arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ · จูฬวรรค

๒. สานุวาสีเถรเปตวัตถุ

เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในจูฬวรรคมี ๔ ฉบับ

_______

๒. สาณวาสีเถรเปตวตฺถุ

๒. สานุวาสีเถรเปตวัตถุ

เรื่องเปรตญาติของพระสานุวาสีเถระ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ จูฬวรรค สานุวาสีเถรเปตวัตถุ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๑๙๘–๒๐๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๒๓๒–๒๓๖

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กุณฺฑินาคริโย เถโร สานวาสินิวาสิโก (๑)

โปฏฺฐปาโทติ นาเมน สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สาณวาสินิวาสิโก สี. สานุวาสินิวาสิโน
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระชาวกุณฑินครรูปหนึ่งซึ่งอยู่ประจำที่ภูเขาสานะ

มีชื่อว่า โปฏฐปาทะ เป็นผู้สงบ อบรมอินทรีย์แล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตสฺส มาตา ปิตา ภาตา ทุคฺคตา ยมโลกิกา

ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

มารดา บิดา พี่ชายของท่านตกยาก เกิดในยมโลก

เพราะทำกรรมชั่วไว้จึงไปเกิดในเปตโลก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เต ทุคฺคตา สูจิกฏฺฐา กิลนฺตา นคฺคิโน กิสา

อุตฺตสนฺตา (๑) มหตฺตาสา (๒) น เทสฺเสนฺติ กุรูริโน. (๓)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. โอตฺตปฺปนฺตา
  2. ๒สี. มหาตาสา
  3. ๓ก. กุรุทฺทิโน
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เปรตเหล่านั้นตกยาก มีร่างกายเศร้าหมอง

อึดอัดด้วยของบูดเน่า ลำบากยิ่งนัก

เปลือยกาย ซูบผอม สะดุ้งหวาดเสียวมาก

ทำงานหนัก ไม่กล้าปรากฏตัว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตสฺส ภาตา วิตริตฺวา นคฺโค เอกปเถกโก

จตุกุณฺฑิโก ภวิตฺวาน เถรสฺส ทสฺสยีตุมํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เปรตพี่ชายของท่านเพียงคนเดียวกล้าเปลือยกาย

คลานไปแสดงตนแก่พระเถระในทางเปลี่ยว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร จามนสิกตฺวา (๑) ตุณฺหีภูโต อติกฺกมิ

โส จ วิญฺญาปยี เถรํ ภาตา เปตํ คโต (๒) อหํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. สามนสิกตฺวา
  2. ๒ฉ.ม. เปตคโต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ฝ่ายพระเถระก็ไม่ได้ใส่ใจถึง

เดินผ่านไปอย่างสงบ

เปรตนั้นจึงบอกให้พระเถระรู้ว่า

ข้าพเจ้าคือพี่ชายของท่าน ซึ่งไปเกิดในเปตโลก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มาตา ปิตา จ เต ภนฺเต ทุคฺคตา ยมโลกิกา

ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านผู้เจริญ มารดาบิดาของท่านตกยาก เกิดในยมโลก

เพราะทำกรรมชั่วไว้จึงต้องไปเกิดในเปตโลก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เต ทุคฺคตา สูจิกฏฺฐา กิลนฺตา นคฺคิโน กิสา

อุตฺตสนฺตา มหตฺตาสา น ทสฺเสนฺติ กุรูริโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เปรตมารดาบิดาของท่านเหล่านั้นตกยาก มีร่างกายเศร้าหมอง

อึดอัดด้วยของบูดเน่า ลำบากยิ่งนัก

เปลือยกาย ซูบผอม สะดุ้ง หวาดเสียวมาก

ทำงานหนัก ไม่กล้าปรากฏตัว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อนุกมฺปสฺสุ การุณิโก ทตฺวา อนฺวาทิสาหิ โน

