๓. มังคลพุทธวงศ์

โกณฺฑญฺญสฺส อปเรน มงฺคโล นาม นายโก

ตมํ โลเก นิหนฺตฺวาน ธมฺโมกฺกมภิธารยิ ฯ

อตุลาสิ ๔ ปภา ตสฺส ชิเนหญฺเญหิ อุตฺตริ ๕

จนฺทสุริยปฺปภํ หนฺตฺวา ทสสหสฺสี วิโรจติ ฯ

โสปิ พุทฺโธ ปกาเสสิ จตุโร สจฺจวรุตฺตเม

เต เต สจฺจรสํ ปิตฺวา วิโนเทนฺติ มหาตมํ ฯ

ปตฺวาน โพธิมตุลํ ปฐเม ธมฺมเทสเน

โกฏิสตสหสฺสานํ ปฐมาภิสมโย ๑ อหุ ฯ

สุรินฺทเทวภวเน พุทฺโธ ๒ ธมฺมมเทสยิ

ตทา โกฏิสตสหสฺสานํ ๓ ทุติยาภิสมโย อหุ ฯ

ยทา สุนนฺโท จกฺกวตฺติ สมฺพุทฺธมุปสงฺกมิ

ตทา อาหนิ สมฺพุทฺโธ ธมฺมเภรึ วรุตฺตมํ ฯ

สุนนฺทสฺสานุจรา จ ๔ ตทาสุํ นวุติโกฏิโย

สพฺเพ ๕ เต นิรวเสสา อเหสุํ เอหิภิกฺขุกา ฯ

สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ มงฺคลสฺส มเหสิโน

โกฏิสตสหสฺสานํ ปฐโม อาสิ สมาคโม ฯ

โกฏิสตสหสฺสานํ ๖ ทุติโย อาสิ สมาคโม

ตติเย นวุติโกฏีนํ ตติโย อาสิ สมาคโม ฯ

ขีณาสวานํ วิมลานํ ตทา อาสิ สมาคโม

อหํ เตน สมเยน สุรุจิ นาม พฺราหฺมโณ ฯ

อชฺฌายิโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทาน ปารคู

ตมหํ อุปสงฺกมึ สรณํ คนฺตฺวาน สตฺถุโน ฯ

สมฺพุทฺธปฺปมุขํ สงฺฆํ คนฺธมาเลน ปูชยึ

ปูเชตฺวา คนฺธมาเลน ควปาเนน ตปฺปยึ ฯ

โสปิ มํ พุทฺโธ พฺยากาสิ มงฺคโล ทิปทุตฺตโม

อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ ฯ

อหุ ๑ กปิลวฺหยา รมฺมา นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต

ปธานํ ปทหิตฺวาน กตฺวา ทุกฺกรการิกํ ๒ ฯ

อชปาล รุกฺขมูลสฺมึ ๓ นิสีทิตฺวา ตถาคโต

ตตฺถ ปายาสํ ปคฺคยฺห เนรญฺชรมุเปหิติ ฯ

เนรญฺชราย ตีรมฺหิ ปายาสํ อทิ โส ชิโน

ปฏิยตฺต วรมคฺเคน โพธิมูลมฺหิ เอหิติ ฯ

ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา โพธิมณฺฑํ อนุตฺตรํ

อสฺสตฺถรุกฺขมูลมฺหิ พุชฺฌิสฺสติ มหายโส ฯ

อิมสฺส ชนิกา มาตา มายา นาม ภวิสฺสติ

ปิตา สุทฺโธทโน นาม อยํ เหสฺสติ โคตโม ฯ

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา

โกลิโต อุปติสฺโส จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา

อานนฺโท นามุปฏฺฐาโก อุปฏฺฐิสฺสติ มํ ชินํ ฯ

เขมา อุปฺปลวณฺณา จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา ฯ

โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจติ

จิตฺโต จ หตฺถาฬวโก อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐกา ๔ ฯ

นนฺทมาตา จ อุตฺตรา อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐิกา

อายุ วสฺสสตํ ตสฺส โคตมสฺส ยสสฺสิโน ฯ

อิทํ สุตฺวาน วจนํ อสมสฺส มเหสิโน

อาโมทิตา นรมรู พุทฺธวีชงฺกุโร อยํ ฯ

อุกฺกุฏฺฐิ สทฺทา วตฺตนฺติ อปฺโผเฏนฺติ หสนฺติ จ

กตญฺชลี นมสฺสนฺติ ทสสหสฺสี สเทวกา ฯ

ยทิมสฺส โลกนาถสฺส วิรชฺฌิสฺสาม สาสนํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ยถา มนุสฺสา นทึ ตรนฺตา ปฏิติตฺถํ วิรชฺฌิย

