arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เตรสนิบาต

๔. จุลลนารทกัสสปชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๖๔–๑๗๗๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๐ ในเตรสนิบาตมี ๔ ฉบับ

๔๗๗. จูฬนารทกสฺสปชาตก (๔)

๔. จูฬนารทกัสสปชาดก (๔๗๗)

ว่าด้วยกัสสปดาบสสอนจูฬนารทดาบส

(พระโพธิสัตว์ถามลูกชายว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เตรสนิบาต จุลลนารทกัสสปชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๗๓–๒๗๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๔๐๓–๔๐๕

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น เต กฏฺฐานิ ภินฺนานิ น เต อุทกมาภตํ

อคฺคีปิ เต น หาสิโต (๑) กินฺนุ มนฺโทว ฌายสิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม.อิ. หาปิโต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ฟืนลูกก็มิได้ผ่า น้ำลูกก็มิได้ตัก

แม้ไฟลูกก็มิได้ก่อให้โพลงขึ้น

ทำไมหนอ ลูกจึงซบเซาเหมือนคนปัญญาอ่อน

(ดาบสกุมารตอบว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น อุสฺสเห วเน วตฺถุํ กสฺสปามนฺตยามิ ตํ

ทุกฺโข วาโส อรญฺญสฺมึ รฏฺฐํ อิจฺฉามิ คนฺตเว.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อกัสสปะ ลูกหมดความพยายามที่จะอยู่ป่าต่อไป

ขอกราบลาพ่อ การอยู่ในป่าลำบาก

ลูกต้องการจะไปยังเมือง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยถา อหํ อิโต คนฺตฺวา ยสฺมึ ชนปเท วสํ

อาจารํ พฺรเหฺม (๑) สิกฺเขยฺยํ ตํ ธมฺมํ อนุสาส มํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ม. พฺรหมํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อพราหมณ์ ลูกไปจากที่นี้แล้ว

ไปอยู่ชนบทใดชนบทหนึ่ง

พึงศึกษาอาจาระอันเป็นประเพณีที่ควรศึกษา

ขอพ่อกรุณาสอนธรรม นั้นให้ลูกด้วย

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑หมายถึงมารยาทซึ่งเป็นจารีตประเพณีที่ควรศึกษาของสถานที่นั้น (ขุ.ชา.อ. ๖/๔๒/๑๖๑)
  2. ๒ธรรม หมายถึงจารีตประเพณีของชาวชนบทนั้น (ขุ.ชา.อ. ๖/๔๓/๑๖๑)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

สเจ อรญฺญํ หิตฺวาน วนมูลผลานิ จ

รฏฺเฐ โรจยเส วาสํ ตํ ธมฺมํ นิสาเมหิ เม.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ถ้าลูกทิ้งป่าและมูลผลาหารในป่า

พอใจการอยู่ในเมือง

ลูกจงตั้งใจฟังธรรมนั้นจากพ่อ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วิสํ มา ปฏิเสวิตฺโถ ปปาตํ ปริวชฺชย

ปงฺเก จ มา วิสีทิตฺโถ (๑) ยตฺโต จาสีวิเส จเร.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ม. ปงฺโก จ มา วิสิยิตฺโถ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อย่าเสพของมีพิษ ๑ จงเว้นเหวให้ห่างไกล ๑

อย่าจมลงในเปือกตม ๑ พึงระมัดระวังเมื่ออยู่ใกล้อสรพิษ ๑

(ดาบสกุมารเมื่อไม่รู้ความหมายของคำที่พ่อกล่าวโดยย่อ จึงถามว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กินฺนุ วิสํ ปปาโต วา ปงฺโก วา พฺรหฺมจารินํ

กํ ตฺวํ อาสีวิสํ พฺรูสิ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อะไรหนอคือของมีพิษ เหว

หรือเปือกตม สำหรับผู้ประพฤติพรหมจรรย์

อะไรที่พ่อกล่าวว่า เป็นอสรพิษ

ลูกถามแล้ว ขอพ่อจงบอกเรื่องนั้น

(ฝ่ายพระโพธิสัตว์ตอบว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อาสโว ตาต โลกสฺมึ สุรา นาม ปวุจฺจติ