ตว ทินฺเนน ทาเนน ยาเปสฺสนฺติ กุรูริโนติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอท่านกรุณาอนุเคราะห์ให้ทานอุทิศส่วนกุศลให้พวกเรา

พวกเปรตที่ทำงานหนักจักเป็นอยู่ได้ด้วยทานที่ท่านให้แล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร จริตฺวา ปิณฺฑาย ภิกฺขู อญฺเญ จ ทฺวาทส

เอกชฺฌํ สนฺนิปตึสุ ภตฺตวิสฺสคฺคการณา. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ภตฺตวิสฺสตฺตรณา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระและภิกษุอื่นอีก ๑๒ รูป เที่ยวบิณฑบาตแล้ว

กลับมาประชุมกัน เพราะต้องทำภัตกิจ ร่วมกัน

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑การฉันภัตตาหารร่วมกัน
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร สพฺเพปิ (๑) เต อาห ยถา ลทฺธํ ททาถ เม

สงฺฆภตฺตํ กริสฺสามิ อนุกมฺปาย ญาตินํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สพฺเพว
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระกล่าวกับภิกษุเหล่านั้นแม้ทั้งหมดว่า

ขอท่านทั้งหลายจงให้ภัตตาหารตามที่ได้มาแก่ผมเถิด

ผมจักทำสังฆภัต เพื่ออนุเคราะห์ญาติทั้งหลาย

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ถวายอาหารแก่สงฆ์
บาลี (มหาจุฬาฯ)

นิยฺยาทยึสุ เถรสฺส เถโร สํฆํ นิมนฺตติ

ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ภิกษุเหล่านั้นจึงมอบถวายพระเถระ

พระเถระจึงนิมนต์สงฆ์มาแล้วถวายทาน

ครั้นถวายแล้วอุทิศส่วนกุศลให้ว่า

ขอผลทานนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลาย

คือ มารดา บิดา และพี่ชายของเรา

ขอญาติทั้งหลายจงมีความสุขเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ โภชนํ อุปปชฺชถ

สุจึ ปณีตํ สมฺปนฺนํ อเนกรสพฺยญฺชนํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในลำดับที่พระเถระอุทิศส่วนบุญให้นั้นเอง

โภชนะสะอาด ประณีต สมบูรณ์ พร้อมด้วยกับมีรสต่าง ๆ

ก็เกิดขึ้นแก่เปรตเหล่านั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตโต อุทฺทสฺสตี ภาตา วณฺณวา พลวา สุขี

ปหูตํ โภชนํ ภนฺเต ปสฺส นคฺคมฺหเส มยํ

ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา วตฺถํ ลภามฺหเสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หลังจากที่ได้ของกินนั้น

เปรตผู้เป็นพี่ชายมีผิวพรรณดี มีกำลัง

มีความสุข ก็มาแสดงตนกล่าวว่า

ท่านผู้เจริญ ดูเอาเถิด โภชนะมีมากมาย

แต่พวกเรายังเปลือยกายอยู่

ขอท่านจงพยายามที่จะให้พวกเราได้ผ้านุ่งผ้าห่มเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร สงฺการกูฏโต อุจฺจินิตฺวาน นนฺตเก (๑)

ปิโลติกํ ปฏํ กตฺวา สํเฆ จาตุทฺทิเส อทา

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ตนฺตเก
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระเลือกเก็บผ้าเก่าจากกองขยะ

เย็บผ้าเก่าให้เป็นจีวร แล้วได้ถวายสงฆ์ผู้มาจากทิศทั้ง ๔

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทตฺวา อนฺวาทิสี เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้นถวายแล้ว ได้อุทิศส่วนกุศลให้ว่า

ขอผลทานนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลาย

คือ มารดา บิดา และพี่ชายของเรา

ขอญาติทั้งหลายจงมีความสุขเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ วตฺถานิ อุปปชฺชิสุํ (๑)