เหฏฺฐา ติตฺถํ คเหตฺวาน อุตฺตรนฺติ มหานทึ ฯ

เอวเมว มยํ สพฺเพ ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ ฯ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา ภิยฺโย จิตฺตํ ปสาทยึ

อุตฺตรึ วตฺตมธิฏฺฐาสึ ทสปารมิปูริยา ฯ

ตทา ปีตึ นุพฺรูหนฺโต สมฺโพธิวรปตฺติยา

พุทฺเธ ทตฺวาน มํ เคหํ ปพฺพชึ ตสฺส สนฺติเก ฯ

สุตฺตนฺตํ วินยญฺจาปิ นวงฺค สตฺถุสาสนํ

สพฺพํ ปริยาปุณิตฺวาน โสภยึ ชินสาสนํ ฯ

ตตฺถปฺปมตฺโต วิหรนฺโต พฺรหฺมํ ภาเวตฺวา ภาวนํ

อภิญฺญาสุ ปารมึ คนฺตฺวา พฺรหฺมโลกมคญฺฉิหํ ฯ

นครํ อุตฺตรํ นาม อุตฺตโร นาม ขตฺติโย

อุตฺตรา นาม ชนิกา มงฺคลสฺส มเหสิโน ฯ

นว วสฺสสหสฺสานิ อคารํ อชฺฌาวสิ ๑ โส

ยสวา สุจิมา สิริมา ตโย ปาสาทมุตฺตมา ฯ

สมตึสสหสฺสานิ นาริโย สมลงฺกตา

ยสวตี นาม นารี สีวโล นาม อตฺรโช ฯ

นิมิตฺเต จตุโร ทิสฺวา อสฺสยาเนน นิกฺขมิ

อนูนอฏฺฐมาสานิ ๒ ปธานํ ปทหี ชิโน ฯ

พฺรหฺมุนา ยาจิโต สนฺโต มงฺคโล โลกนายโก

วตฺตจกฺโก มหาวีโร จเรสิ ๓ ทิปทุตฺตโม ฯ

สุเทโว ธมฺมเสโน จ อเหสุํ อคฺคสาวกา

ปาลิโต นามุปฏฺฐาโก มงฺคลสฺส มเหสิโน ฯ

สีวลา จ อโสกา จ อเหสุํ อคฺคสาวิกา

โพธิ ตสฺส ภควโต นาครุกฺโขติ วุจฺจติ ฯ

นนฺโท เจว วิสาโข จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐกา

อนุฬา เจว สุมนา ๔ จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐิกา ฯ

อฏฺฐาสีติรตนานิ อจฺจุคฺคโต มหามุนิ

ตโต นิทฺธาวตี รํสิ อเนกสตสหสฺสิโย ฯ

นวุติ วสฺสสหสฺสานิ อายุ วิชฺชติ ตาวเท

ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ

ยถาปิ สาคเร อุมฺมิ น สกฺกา เต ๕ คเณตุเย

ตเถว สาวกา ตสฺส น สกฺกา เต คเณตุเย ฯ

ยาว อฏฺฐาสิ สมฺพุทฺโธ มงฺคโล โลกนายโก

น ตสฺส สาสเน อตฺถิ สกิเลสมรณํ ๑ ตทา ฯ

ธมฺโมกฺกํ ธารยิตฺวาน สนฺตาเรตฺวา มหาชนํ

ชลิตฺวา ธุมเกตูว นิพฺพุโต โส มหายโส ฯ

สงฺขารานํ สภาวตฺตํ ทสฺสยิตฺวา สเทวเก

ชลิตฺวา อคฺคิกฺขนฺโธว สุริโย อตฺถงฺคโต ยถา ฯ

อุยฺยาเน เวสฺสเร ๒ นาม พุทฺโธ นิพฺพายิ มงฺคโล

ตตฺเถวสฺส ชินถูโป ตึสโยชนมุคฺคโตติ ฯ

มงฺคลพุทฺธวํโส ตติโย ฯ

๑ ม. ยุ. อสงฺโขภา ฯ ๒ ม. ยุ. ปวโร ฯ ๓ ม. ยุ. จิตฺโต ฯ ๔ ยุ. อตุลาปิ ฯ

๕ ม. ยุ. อุตฺตรึ ฯ

๑ ม. ธมฺมาภิสมโย ฯ ๒ ยุ. ยทา พุทฺโธ ปกาสยิ ฯ ๓ ม. ยุ. โกฏิสหสฺสานํ ฯ