มนุญฺโญ (๑) สุรภี วคฺคุ สาทุขุทฺทรสูปโม

วิสํ ตทาหุ อริยา เส พฺรหฺมจริยสฺส นารท.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก.สี.อิ. มนุญฺญา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อนารทะ ของหมักดองในโลกที่เขาเรียกชื่อว่าสุรา

ทำใจให้ฮึกเหิม มีกลิ่นหอม น่าพอใจ มีรสอร่อยเหมือนน้ำผึ้ง

สุรานั้น พระอริยะทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นของมีพิษสำหรับพรหมจรรย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิตฺถิโย ตาต โลกสฺมึ ปมตฺตํ ปมเถนฺติ ตา

หรนฺติ ยุวิโน จิตฺตํ ตูลํ ภฏฺฐํว มาลุโต

ปปาโต เอโส อกฺขาโต พฺรหฺมจริยสฺส นารท.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อนารทะ หญิงทั้งหลายในโลกย่อมย่ำยีชายผู้ประมาทแล้ว

พวกหล่อนย่อมชักจูงจิตของชายหนุ่มไป

เหมือนลมพัดปุยนุ่นที่พลัดตกจากต้น

สภาพนั้นบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นเหวสำหรับพรหมจรรย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ลาโภ สิโลโก สกฺกาโร ปูชา ปรกุเลสุ จ

ปงฺโก เอโสว อกฺขาโต พฺรหฺมจริยสฺส นารท.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ลาภ ๑ ความมีชื่อเสียง ๑ สักการะ ๑

การบูชาในสกุลอื่น ๆ ๑

พ่อนารทะ นี้แหละบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นเปือกตมของพรหมจรรย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สสตฺถา (๑) ตาต ราชาโน อาวสนฺติ มหึ อิมํ

เต ตาทิเส มนุสฺสินฺเท มหนฺเต ตาต นารท.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก.ม. มหนฺตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อนารทะ พระราชาทั้งหลายทรงมีศัสตราวุธ

ทรงปกครองแผ่นดินนี้

พระราชาผู้จอมมนุษย์ ผู้ยิ่งใหญ่เช่นนั้น

เจ้าควรระวัง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิสฺสรานํ อธิปตีนํ น เตสํ ปาทโต จเร

อาสีวิโสติ (๑) อกฺขาโต พฺรหฺมจริยสฺส นารท.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. อาสีวิโสโส
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อนารทะ พระราชาผู้เป็นอิสระ เป็นอธิบดีเหล่านั้น

เจ้าอย่าอยู่ใกล้ชิดเลย

พระราชานี้แหละบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นอสรพิษสำหรับพรหมจรรย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ภตฺตตฺโถ ภตฺตกาเล จ ยํ เคหํ อุปสงฺกเม

ยเทตฺถ กุสลํ ชญฺญา ตตฺถ ฆาเสสนํ จเร.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง คนผู้ต้องการอาหารในเวลาอาหาร

พึงเข้าไปยังเรือนหลังใดหลังหนึ่ง

บรรดาเรือนเหล่านี้ เจ้าพึงเที่ยวแสวงหาอาหาร

ในเรือนหลังที่ตนทราบว่าดีงาม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปวิสิตฺวา ปรกุลํ ปานตฺถํ โภชนาย วา

มิตํ ขาเท มิตํ ภุญฺเช น จ รูเป มนํ กเร.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้นเข้าไปยังสกุลอื่นเพื่อประโยชน์แก่น้ำหรือโภชนาหาร

ควรขบเคี้ยวบริโภคแต่พอประมาณ ไม่ควรใฝ่ใจในรูป

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โคฏฺฐํ มชฺชํ กิราสญฺจ (๑) สภา นิกิรณานิ จ

อารกา ปริวชฺเชหิ ยานีว วิสมํ ปถนฺติ.

จูฬนารทชาตกํ (๒) จตุตฺถํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. กิราฏญฺจ
  2. ๒ฉ.ม. จูฬนารทชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คอกโค ๑ โรงสุรา ๑ นักเลง ๑ หอประชุม ๑

สถานที่เก็บเงินทอง ๑ เจ้าจงเว้นให้ห่างไกล

เหมือนคนขับยานพาหนะเว้นหนทางที่ขรุขระ

จูฬนารทกัสสปชาดกที่ ๔ จบ