ตโต สุวตฺถวสโน เถรสฺส ทสฺสยีตุมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. อุทปชฺชิสุํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในขณะที่พระเถระอุทิศส่วนบุญให้นั่นเอง

ผ้าทั้งหลายก็เกิดมีแก่เปรตเหล่านั้น

หลังจากได้ผ้าแล้ว เปรตผู้เป็นพี่ชายนุ่งห่มผ้าสวยงาม

มีผิวพรรณดี มีกำลัง มีความสุข

ได้มาแสดงตนแก่พระเถระกล่าวว่า

บาลี (มหาจุฬาฯ)

(วณฺณวา พลวา สุขี (๑) ) ยาวตา นนฺทราชสฺส วิชิตสฺมึ ปฏิจฺฉทา

ตโต พหุตรา ภนฺเต วตฺถานิจฺฉาทนานิ โน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑( ) เอตฺถนฺตเร ปาโฐ ฉ.ม. โปฏฺฐเกสุ น ทิสฺสติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านผู้เจริญ ผ้านุ่งผ้าห่มของพวกเรา

มีมากกว่าผ้าที่มีในแคว้นของพระเจ้านันทราช

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โกเสยฺยกมฺพลียานิ โขมกปฺปาสิกานิ จ

วิปุลา จ มหคฺฆา จ เตปากาเสวลมฺพเร.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คือ ผ้าไหม ผ้าขนสัตว์ ผ้าเปลือกไม้ และผ้าฝ้าย

ผ้าแม้เหล่านั้นเหลือเฟือและมีค่ามากห้อยอยู่ในอากาศนั่นเอง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เต มยํ ปริทหาม ยํ ยํ หิ มนโส ปิยํ

ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา เคหํ ลภามเสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พวกเราเลือกนุ่งห่มเฉพาะผืนที่พอใจ

ขอท่านจงพยายามที่จะให้พวกเราได้บ้านเรือนเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร ปณฺณกุฏึ กตฺวา สํเฆ จาตุทฺทิเส อทา

ทตฺวา จ อุทฺทิสิ (๑) เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ทตฺวา อนฺวาทิสี
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระสร้างกุฎีใบไม้แล้วได้ถวายสงฆ์ผู้มาจากทิศทั้ง ๔

ครั้นถวายแล้วได้อุทิศส่วนกุศลไปให้ว่า

ขอผลแห่งบุญนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลาย

คือ มารดา บิดาและพี่ชายของเรา

ขอพวกญาติจงมีความสุขเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ ฆรานิ อุปปชฺชิสุัํัํัััััั ํ๑

กูฏาคารา นิเวสนา วิภตฺตา ภาคโส มิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในขณะที่พระเถระอุทิศส่วนบุญให้นั่นเอง

เรือนทั้งหลาย คือ ปราสาท และที่อยู่อาศัยอย่างอื่น

ซึ่งจัดสร้างไว้เป็นสัดส่วน ก็เกิดขึ้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น มนุสฺเสสุ อีทิสา ยาทิสา โน ฆรา อิธ

อปิ ทิพฺเพสุ ยาทิสา ตาทิสา โน ฆรา อิธ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรือนในหมู่มนุษย์หาเป็นเช่นเรือนของพวกเราในเปตโลกนี้ไม่

เรือนของพวกเราในเปตโลกนี้เหมือนเรือนในหมู่เทพ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ททฺทลฺลมานา อาเภนฺติ สมนฺตา จตุโร ทิสา

ตถา ภนฺเต ปรกฺกมฺม ยถา ปานํ ลภามฺหเสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เปล่งรัศมีรุ่งเรืองไปโดยรอบทั้ง ๔ ทิศ

ขอท่านจงพยายามที่จะให้พวกเราได้น้ำดื่มเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร กรกํ (๑) ปูเรตฺวา สํเฆ จาตุทฺทิเส อทา

ทตฺวา อนฺวาทิสี เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. กรณํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระจึงตักน้ำเต็มธมกรกแล้ว