๔ ม. ยุ. ชนตา ฯ ๕ ม. ยุ. สพฺเพปิ ฯ ๖ ม. ทุติโย โกฏิสตสหสฺสานํ ฯ ยุ. ทุติโย

โกฏิสหสฺสานํ ตติโย นวุติโกฏีนํ ฯ

๑ ม. อหุ ฯเปฯ ตถาคโตติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ยุ. สพฺพตฺถ

ทุกฺกรการิยํ ฯ ๓ ยุ. อชปาลรุกฺขมูลสฺมึ - ยทิ มุญฺจามิมํ ชินนฺติ อิเม ปาฐา

นตฺถิ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๔ โป. เหสฺสนฺตุ หสนฺติ จ ฯ

๑ ม. ยุ. อชฺฌา โส วสิ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ยุ. อนูนกํ อฏฺฐมาสํ ฯ

๓ ม. ยุ. วเน สิริวรุตฺตเม ฯ ๔ ม. ยุ. สุตนา ฯ ๕ ม. ยุ. ตา ฯ

สมัยต่อมาจากพระโกณฑัญญะ มีพระพุทธเจ้าพระนามว่ามงคล ทรงกำจัดความมืดในโลกแล้ว ทรงชูคบเพลิงคือ พระธรรมสว่างไสวพระองค์มีพระรัศมีไม่มีอะไรเปรียบปาน ยิ่งกว่าพระพิชิตมารอื่นๆทรงกำจัดรัศมีพระจันทร์และพระอาทิตย์ ส่องแสงไพโรจน์ในหมื่นจักวาล แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นก็ทรงประกาศจตุสัจธรรมอันประเสริฐสุด เทวดาและมนุษย์ได้ดื่มรสสัจธรรมแล้ว ย่อมบรรเทาความมืดตื้อได้ ในคราวที่พระองค์ทรงบรรลุพระโพธิญาณ อันไม่มีอะไรเปรียบแล้ว ทรงแสดงธรรมครั้งแรก ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ได้มีแก่สัตว์แสนโกฏิ พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมที่พิภพของท้าวสักกะจอมอสูร

ครั้งนั้น ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ ได้มีแก่ทวยเทพแสนโกฏิ ในกาลเมื่อพระเจ้าจักรพรรดิ พระนามว่า สุนันทะเสด็จเข้าไปเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าทรงตีกลองธรรมเภรีอันประเสริฐสุดและครั้งนั้น บริวารของพระเจ้าสุนันทะ มีประมาณเก้าสิบโกฏิครั้งที่ ๒ พระสาวกมาประชุมกันแสนโกฏิ ครั้งที่ ๓ พระสาวกมาประชุมกันเก้าสิบโกฏิ การประชุมครั้งนั้น ล้วนแต่พระขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน สมัยนั้น เราเป็นพราหมณ์มีนามว่าสุรุจิ เป็นผู้เล่าเรียน ทรงมนต์ รู้จบไตรเพท เราได้เข้าเฝ้าพระศาสดาพระองค์นั้น ได้ถึงพระองค์เป็นสรณะและได้บูชาพระสงฆ์ อันมีพระสัมพุทธเจ้าเป็นประมุขด้วยของหอมและดอกไม้ อังคาสด้วยน้ำนมโคจนสำราญพระทัย แม้พระพุทธมงคลผู้อุดมกว่าสัตว์พระองค์นั้น ก็พยากรณ์เราว่า ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก ...........

