พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต · วรรคที่ ๕
๒. ธรรมปาลเถรคาถา
เล่ม ๒๖ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๙๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๙ ในวรรคที่ ๕มี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ ๕ ธรรมปาลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๐๒–๔๐๓
๕. ปัญจมวรรค
๑. กุมารกัสสปเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญพระรัตนตรัย
นัยว่า ท่านพระกุมารกัสสปเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๙๘}[๒๐๑] น่าอัศจรรย์จริงหนอ พระพุทธเจ้า พระธรรม และ พระคุณสมบัติของพระศาสดาของเราทั้งหลาย ซึ่งเป็นที่ ที่พระสาวกจักทำให้แจ้งซึ่งธรรมเช่นนี้[๒๐๒] อุปาทานขันธ์ ๕ ในอสงไขยกัปสิ้นสุดแล้ว ร่างกายนี้เป็นชาติสุดท้าย เป็นที่สุดแห่งอุปาทานขันธ์เหล่านั้น การเวียนเกิดและเวียนตายก็เป็นครั้งสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ ไม่มีอีกต่อไป
๒. ธัมมปาลเถรคาถา
สุภาษิตแสดงชีวิตไม่ไร้ประโยชน์
นัยว่า ท่านพระธัมมปาลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๙๙}[๒๐๓] ภิกษุหนุ่มรูปใดแลเพียรพยายามอยู่ในพระพุทธศาสนา ภิกษุรูปนั้นแหละชื่อว่าผู้ตื่นอยู่ในหมู่ผู้หลับไหลทั้งหลาย ชีวิตของเธอไม่ไร้ประโยชน์
- ๑อสงไขยกัป หมายถึงมหากัปที่กำหนดนับไม่ได้ (ขุ.เถร.อ. ๑/๕๐๑)
[๒๐๔] เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญาระลึกถึงคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลายอยู่ พึงประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส และการเห็นธรรมเนือง ๆ เถิด
๓. พรหมาลิเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญผู้สงบ
นัยว่า ท่านพระพรหมาลิเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๓๐๐}[๒๐๕] อินทรีย์ของผู้ใดถึงความสงบแล้วเหมือนม้าที่นายสารถีฝึกดีแล้ว แม้เทวดาทั้งหลายก็ยังชื่นชมต่อผู้นั้นผู้ละมานะ ได้แล้ว ไม่มีอาสวะ เป็นผู้คงที่[๒๐๖] อินทรีย์ทั้งหลายของเราถึงความสงบแล้วเหมือนม้าที่นายสารถีฝึกดีแล้ว แม้เทวดาทั้งหลายก็พากันชื่นชมต่อเรา ผู้ละมานะได้แล้ว ไม่มีอาสวะ เป็นผู้คงที่
๔. โมฆราชเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยากับกายเศร้าหมองใจผ่องใส
นัยว่า ท่านพระโมฆราชเถระอันพระศาสดาตรัสถามด้วยพุทธคาถา อย่างนี้ว่า
{๓๐๑}[๒๐๗] ดูก่อนโมฆราชผู้มีผิวพรรณทราม แต่มีจิตใจงดงาม ท่านเป็นภิกษุผู้มีใจตั้งมั่นเป็นนิจ จักทำอย่างไรตลอดราตรี แห่งเวลาหนาว เย็นเช่นนี้
จบ ๒. ธรรมปาลเถรคาถา