ได้ถวายสงฆ์ซึ่งมาจากทิศทั้ง ๔

ครั้นถวายแล้วได้อุทิศส่วนกุศลให้ว่า

ขอผลทานนี้จงสำเร็จแก่พวกญาติของเรา

คือ มารดา บิดา และพี่ชาย

ขอพวกญาติของเราจงมีความสุขเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ ปานียํ อุปปชฺชถ

คมฺภีรา จตุรสฺสา จ โปกฺขรญฺโญ สุนิมฺมิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในขณะที่พระเถระอุทิศส่วนบุญให้นั่นเอง

น้ำดื่มก็เกิดขึ้นเป็นสระโบกขรณีมีรูปสี่เหลี่ยม ลึก

ซึ่งบุญกรรมจัดสร้างไว้ดีแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สีโตทกา สุปติตฺถา จ สีตา อปฺปฏิคนฺธิยา

ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺนา วาริกิญฺชกฺขปูริตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

มีน้ำเย็น มีท่าราบเรียบ เย็นสบาย

มีกลิ่นหอมหาที่เปรียบมิได้ ดารดาษด้วยดอกปทุมและอุบล

ผิวน้ำเต็มด้วยละอองเกสร

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตตฺถ นฺหาตฺวา ปิวิตฺวา จ เถรสฺส ปฏิทสฺสยุํ

ปหูตํ ปานียํ ภนฺเต ปาปา ทุกฺขผลนฺติ (๑) โน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปาทา ทุกฺขา ผลนฺติ โน
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เปรตเหล่านั้นอาบและดื่มกินในสระนั้นแล้ว

แสดงตนแก่พระเถระ กล่าวว่า

ท่านผู้เจริญ น้ำดื่มของพวกเรามีมากเพียงพอแล้ว

บาปย่อมเผล็ดผลเป็นทุกข์แก่พวกเรา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อาหิณฺฑมานา ขญฺชาม สกฺขเร กุสกณฺฏเก

ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา ยานํ ลภามเสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อพวกเราเที่ยวไป

ต้องเดินเขยกไปบนก้อนกรวดและหน่อหญ้าคา

ขอท่านจงพยายามที่จะให้พวกเราได้ยานเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เถโร สิปาฏิกํ ลทฺธา สํเฆ จาตุทฺทิเส อทา

ทตฺวา อนฺวาทิสี เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเถระได้รองเท้าแล้ว ได้ถวายสงฆ์ผู้มาจากทิศทั้ง ๔

ครั้นถวายแล้วได้อุทิศส่วนกุศลให้ว่า

ขอผลทานนี้จงสำเร็จแก่พวกญาติ

คือ มารดา บิดา และพี่ชายของเรา

ขอพวกญาติของเราจงมีความสุขเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ เปตา รเถน มาคมุํ

อนุกมฺปิตมฺห ภทนฺเต ภตฺเตน ฉาทเนน จ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ในขณะที่พระเถระอุทิศส่วนบุญให้นั้นเอง

เปรตทั้งหลายได้มาปรากฏพร้อมกับรถ

แล้วกล่าวว่า ท่านผู้เจริญ

พวกเราได้รับอนุเคราะห์ด้วยอาหาร ผ้านุ่งผ้าห่ม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ฆเรน ปานียทาเนน ยานทาเนน จูภยํ

มุนึ การุณิกํ โลเก ตํ ภนฺเต วนฺทิตุมาคตาติ.

สานุวาสีเถรเปตวตฺถุ (๑) ทุติยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สาณวาสิเถรเปตวตฺถุ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บ้านเรือน ด้วยการให้น้ำดื่ม และยานทั้งสอง

เพราะฉะนั้น พวกเราจึงมาเพื่อไหว้ท่าน

ผู้เป็นมุนีมีความกรุณาในโลก

สานุวาสีเถรเปตวัตถุที่ ๒ จบ