..................... ข้ามแม่น้ำใหญ่ ฉะนั้น เราได้

ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้ว ยังจิตให้เลื่อมใสอย่างยิ่ง เราอธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ให้ยิ่งขึ้น ครั้งนั้น เราพอกพูนปีติ เพื่อบรรลุสัมโพธิญาณอันประเสริฐ จึงถวายเรือนของเราแก่พระพุทธเจ้า แล้วออกบวชในสำนักของพระองค์ เราเล่าเรียนพระสูตรและพระวินัย อันเป็นสัตถุศาสน์มีองค์ ๙ ประการแล้วทำพระศาสนาของพระชินเจ้าให้งาม ครั้งนั้น เราเป็นผู้ไม่ประมาทเจริญพรหมวิหารภาวนา ถึงที่สุดในอภิญญาแล้วได้ไปยังพรหมโลกพระนครชื่อว่าอุตระพระมหากษัตริย์พระนามว่าอุตระ เป็นพระชนกของพระมงคลบรมศาสดาพระชนนีพระนามว่า อุตรา

พระองค์ทรงครอบครองอาคารสถานอยู่เก้าหมื่นปี ทรงมีปราสาทอันประเสริฐ๓ ปราสาท ชื่อว่ายสวา สุจิมาและสิริมา มีพระสนมนารีกำนัลในสามหมื่นนาง ล้วนแต่ประดับประดาสวยงาม พระมเหสีพระนามว่ายสวดี พระราชโอรสพระนามว่าสีวละ พระชินเจ้าทรงเห็นนิมิตร ๕ ประการ จึงเสด็จออกผนวชด้วยอัสสวราชยานต้น ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๘ เดือนเต็ม พระมงคลมหาวีรเจ้าผู้เป็นนายกของโลกอุดมกว่าสัตว์ อันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร

พระองค์มีพระสุเทวเถระและพระธรรมเสนเถระเป็นอัครสาวก พระเถระชื่อปาลิตะ เป็นอุปัฏฐากพระสีวลาเถรีและพระอโสกาเถรีเป็นอัครสาวิกา ไม้โพธิ์ของพระผู้มีพระภาคนั้น เรียกกันว่าต้นกากะทิง นันทอุบาสก และวิสาขอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐากอนุฬาอุบาสิกาและสุมนาอุบาสิกาเป็นอุปัฏฐายิกา พระมงคลมหามุนีสูง ๘๐ ศอก พระรัศมีแผ่ซ่านออกจากพระองค์ ไปไกลหลายแสนโลกธาตุในขณะนั้น มนุษย์มีอายุเก้าหมื่นปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏสงสารได้มากมาย สาวกของพระองค์ใครๆ ไม่สามารถจะนับได้ ฉะนั้นครั้งนั้น พระสัมพุทธมงคลผู้เป็นนายกของโลก ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เพียงนั้น ในพระศาสนาของพระองค์ไม่มีการตายอย่างคนมีกิเลสเลย

พระองค์ผู้ทรงยศใหญ่ทรงชูดวงไฟคือพระธรรมสว่างจ้าทรงช่วยมหาชนให้ข้ามพ้นวัฏสงสาร ทรงรุ่งเรืองเหมือนดาวธุมเกตแล้วเสด็จนิพพาน ทรงแสดงสภาวะแห่งสังขาร ในมนุษยโลกพร้อมทั้งเทวโลก ทรงรุ่งเรืองเหมือนกองไฟ แล้วเสด็จเข้านิพพานเหมือนพระอาทิตย์อัสดงคต ฉะนั้น พระพุทธมงคลเสด็จปรินิพพานที่พระราชอุทยานชื่อเวสสระ พระสถูปของพระองค์สูง ๓๐ โยชน์ประดิษฐานอยู่ในพระราชอุทยานนั้น.

จบมังคลพุทธวงศ์ที่ ๓