้าบินไปไกลเช่นนั้น เจ้าบินสูงเกินไป ไปเสพภูมิสถานอันไม่ควร{๘๖๔} [๘๗๖] ลูกเอ๋ย เมื่อใดแผ่นดินปรากฏแก่เจ้าเหมือนคันนาสี่เหลี่ยม เมื่อนั้นเจ้าจงบินกลับจากที่นั้นเสีย อย่าบินเลยจากที่นั้นไปเป็นอันขาด{๘๖๕} [๘๗๗] แม้นกตัวอื่น ๆ ที่มีปีกบินไปในอากาศได้ก็มีอยู่มาก นกเหล่านั้น ที่สำคัญตัวเสมอด้วยแผ่นดินและภูเขาถูกกำลังลมพัดพินาศไป มากมายแล้ว(พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า)
{๘๖๖} [๘๗๘] แร้งมิคาโลปะไม่เชื่อฟังคำสั่งสอนของแร้งอปรัณณะผู้บิดา ซึ่งเป็นผู้ใหญ่ บินผ่านลมตามฤดูกาลขึ้นไปตกอยู่ในอำนาจของ ลมกรดแล้ว{๘๖๗} [๘๗๙] ลูกเมียของแร้งมิคาโลปะนั้นและแร้งอื่นที่อาศัยแร้งนั้นอยู่พา กันถึงความพินาศสิ้นเพราะแร้งมิคาโลปะไม่ทำตามโอวาทของบิดา
{๘๖๘} [๘๘๐] ผู้ใดในโลกนี้ไม่เชื่อฟังถ้อยคำของผู้ใหญ่ ผู้นั้นย่อมเป็นเหมือน แร้งที่ละเมิดคำสั่งสอนบินเลยขอบเขตไปทั้งหมดย่อมถึง ความพินาศไปเพราะไม่ทําตามคำสั่งสอนของท่านผู้รู้
๗. สิริกาฬกัณณิชาดก (๓๘๒)
ว่าด้วยสิริกับกาฬกัณณี
(เศรษฐีโพธิสัตว์สนทนากับกาฬกัณณีเทพธิดาว่า)
{๘๖๙} [๘๘๑] ท่านเป็นใครหนอ มีผิวพรรณดำ ไม่น่ารักน่าดูเลย ท่านเป็น ใครหรือเป็นธิดาของใคร พวกเราจะรู้จักท่านได้อย่างไร
(กาฬกัณณีเทพธิดาตอบว่า)
{๘๗๐} [๘๘๒] ดิฉันเป็นธิดาของท้าววิรูปักษ์มหาราช เป็นคนดุร้าย ตัวดำ ไม่มีวาสนา ทวยเทพเรียกฉันว่ากาฬกัณณี ดิฉันขอพักอาศัยอยู่ใน สำนักของท่านสักราตรีหนึ่ง ขอท่านจงให้โอกาสเถิด(เศรษฐีโพธิสัตว์ถามว่า)
{๘๗๑} [๘๘๓] ท่านมีใจมั่นอยู่ในบุรุษผู้มีศีล มีความประพฤติเช่นไร แม่นางกาฬี เราถามท่าน ท่านจงบอกเรา เราจะรู้จักท่านได้อย่างไร(กาฬกัณณีเทพธิดาตอบว่า)
{๘๗๒} [๘๘๔] บุรุษใดชอบลบหลู่ ชอบตีเสมอ ชอบแข่งดี ชอบริษยา ชอบ ตระหนี่ โอ้อวด ได้ทรัพยมาแล้วก็ทำให้พินาศหมดไป บุรุษนั้นเป็นที่รักใคร่ของดิฉัน
จบ ๖. มิคาโลปชาดก