พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา · ทุกนิบาต
๒. ชันตาเถรีคาถา
เล่ม ๒๖ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในทุกนิบาตมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา ทุกนิบาต ชันตาเถรีคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๖๑๖–๖๑๗
๒. ทุกนิบาต
๑. อภิรูปนันทาเถรีคาถา
พระพุทธโอวาทสอนพระนันทาเถรี
{๔๒๐}นัยว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสสอนนันทาสิกขมานาเนือง ๆ ด้วยพระคาถาเหล่านี้อย่างนี้ว่า
[๑๙] ดูก่อนนันทา เธอจงพิจารณาดูอัตภาพซึ่งเป็นโครงกระดูก ๓๐๐ ท่อน กระสับกระส่าย ไม่สะอาด เป็นของเปื่อยเน่า จงอบรมจิตให้ตั้งมั่นมีอารมณ์เดียวด้วยอสุภภาวนา[๒๐] อนึ่ง เธอจงอบรมจิตให้หานิมิตมิได้ และบรรเทาอนุสัย คือมานะเสีย เพราะการละมานะเสียได้ แต่นั้นก็จัก เป็นผู้สงบเที่ยวไป
๒. ชันตาเถรีคาถา
สุภาษิตแสดงผลการเจริญโพชฌงค์
(พระชันตาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วพิจารณาคุณวิเศษที่ตนได้บรรลุ ได้ภาษิตคาถา ๒ คาถาเหล่านี้ด้วยอำนาจความปีติว่า)
{๔๒๑}[๒๑] โพชฌงค์ ๗ ประการซึ่งเป็นหนทางแห่งการบรรลุพระ นิพพาน เราเจริญมาแล้วทั้งหมดตามที่พระพุทธเจ้า ทรงแสดงไว้
[๒๒] พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นเราเห็นแล้ว อัตภาพร่างกายของเรานี้เป็นชาติสุดท้าย ชาติสงสารสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป
สุภาษิตแสดงการมีความสุข
(พระภิกษุณีเถรีรูปหนึ่งครั้นบรรลุอรหัตแล้วได้ภาษิตคาถา ๒ คาถา เหล่านี้ว่า)
{๔๒๒}[๒๓] เราพ้นแล้ว พ้นแล้วด้วยดี เป็นผู้พ้นดีแล้วจากสาก จากสามีผู้หาความละอายมิได้ จากอาชีพทำร่ม จากหม้อข้าว จากความขัดสน[๒๔] เรากำลังตัดราคะและโทสะอยู่ เรานั้นเข้าไปยังโคนไม้ เพ่งฌานอยู่ด้วยความเป็นสุขว่า ‘สุขจริงหนอ,
- ๑ชาติสงสาร ในที่นี้คือ สังสารวัฏ ลำดับสืบต่อที่เป็นไปไม่ขาดสายแห่งขันธ์ ธาตุ และอายตนะทั้งหลาย หมายถึงการเวียนว่ายตายเกิดอยูในภพกำเนิดต่าง ๆ (ที.ม.อ. ๙๔, สํ.นิ.อ. ๑๑๐, ขุ.อุ.อ. ๒๘๙) ชาติสงสารสิ้นแล้ว จึงหมายถึงหมดการเวียนว่ายตายเกิดแล้ว
- ๒อรรถกถา สุมังคลมาตุเถรีคาถา หรือ ภิกษุณีผู้เป็นมารดของพระสุมังคละ (ขุ.เถรี.อ. ๓๖)
จบ ๒. ชันตาเถรีคาถา